Μια εφάπαξ ενδομυική ένεση βασισμένη στην τεχνολογία RNA για καρδιακή αναγέννηση κατάφερε να μειώσει σημαντικά τις ουλές και να βελτιώσει την καρδιακή λειτουργία σε ζώα που υπέστησαν έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κολούμπια δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Science και ανοίγει νέους δρόμους για τη θεραπεία καρδιακής προσβολής — ένα από τα μεγαλύτερα αδιέξοδα της σύγχρονης ιατρικής.
Γιατί η καρδιά δεν επουλώνεται μόνη της
Η καρδιά είναι ένα από τα όργανα με τη μικρότερη ικανότητα αναγέννησης. Μετά από καρδιακή προσβολή, οι καρδιολόγοι μπορούν να ανοίξουν ξανά φραγμένα αγγεία και να αποκαταστήσουν τη ροή αίματος, αλλά τα μυϊκά κύτταρα που έχουν πεθάνει δεν αντικαθίστανται ποτέ. Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που επιχειρεί να λύσει η νέα έρευνα.
Κατά τις πρώτες ημέρες ζωής τους, πολλά θηλαστικά διαθέτουν βραχύχρονη ικανότητα αναγέννησης καρδιακών μυϊκών κυττάρων, χάρη στην ορμόνη κολπικό νατριουρητικό πεπτίδιο (ANP). Η ορμόνη αυτή ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων, καταπραΰνει τη φλεγμονή και μειώνει τον σχηματισμό ουλών. Με την ενηλικίωση, όμως, τα επίπεδα ANP στον οργανισμό μειώνονται δραστικά και η αναγεννητική ικανότητα εξαφανίζεται σχεδόν εντελώς. Αν και οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες τις δυνατότητες του ANP, η χρήση του ως συμβατικό φάρμακο παρέμενε αδύνατη, καθώς αρχίζει να διασπάται μέσα σε λίγα μόλις λεπτά στον οργανισμό.
Η λύση: ένα προφάρμακο που μετασχηματίζεται μέσα στην καρδιά
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Βιοϊατρικής Μηχανικής Κε Τσενγκ ανέπτυξε μια προσέγγιση δύο φάσεων. Αρχικά δημιουργείται ένα προφάρμακο στον σκελετικό μυ μέσω της ένεσης RNA, το οποίο στη συνέχεια μετασχηματίζεται σε ANP μέσα στην ίδια την καρδιά — επιτρέποντας στο σώμα να παράγει το δικό του φάρμακο, στοχευμένα και για όσο χρειάζεται.
Αποτελεσματική σε πολλαπλά προφίλ ασθενών
Το πείραμα διεξήχθη σε ζώα με διαφορετικά χαρακτηριστικά: χοίρους, ηλικιωμένα ποντίκια, ζώα γενετικά επιρρεπή σε αθηροσκλήρωση και ποντίκια με διαβήτη τύπου 2. Σε όλες τις περιπτώσεις, η θεραπεία μείωσε το μέγεθος του εμφράγματος και βελτίωσε την καρδιακή λειτουργία με συνέπεια. Αξιοσημείωτο είναι ότι λειτούργησε ακόμη και όταν χορηγήθηκε με καθυστέρηση μιας εβδομάδας μετά την καρδιακή προσβολή — δηλαδή αφού είχε ήδη εκδηλωθεί σημαντική βλάβη.
Πέρα από την καρδιά: άλλες παθήσεις στο στόχαστρο
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ίδια στρατηγική αναμένεται να βελτιώσει θεραπείες για άλλες παθήσεις, όπως η νεφρική νόσος, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η προεκλαμψία. «Αν μπορέσουμε να αποδείξουμε ότι αυτός ο τύπος θεραπείας μπορεί να αναγεννήσει τα καρδιακά κύτταρα σε κλινικό περιβάλλον, η ιδέα θα μπορούσε ενδεχομένως να μεταφερθεί και σε άλλα όργανα», σημειώνει ο Τόρστεν Βαλ, επιμελητής στο Ιατρικό Κέντρο Irving του Πανεπιστημίου Κολούμπια και επίκουρος καθηγητής Ιατρικής.
Μ. Κουζινοπούλου
