Η ακραία ζέστη συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας, από αφυδάτωση έως ψυχικές διαταραχές, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Northwestern. Παράλληλα, μελέτη στο Science Advances αναδεικνύει ότι εκατομμύρια παιδιά βιώνουν ετησίως επικίνδυνο θερμικό στρες, με τις επιπτώσεις να αναμένεται να κλιμακωθούν σημαντικά λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Η ακραία ζέστη προκαλεί σοβαρά προβλήματα υγείας και αυξημένο θερμικό στρες σε εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως
Η έκθεση σε συνθήκες ακραίας ζέστης συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα ιατρικών επιπλοκών, οι οποίες καταγράφονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων. Πέρα από τα γνωστά περιστατικά αφυδάτωσης και θερμοπληξίας, οι γιατροί εντοπίζουν δερματικές παθήσεις, ακόμα και τραυματισμούς από τροχαία ατυχήματα που αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, περίπου 590 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως εννέα ετών βιώνουν ετησίως έντονο θερμικό στρες λόγω της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με δύο μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Science Advances.
Ερευνητική προσέγγιση στα τμήματα επειγόντων περιστατικών
Η καταγραφή των ασθενειών που σχετίζονται με τη ζέστη παρουσιάζει δυσκολίες, καθώς στους ιατρικούς φακέλους αναγράφεται συνήθως η πάθηση για την οποία παρέχεται θεραπεία, χωρίς να διευκρινίζεται αν η θερμοκρασία αποτέλεσε επιβαρυντικό παράγοντα. Για να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Northwestern εφάρμοσαν μια καινοτόμο μέθοδο, εμπνευσμένη από τη γονιδιωματική ανάλυση. Μελέτησαν 1.803 διαγνώσεις από περίπου ένα εκατομμύριο επισκέψεις σε μονάδες επείγουσας φροντίδας στο Σικάγο, κατά την περίοδο 2011-2023, εστιάζοντας σε 100 ημέρες όπου η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 33,7 βαθμούς Κελσίου.
Η ανάλυση αποκάλυψε 33 διαγνώσεις που συνδέονται με την έκθεση σε ακραία ζέστη, πολλές από τις οποίες δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς στο παρελθόν. Στις επιπτώσεις περιλαμβάνονται οξεία νεφρική ανεπάρκεια, δερματικά εξανθήματα, οιδήματα, πολλαπλή σκλήρυνση, καθώς και ψυχικές ή συμπεριφορικές διαταραχές. Επιπλέον, καταγράφηκαν αυξημένα περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς, τσιμπήματα εντόμων, ακόμα και τραυματισμοί από πυροβόλα όπλα ή τροχαία. Ο Ντάνιελ Χόρτον, αναπληρωτής καθηγητής στο πανεπιστήμιο Northwestern, επισημαίνει ότι η ζέστη προκαλεί σωματικό και ψυχικό στρες, αυξάνοντας την ευερεθιστότητα και τη διάσπαση προσοχής, γεγονός που οδηγεί σε περισσότερα ατυχήματα. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι στρατηγικές προετοιμασίας για το κλίμα πρέπει να ενσωματώνουν αυτό το ευρύτερο φάσμα κινδύνων.
Επιπτώσεις της υγρής ζέστης στην παιδική ηλικία
Σε δεύτερη μελέτη που περιλαμβάνεται στην ίδια έκδοση, διαπιστώθηκε ότι έως και 560 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως εννέα ετών, δηλαδή το 43% της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας παγκοσμίως, υφίστανται κάθε χρόνο τουλάχιστον έναν μήνα θερμικής καταπόνησης. Η έρευνα εστιάζει στην υγρή ζέστη, η οποία συνδυάζει υψηλή θερμοκρασία και υψηλή υγρασία, καθιστώντας την εξαιρετικά επικίνδυνη. Η αυξημένη υγρασία εμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα, εμποδίζοντας τον οργανισμό να αποβάλει αποτελεσματικά τη θερμότητα, γεγονός που οδηγεί σε σοβαρούς κινδύνους όπως η αφυδάτωση και η θερμοπληξία.
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς το σώμα τους θερμαίνεται ταχύτερα από των ενηλίκων, ενώ ο μηχανισμός εφίδρωσής τους δεν είναι ακόμα πλήρως ανεπτυγμένος. Πέρα από τα άμεσα σωματικά προβλήματα, η υπερθέρμανση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη μάθηση και τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών. Η κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει σε σχεδόν τριπλασιασμό του αριθμού των παιδιών που εκτίθενται σε τουλάχιστον πέντε μήνες θερμικού στρες ετησίως. Ενώ σε έναν κόσμο χωρίς ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή ο αριθμός θα ήταν 120 εκατομμύρια, σήμερα φτάνει τα 350 εκατομμύρια παιδιά.
Προβλέψεις για την έκθεση των παιδιών σε επικίνδυνες συνθήκες
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το Vrije Universiteit Brussel, διαπίστωσε ότι τα παιδιά εκτίθενται στην ακραία ζέστη περισσότερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα, με την έκθεσή τους να είναι τριπλάσια σε σχέση με τους ανθρώπους ηλικίας 60 έως 69 ετών. Καθώς η θερμοκρασία του πλανήτη συνεχίζει να ανεβαίνει, η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί. Στα σενάρια υπερθέρμανσης κατά 1,5 και 2 βαθμούς Κελσίου, ο αριθμός των παιδιών που θα βιώνουν τουλάχιστον έναν μήνα επικίνδυνης ζέστης θα ανέλθει σε 620 εκατομμύρια και 650 εκατομμύρια αντίστοιχα.
Στην περιοχή της Μεσογείου, σήμερα 13,2 εκατομμύρια παιδιά εκτίθενται σε θερμικό στρες, με τον αριθμό αυτό να αναμένεται να αυξηθεί στα 21,1 εκατομμύρια σε ένα σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις στην υγρή ζέστη παρατηρούνται στις τροπικές περιοχές και σε φτωχότερες χώρες με νεαρό πληθυσμό. Ειδικότερα, η δυτική Αφρική καθώς και η νότια και νοτιοανατολική Ασία αποτελούν τις περιοχές όπου σήμερα καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός παιδιών που αντιμετωπίζουν επικίνδυνο θερμικό στρες.
