Το νέο ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό εισάγει αυστηρότερους όρους δόμησης με την ελάχιστη αρτιότητα στην εκτός σχεδίου ανάπτυξη να αυξάνεται από τα 4 στρέμματα στα 8, 12 ή και 16 στρέμματα, ανάλογα με την τουριστική πίεση της κάθε περιοχής. Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνουν ανώτατα όρια κλινών, πλήρη προστασία της ακτογραμμής στα πρώτα 25 μέτρα και ειδικές κατηγοριοποιήσεις για τα νησιά, στοχεύοντας στη βιωσιμότητα και την προστασία των φυσικών πόρων.
Νέο χωροταξικό για τον τουρισμό
Αρτιότητα από 8 έως 16 στρέμματα
Φρένο στην άναρχη τουριστική δόμηση, εισάγοντας αυστηρότερες αρτιότητες στις περιοχές με τη μεγαλύτερη πίεση και διαφορετική αντιμετώπιση του τουριστικού προϊόντος ανάλογα με την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης, τις πιέσεις που ήδη δέχεται κάθε προορισμός, καθώς και τα ιδιαίτερα γεωγραφικά ή περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του εισάγει το νέο ειδικό χωροταξικό του τουρισμού.
Σύμφωνα με το σχεδιασμό που παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, η βασικότερη αλλαγή αφορά την αύξηση της ελάχιστης απαιτούμενης έκτασης για τουριστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση από τα 4 στρέμματα που ισχύουν σήμερα στα 8 στρέμματα, 12 στρέμματα στις αναπτυγμένες περιοχές, και έως τα 16 στρέμματα σε 18 δημοτικές ενότητες υψηλής τουριστικής επιβάρυνσης. Οι αυστηρότερες αρτιότητες επιβάλλονται κυρίως σε κορεσμένες τουριστικά περιοχές που εκτείνονται σε 18 δημοτικές ενότητες — από την Κέρκυρα και την Πιερία, έως τις Σποράδες τρεις δημοτικές ενότητες στη Ζάκυνθο, σε Μύκονο, Σαντορίνη, Ρόδο και τμήματα της Κρήτης — όπου η πίεση στις υποδομές, στους φυσικούς πόρους και κυρίως στο νερό θεωρείται πλέον οριακή.
Για τις κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών για νέες τουριστικές αναπτύξεις ενώ για τις αναπτυσσόμενες περιοχές το όριο ορίζεται στις 350 κλίνες. Στις περιοχές χαμηλότερης τουριστικής πίεσης δεν προβλέπονται περιορισμοί.
Αυστηρή προστασία στη παράκτια ζώνη
Ιδιαίτερη πρόβλεψη κάνει το ειδικό χωροταξικό για την παράκτια ζώνη, όπου στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύεται πλήρως κάθε κατασκευή, με εξαίρεση τις αναγκαίες υποδομές για την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία. Ειδικές προβλέψεις θα υπάρξουν και για την βραχυχρόνια μίσθωση με την υπουργό Τουρισμού να δηλώνει ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί συνολικό σχεδιασμό στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τον τουρισμό.
Χρονοδιάγραμμα και διαβούλευση
Το μήνυμα του υπουργείου είναι σαφές: η περαιτέρω ανάπτυξη δεν μπορεί να συνεχιστεί με τους ίδιους όρους της προηγούμενης δεκαετίας. Η κυβέρνηση επιδιώκει να γυρίσει σελίδα στον χωροταξικό σχεδιασμό χωρίς ωστόσο να αιφνιδιάσει την αγορά. Στο πλαίσιο αυτό θα υπάρξει περίοδος πενήντα ημερών προκειμένου οι φορείς να καταθέσουν σχόλια και παρατηρήσεις πριν το νέο χωροταξικό θεσμοθετηθεί με κοινή υπουργική απόφαση. Ο υπουργός Περιβάλλοντος Σταύρος Παπασταύρου διευκρίνισε κατά την παρουσίαση του σχεδίου ότι όλα τα έργα που έχουν εγκεκριμένη περιβαλλοντική μελέτη και στρατηγική περιβαλλοντική μελέτη δεν θα εμπίπτουν στους νέους κανόνες.
Ως τις 25 Μαΐου το κείμενο θα δέχεται σχόλια προκειμένου να ξεκινήσει ένας νέος κύκλος άτυπης διαβούλευσης. Αμέσως μετά ο πρόεδρος του εθνικού συμβουλίου χωροταξίας θα γνωμοδοτήσει και θα εκδώσει το σχετικό πόρισμα στις αρχές Ιουνίου. Το πόρισμα αυτό θα διαβιβαστεί στη συνέχεια στη διοίκηση για να εγκριθεί από το ΚΕΣΥΠΟΘΑ ώστε ως τα τέλη Ιουνίου να έχει εκδοθεί η ΚΥΑ και να έχει πάρει ΦΕΚ.
Πυξίδα τουριστικής ανάπτυξης
O κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, δήλωσε σχετικά με το Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό ότι η πρόταση της κυβέρνησης αποτελεί την πυξίδα της στρατηγικής για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας τα επόμενα χρόνια. Το ΕΧΠ Τουρισμού βασίζεται στο σχέδιο που είχε παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2024, εμπλουτισμένο με σχόλια που κατατέθηκαν στη δημόσια διαβούλευση. Στόχος είναι η οργάνωση του χώρου, καθορίζοντας πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί η τουριστική δραστηριότητα.
Έχει σημασία να τονιστεί ότι, για πρώτη φορά ταυτόχρονα, ολοκληρώνονται τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια: του τουρισμού, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και της βιομηχανίας, με αποτέλεσμα τη μέγιστη δυνατή συσχέτιση μεταξύ των τριών αυτών σχεδίων. Η χωρική αυτή οργάνωση πραγματοποιείται με όρους βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και προστασίας των φυσικών πόρων.
Προβλέπεται η κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου σε πέντε διακριτές κατηγορίες βάσει της χωρικής κατανομής του τουριστικού φαινομένου, βάσει των ειδικών γεωγραφικών χαρακτηριστικών (μητροπολιτικές περιοχές, νησιά, παράκτια ζώνη) και βάσει του ειδικού καθεστώτος προστασίας (περιοχές Natura, παραδοσιακοί οικισμοί, αρχαιολογικοί χώροι).
Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα χωρίζεται σε 1.035 Δημοτικές Ενότητες:
- Περιοχή (Α): Περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης με έντονη πίεση. Η αρτιότητα ορίζεται στα 16 στρέμματα.
- Περιοχή (Β): Ανεπτυγμένες περιοχές για ποιοτική αναβάθμιση. Η αρτιότητα γίνεται 12 στρέμματα.
- Περιοχές (Γ-Δ): Αναπτυσσόμενες περιοχές και περιοχές πρώιμης ανάπτυξης με όρους βιωσιμότητας.
- Περιοχή (Ε): Περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης με περισσότερα κίνητρα.
Ως προς τα νησιά, η κατηγοριοποίηση γίνεται βάσει έκτασης:
- Ομάδα Ι: Μεγάλα νησιά (άνω των 250 τ.χλμ.) με αυστηρό έλεγχο.
- Ομάδα ΙΙ: Νησιά μεσαίας έκτασης (20-250 τ.χλμ.) με ήπια ανάπτυξη έως 100 κλίνες.
- Ομάδα ΙΙΙ: Μικρά νησιά (κάτω των 20 τ.χλμ.) με ήπιες χρήσεις έως 100 κλίνες.
- Ειδική κατηγορία: Νησιά μικρότερα από 1.000 στρέμματα που θωρακίζονται με ειδικές ρυθμίσεις.
Με το ΕΧΠ Τουρισμού, για πρώτη φορά, η κατηγοριοποίηση του χώρου συνδέεται με συγκεκριμένους κανόνες δόμησης και τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, εντάσσοντας τον τουρισμό σε έναν ενιαίο χωρικό σχεδιασμό που θα εξειδικευθεί περαιτέρω από τα Τοπικά (ΤΠΣ) και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ).
