Η Άπω Ιωνία γεννήθηκε από τη συνάντηση Ελλήνων και Ιαπώνων μουσικών και έφερε την ελληνική παραδοσιακή μουσική στο Τόκιο, συνδυάζοντας αρχαίους ήχους, ρεμπέτικα και έργα του Μίκη Θεοδωράκη. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τον Βαγγέλη Πρωτόπαπα και εξελίχθηκε σε ένα διαπολιτισμικό σχήμα με κοινό όραμα.
Πώς ξεκίνησε η ιδέα
Όλα άρχισαν όταν ο Έλληνας δάσκαλος στο Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας στη Βαρκελώνη, Βαγγέλης Πρωτόπαπας, ταξίδεψε στο Τόκιο και γνώρισε τρεις Ιάπωνες μουσικούς. Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, μέσω φίλων ήρθε σε επαφή με τη Mutsumi Abe, μουσικό που ζει στο Λονδίνο και ασχολείται με την ελληνική μουσική, και στη συνέχεια με τον Ryoji Yamaguchi, ο οποίος παίζει μπουζούκι, κιθάρα και άλλα όργανα.
Η πρόταση για μια κοινή εμφάνιση στο Τόκιο οδήγησε στη δημιουργία ενός προγράμματος που ξεκινούσε από την αρχαία ελληνική μουσική, περνούσε στον «Ερωτόκριτο» και στην παραδοσιακή μουσική, συνέχιζε με ρεμπέτικα και ολοκληρωνόταν με τραγούδια σημαντικών Ελλήνων συνθετών, μεταξύ αυτών και του Μίκη Θεοδωράκη. Παρουσιάστηκε και το τραγούδι «Κυκλάδες, ο χορός των Πελασγών», το οποίο αποφάσισαν να ηχογραφήσουν με ηχογραφήσεις σε Βαρκελώνη και Τόκιο, θέτοντας τις βάσεις για ένα σταθερό μουσικό σχήμα.
Η σημασία του ονόματος
Το όνομα «Άπω Ιωνία» προέκυψε από την αναζήτηση μιας λέξης που να ενώνει συμβολικά Ελλάδα και Ιαπωνία. Πρόκειται για αναγραμματισμό της λέξης Ιαπωνία και ταυτόχρονα για λογοπαίγνιο που συνδέει την Άπω Ανατολή με τους αρχαίους Ίωνες. Η Ιωνία λειτουργεί ως σύμβολο της Ελλάδας, ενώ η «μακρινή» Ιωνία εκφράζει την Ελλάδα που κουβαλούν στην καρδιά τους, όπου κι αν βρίσκονται.
Η ανταπόκριση του ιαπωνικού κοινού
Ο Ryoji Yamaguchi επισημαίνει ότι η μουσική μπορεί να ανοίξει ορίζοντες και καρδιές, ανεξάρτητα από την καταγωγή των μουσικών, όταν υπάρχει καλή συνεργασία. Όπως αναφέρει, το ιαπωνικό κοινό δεν ήταν εξοικειωμένο με την αρχαία ελληνική μουσική, ωστόσο σταδιακά αυξάνεται το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από όσους ασχολούνται με την αρχαία ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό.
Σημειώνει ακόμη ότι ορισμένα αρχαία ελληνικά τραγούδια μοιράζονται ίδιες κλίμακες με την παραδοσιακή ιαπωνική μουσική, γεγονός που δημιουργεί γέφυρες κατανόησης. Η επαφή του με τη ρεμπέτικη μουσική ξεκίνησε στον Πειραιά, όπου εντυπωσιάστηκε από το πάθος των ανθρώπων για το είδος και συνέχισε να τη μελετά μετά την επιστροφή του στην Ιαπωνία.
Ρυθμοί χωρίς σύνορα
Ο Leo Sai, αν και δεν έχει επισκεφθεί την Ελλάδα, εκφράζει την επιθυμία να το κάνει στο μέλλον. Περιγράφει τη συγκίνηση που ένιωσε όταν Έλληνες και Ιάπωνες θεατές τραγουδούσαν και χόρευαν μαζί στο Τόκιο, τονίζοντας ότι οι διασυνοριακές ηχογραφήσεις μπορούν να ενισχύσουν το ενδιαφέρον του ιαπωνικού κοινού για την ελληνική μουσική.
Από την πλευρά του, ο Shin-ya Ohno αναφέρει ότι η ενασχόλησή του με τη βαλκανική μουσική ξεκίνησε το 2005 στη Βουλγαρία, ενώ το 2019 επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη, όπου γνώρισε μουσικούς και κατασκευαστές οργάνων. Εστιάζει ιδιαίτερα στη θρακιώτικη μουσική, την οποία θεωρεί βαθιά συνδεδεμένη με την καθημερινότητα και τη χορευτική παράδοση των ανθρώπων.
Η «Άπω Ιωνία» αποδεικνύει ότι η μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως κοινή γλώσσα, ενισχύοντας τον πολιτιστικό διάλογο και φέρνοντας την Ελλάδα και την Ιαπωνία πιο κοντά μέσα από ήχους και ρυθμούς που ταξιδεύουν πέρα από σύνορα.
