Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας προειδοποίησε ότι η τρέχουσα κρίση πληθωρισμού λόγω πολέμου στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να αποδειχθεί πιο δύσκολη στη διαχείριση από εκείνη του 2021-22. Η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ έχει καλύτερα εργαλεία σήμερα, ωστόσο οι πληθωριστικές προσδοκίες νοικοκυριών και παραγωγών είναι πολύ πιο ευαίσθητες μετά από μια δεκαετία διαδοχικών κρίσεων. Ο δευτερογενής πληθωρισμός από διαταραχές προσφοράς παραμένει ο κεντρικός κίνδυνος.
Γιατί η νέα κρίση είναι πιο περίπλοκη
Μιλώντας στο Economist Romania Government Roundtable, ο Στουρνάρας εξήγησε αναλυτικά τους λόγους που καθιστούν το παρόν επεισόδιο δυσκολότερο. Το πρώτο και καθοριστικό επιχείρημα αφορά την οικονομική μνήμη. Όταν ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε πάνω από 10% την περίοδο 2021-22, νοικοκυριά και επιχειρήσεις ήταν εντελώς απροετοίμαστοι: είχαν συνηθίσει σε δεκαετίες χαμηλού — ακόμα και αρνητικού — πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να αντιδράσουν αργά. Τώρα η εικόνα είναι διαφορετική: η μνήμη του διψήφιου πληθωρισμού είναι νωπή, και τόσο παραγωγοί όσο και μισθωτοί αναμένεται να κινηθούν πολύ πιο γρήγορα, επιταχύνοντας ενδεχομένως τη μετάδοση των πληθωριστικών πιέσεων.
Η αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών υπό αμφισβήτηση
Ο δεύτερος παράγοντας ανησυχίας εντοπίζεται στη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κοινού και κεντρικών τραπεζών. Κατά το 2021-22, η νομισματική πολιτική λειτουργούσε ως άγκυρα για τις μεσοπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες, εν μέρει χάρη στην υψηλή αξιοπιστία που διατηρούσαν τότε οι κεντρικές τράπεζες.
Σήμερα, όμως, το τοπίο έχει αλλάξει. Ο πόλεμος στο Ιράν ήρθε σχεδόν αμέσως μετά τη μεταπανδημική πληθωριστική διαταραχή, την εισβολή στην Ουκρανία και τις συνέπειες των επιθέσεων του Ιουνίου 2025 εναντίον του Ιράν. Μέσα σε αυτό το κλίμα διαδοχικών κλυδωνισμών, οι πολίτες μπορεί να αρχίσουν να πιστεύουν ότι ο πληθωρισμός ορίζεται, τουλάχιστον εν μέρει, από επαναλαμβανόμενες παγκόσμιες διαταραχές προσφοράς — και ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν είναι σε θέση να προστατεύσουν πλήρως την οικονομία από αυτές.
Ο Στουρνάρας ήταν σαφής: αν εμφανιστούν ενδείξεις εδραίωσης δευτερογενών επιδράσεων ή μεταβολής των πληθωριστικών προσδοκιών, η ΕΚΤ θα πρέπει να αντιδράσει άμεσα, ώστε οι πιέσεις να μην παγιωθούν.
Συγκρατημένη αισιοδοξία για την ΕΚΤ
Παρά τους κινδύνους, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος. Σε σύγκριση με το 2021-22, η ΕΚΤ ξεκινά από ισχυρότερη αφετηρία και διαθέτει σήμερα καλύτερα αναλυτικά εργαλεία. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, τα τελευταία τέσσερα χρόνια το Διοικητικό Συμβούλιο βελτίωσε τις αναλυτικές μεθόδους, επαναξιολόγησε τη στρατηγική του και εστίασε περισσότερο στους κινδύνους που περιβάλλουν τις προοπτικές, αξιοποιώντας σενάρια και αναλύσεις ευαισθησίας. Έτσι διασφαλίζεται καλύτερη πληροφόρηση και βαθύτερη κατανόηση της δυναμικής μετάδοσης σε έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις.
Επιπλέον, ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ κυμαίνεται γύρω από τον στόχο του 2% εδώ και σχεδόν ένα χρόνο, ενώ τους δύο πρώτους μήνες του 2026 υπολειπόταν ελαφρώς του συμμετρικού στόχου. Αυτό δημιουργεί κάποιο περιθώριο αντίδρασης σε περίπτωση που χρειαστεί μελλοντική αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής.
