Η νέα νομοθετική παρέμβαση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ορίζοντας ότι ο τόκος υπολογίζεται πλέον επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου. Η ρύθμιση προσφέρει ουσιαστική ελάφρυνση στους συνεπείς δανειολήπτες, επιτρέποντας τον συμψηφισμό των επιπλέον καταβολών με το υπόλοιπο της οφειλής τους.
Η κυβέρνηση εισάγει νομοθετική παρέμβαση για τους οφειλέτες του νόμου Κατσέλη, εξασφαλίζοντας μειωμένες μηνιαίες δόσεις και ταχύτερη αποπληρωμή. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έρχεται να αποσαφηνίσει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, εφαρμόζοντας καθολικά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για χιλιάδες δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις.
Ρύθμιση για τον νόμο Κατσέλη και οφέλη για τους δανειολήπτες
Η νέα νομοθετική διάταξη παρέχει ουσιαστική ανάσα στους δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο 3869/2010. Στόχος της είναι η πλήρης, καθολική και ενιαία εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, αίροντας τις αμφιβολίες που είχαν προκύψει κατά την πρακτική εφαρμογή. Η ρύθμιση αυτή δεν αποτελεί απλή συμμόρφωση, αλλά μια ευρύτερη και καθαρή λύση για τους πολίτες.
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της παρέμβασης είναι η αναδρομικότητα για όσους διατηρούν ενεργή ρύθμιση και παραμένουν συνεπείς στις πληρωμές τους. Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία αναγνωρίζει έμπρακτα την προσπάθεια των δανειοληπτών, προσφέροντας μεγαλύτερη προστασία και εξασφαλίζοντας ότι η οικονομική πολιτική δίνει λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας, ενισχύοντας τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
Πώς υπολογίζονται οι τόκοι στις ρυθμίσεις
Η νομοθετική πρωτοβουλία επιλύει ένα κρίσιμο ζήτημα που αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Ξεκαθαρίζεται πλέον πέραν κάθε αμφιβολίας ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής. Ο υπολογισμός αφορά το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών.
Αυτή η αποσαφήνιση οδηγεί σε μια άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, εξαλείφοντας μια στρέβλωση που προκαλούσε υπέρμετρη επιβάρυνση στα νοικοκυριά για χρόνια. Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί, τα οποία αναγνωρίζονται ως κεφάλαιο που έχει αποπληρωθεί, μειώνοντας έτσι το συνολικό υπόλοιπο και τον αριθμό των δόσεων που απομένουν.
Επιμερισμός βαρών και εξωδικαστικός μηχανισμός
Στο πλαίσιο της ρύθμισης προβλέπεται δίκαιος επιμερισμός του οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων ΗΡΑΚΛΗΣ. Ο επιμερισμός γίνεται ανάλογα με το ύψος των ποσών που έχει εισπράξει κάθε πλευρά, επιτυγχάνοντας ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας, δημοσιονομικής υπευθυνότητας και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η κυβέρνηση επιδιώκει με τον τρόπο αυτό να δημιουργήσει πραγματικές συνθήκες δεύτερης ευκαιρίας για τους συμπολίτες μας.
Επιπλέον, αποσαφηνίζεται ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης. Η ρύθμιση αυτή ευθυγραμμίζεται με όσα προβλέπονται ήδη από τον νόμο, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης που έχουν υπογραφεί.
9 ερωταπαντήσεις για τη ρύθμιση
Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;
- Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
- Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
- Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.
- Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
- Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα.
- Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:
- Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
- Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
- Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με 7.440 ευρώ.
- Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).
- Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
- Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.
- Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.
- Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.
Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
- Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.
- Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
- Το δάνειο τελειώνει νωρίτερα.
Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
- Είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου).
- Είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών.
- Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας.
- Στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.
Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;
- Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης.
- Αυτό προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
Ποιο είναι το κόστος για τον ΗΡΑΚΛΗ;
- Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων ΗΡΑΚΛΗΣ.
- Εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ.
- Υπάρχουν επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
- Σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.
Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;
- Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.
- Στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης.
- Δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.
- Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια, ώστε να μην χρειάζεται ο δανειολήπτης να προσφύγει ξανά στη δικαιοσύνη.
Προβλέψεις της νομοθετικής ρύθμισης
Για καταβολές δόσεων από τώρα και στο εξής ο τόκος υπολογίζεται στη μηνιαία δόση. Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’ αριθμ. 6/2026 απόφασης της ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται βάση της μηνιαίας δόσης. Ειδικά για την πρώτη δόση υπολογίζεται περίοδος τοκοφορίας τριάντα ημερών.
Τα αναδρομικά υπερβάλλοντα ποσά που έχουν καταβληθεί και αφορούν ενεργές ρυθμίσεις, αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο και απομειώνουν τον αριθμό των δόσεων που απομένουν για αποπληρωμή. Η διαφορά των τόκων που καταβλήθηκαν και αυτών που έπρεπε να καταβληθούν εκλαμβάνεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου. Τυχόν καταβληθέντα ποσά για ρυθμίσεις που έχουν περατωθεί ή έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες δεν αναζητούνται αναδρομικά.
Τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν εισπράξει τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο πριν μεταφερθούν τα δάνεια στον ΗΡΑΚΛΗ, τα αποδίδουν τα πιστωτικά ιδρύματα στον ΗΡΑΚΛΗ. Τέλος, αποσαφηνίζεται ότι σε περιπτώσεις ρυθμίσεων βάσει του εξωδικαστικού, η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης.
