Η πολεμική σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν δεν είναι ένας πόλεμος μακριά από την Ελλάδα. Οι οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις μπορεί να γίνουν αισθητές πολύ νωρίτερα από ό,τι εκτιμά η κοινή γνώμη, αγγίζοντας τους πιο κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας. Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, Βασίλης Κορκίδης, αναλύει σε αποκλειστική δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τους τομείς που θα πληγούν περισσότερο, επισημαίνοντας ότι καθοριστικός παράγοντας θα είναι η διάρκεια και η γεωγραφική διασπορά της σύρραξης.
Το παγκόσμιο οικονομικό σοκ και η Ελλάδα
Το ΕΒΕΠ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και υπενθυμίζει ότι ιστορικά οι γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή έχουν επιφέρει μείωση του παγκόσμιου ΑΕΠ από -0,2% έως και -1%, αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 1%, ενίσχυση των επιτοκίων και κάμψη των επενδύσεων λόγω αποφυγής ρίσκου. Σε επίπεδο αγορών, η αντίδραση είναι ήδη ορατή: πτώση μετοχών σε κλάδους υψηλής ενεργειακής έντασης, άνοδος χρυσού και δολαρίου ως «ασφαλών καταφυγίων» και πιέσεις στα νομίσματα των αναδυόμενων οικονομιών.
1. Πλήγμα στον τουρισμό της Ανατολικής Μεσογείου
Ο τουρισμός είναι ο πρώτος τομέας που απειλείται, καθώς η Ελλάδα ενδέχεται να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας» από επισκέπτες εκτός ΕΕ, κυρίως από ΗΠΑ και Ασία. Πιθανές ακυρώσεις κρουαζιέρων και πακέτων πολυπροορισμών που συνδυάζουν Ελλάδα, Τουρκία, Ισραήλ και Αίγυπτο, αυξημένα ασφαλιστικά κόστη και αρνητική τουριστική εικόνα μπορεί να πλήξουν ιδιαίτερα τα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου. Όπως σημειώνει ο κ. Κορκίδης, «ο τουρισμός είναι ευαίσθητος τομέας στην “αντίληψη ασφάλειας”» και αρκεί η αίσθηση κινδύνου — όχι ο ίδιος ο κίνδυνος — για να αλλάξουν οι κρατήσεις.
2. Επιβάρυνση της ελληνικής ναυτιλίας
Η ελληνική ναυτιλία αποτελεί έναν από τους πιο ευάλωτους τομείς. Ενδεχόμενος αποκλεισμός ή περιορισμός στα Στενά του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου — και οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα θα οδηγήσουν σε αναδρομολόγηση πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, με σημαντική αύξηση ναύλων, ασφαλίστρων και καθυστερήσεων στις παραδόσεις. Οι ελληνόκτητες εταιρείες θα αντιμετωπίσουν αυξημένο λειτουργικό κόστος που αναπόφευκτα θα μετακυλιστεί στους ναύλους.
3. Διατάραξη εμπορίου και εφοδιαστικής αλυσίδας
Καθυστερήσεις εμπορευμάτων από την Ασία μέσω της Διώρυγας του Σουέζ επηρεάζουν άμεσα την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανεμπόριο. Το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα ανεβαίνει, ενώ αυξάνεται η αβεβαιότητα για τις ελληνικές εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, αγορές που έχουν αναδειχθεί σε σημαντικό προορισμό για ελληνικά προϊόντα τα τελευταία χρόνια.
4. Ενεργειακή αναστάτωση και ακριβότερα καύσιμα
Η αύξηση τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου — με βραχυπρόθεσμες εκτιμήσεις που μιλούν για τιμή άνω των 80 δολαρίων ανά βαρέλι — επηρεάζει άμεσα τις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Για μια χώρα με μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια και πρώτες ύλες όπως η Ελλάδα, η επιβάρυνση του πληθωρισμού θα γίνει αισθητή κυρίως στα τρόφιμα και τα καύσιμα.
5. Γεωπολιτική και διπλωματική πίεση
Το πέμπτο και ίσως πιο σύνθετο πεδίο αφορά τον διπλωματικό και γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας. Η χώρα καλείται να διατηρήσει λεπτές ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της ως ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, με αναφορά στις υποδομές LNG και τους ενεργειακούς αγωγούς. Δεν αποκλείεται αύξηση της στρατιωτικής επιτήρησης στο Αιγαίο και την Κύπρο.
Τι λέει ο Κορκίδης: «Αν ο πόλεμος διαρκέσει τρεις μήνες, όλα αλλάζουν»
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ εκφράζει την ελπίδα για γρήγορη λήξη της σύρραξης, αλλά δεν αποφεύγει να δώσει το σκληρό σενάριο: «Εάν υπάρξει μια διάρκεια τριών μηνών του πολέμου, τότε οι συνθήκες θα αλλάξουν τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο». Σήμερα, επισημαίνει, «η Ελλάδα επηρεάζεται έμμεσα και όχι άμεσα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις», ωστόσο η παρουσία των ΗΠΑ στη σύρραξη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «μιας εμπόλεμης περιόδου λίγων ημερών ή εβδομάδων». Το βέβαιο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι «θα υπάρξουν επιπτώσεις, καθώς και εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες από την έντονη γεωπολιτική αστάθεια».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Δήλωση προέδρου ΕΒΕΠ Βασίλη Κορκίδη
