«Η επιχειρηματικότητα παραμένει αναλλοίωτη ως βασική ανθρώπινη δραστηριότητα, τα εργαλεία και τα οικοσυστήματα γύρω της εξελίσσονται, ωστόσο συνεχώς», υπογραμμίζει ο καθηγητής στο Harvard, συγγραφέας και Angel Investor Ντάνιελ (Νταν) Άιζενμπεργκ σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, με αφορμή την παρουσία του στο τρίτο συνέδριο καινοτομίας, τεχνολογίας και πολιτισμού TechFuse, που ξεκινά την προσεχή Πέμπτη 19 Μαρτίου, στον πολιτιστικό χώρο «Δημήτρης Χατζής», στα Ιωάννινα.
Από την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) και τις νέες τεχνολογίες, που αναδιαμορφώνουν τις ευκαιρίες αλλά και τους κινδύνους για startups και επενδυτές, μέχρι την ανάγκη για δημιουργία ισχυρών οικοσυστημάτων νεοφυών επιχειρήσεων, όπου τράπεζες, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και κυβέρνηση συνεργάζονται για την ανάπτυξη τοπικών επιχειρήσεων, ο κ. Άιζενμπεργκ τονίζει ότι οι «ήπιες πολιτικές» και η καλλιέργεια κουλτούρας και συνεργειών έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα καθαρά οικονομικά κίνητρα.
Αναφορικά με το επιχειρηματικό τοπίο στις ΗΠΑ, υπογραμμίζει ότι η αβεβαιότητα, οι δασμοί και η πολιτική των τελευταίων χρόνων επηρεάζουν σημαντικά την ανάπτυξη, ενώ ορισμένοι κλάδοι, όπως η AI infrastructure και το fintech, ευνοούνται. Στην Ευρώπη, παρά τα ισχυρά ερευνητικά ιδρύματα και το ταλέντο, λείπει η συλλογική φιλοδοξία και η κουλτούρα μεγάλων επιχειρήσεων, ενώ στην Ελλάδα υπάρχει εξαιρετικό δυναμικό, υψηλής ποιότητας ανθρώπινο κεφάλαιο και δυνατότητα επιστροφής επιστημόνων, υπό την προϋπόθεση ότι καλλιεργείται επιχειρηματική κουλτούρα και συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η AI θα εξελιχθεί σταδιακά σε υποδομή κοινής χρήσης, όπως ο ηλεκτρισμός, το νερό και το διαδίκτυο.
Η σύγχρονη επιχειρηματικότητα και οι παράγοντες επιτυχίας των οικοσυστημάτων
Όταν ερωτάται για την αλλαγή της επιχειρηματικότητας τα τελευταία 10-15 χρόνια, ξεκαθαρίζει: «Η ουσία της επιχειρηματικότητας δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά. Αντιθέτως, τα εργαλεία συνεχώς εξελίσσονται. Στα περίπου 40 χρόνια που ασχολούμαι με τον τομέα, έχω παρατηρήσει πέντε διαφορετικούς κύκλους τεχνολογικών καινοτομιών. Κάθε κύκλος περιλαμβάνει μια φάση δυσπιστίας, έπειτα δημοσιότητας, μετά ομαλοποίησης και τελικά αξιολόγησης του τι λειτούργησε και τι όχι».
Η βασική διαδικασία της επιχειρηματικότητας παραμένει η ίδια: αναγνώριση ευκαιριών, ανάληψη ρίσκου και δημιουργία αξίας. Οι τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, λειτουργούν ως εργαλεία που διευκολύνουν τη διαδικασία, χωρίς να αλλάζουν τους κανόνες.
Ο κ. Άιζενμπεργκ τονίζει τη σημασία της συνεργασίας: «Η επιχειρηματικότητα υπάρχει παντού, επειδή αποτελεί πτυχή της ανθρώπινης εμπειρίας». Σπεύδει να εξηγήσει ότι επιχειρηματικότητα δεν σημαίνει μόνο χρηματικά οφέλη, αλλά επένδυση χρόνου, προσπάθειας και ανάληψη κάποιου ρίσκου. Αν είμαστε ικανοί και τυχεροί, το όφελος μπορεί να είναι χρήματα ή κάτι άλλο.
Η ανάπτυξη οικοσυστημάτων απαιτεί ισορροπία: «Σε μια πόλη ή κοινωνία, η ανάπτυξη τοπικών επιχειρήσεων φέρνει ουσιαστικά οφέλη για όλους τους συμμετέχοντες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζών, πανεπιστημίων, επιχειρηματιών, μικρών καταστημάτων, κυβέρνησης και μέσων ενημέρωσης».
Τα λάθη των κυβερνήσεων
Ένα βασικό πρόβλημα είναι η αντίληψη ότι ένα οικοσύστημα μπορεί να σχεδιαστεί μηχανικά: «Ορισμένοι πιστεύουν ότι μπορούν να το σχεδιάσουν – αλλά δεν γίνεται. Είναι σαν να σχεδιάζεις μηχανικά έναν βάλτο. Μπορείς να σχεδιάσεις μια φάρμα, αλλά όχι έναν βάλτο. Έναν βάλτο πρέπει να τον καλλιεργήσεις, ώστε όλα τα μέρη να ωφελούνται με διαφορετικούς τρόπους».
Οι «ήπιες πολιτικές» είναι καθοριστικές. «Σκληρές πολιτικές περιλαμβάνουν φορολογικά ή οικονομικά κίνητρα, αλλά οι ήπιες πολιτικές, όπως ενθάρρυνση, εκπαίδευση και αλλαγή κουλτούρας, είναι επίσης σημαντικές και συχνά πιο αποτελεσματικές, γιατί η αγορά αυτορρυθμίζεται».
Η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες ευκαιρίες
Η AI είναι εργαλείο, όχι αλλαγή βασικών αρχών: «Η AI είναι ισχυρό εργαλείο που επηρεάζει τη ζωή μας, αλλά δεν αλλάζει τα θεμέλια. Χρειάζεσαι βιώσιμες επιχειρήσεις που στηρίζονται σε πελάτες που πληρώνουν πάνω από το κόστος παραγωγής».
Ο καθηγητής προβλέπει ότι η AI θα γίνει κοινό αγαθό: «Όπως όλοι χρησιμοποιούν σήμερα ηλεκτρισμό, νερό και διαδίκτυο, έτσι θα χρησιμοποιούν και την AI».
Angel investing και σήματα επιτυχίας
Σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις, τονίζει: «Το πιο ισχυρό σήμα είναι ο πελάτης. Θέλεις ταλαντούχα άτομα, ανθρώπινους πόρους, κεφάλαια και πελάτες για να δημιουργηθεί ένας ενάρετος κύκλος».
Προειδοποιεί τους ιδρυτές να μην επικεντρώνονται μόνο στο κεφάλαιο: «Καλύτερα να αντλήσεις κεφάλαιο από πελάτες παρά από επενδυτές. Βρες έναν πελάτη, όχι επενδυτή». Παραθέτει παράδειγμα φοιτητή του στο Harvard που απέτυχε σε πρώτη startup, αλλά πέτυχε στη δεύτερη, με γνώση και νέες αγορές.
Το τοπίο σε ΗΠΑ και Ευρώπη
Στις ΗΠΑ, οι τελευταίοι 12 μήνες ήταν γεμάτοι αβεβαιότητα, με δασμούς που επηρεάζουν την επιχειρηματικότητα. Κλάδοι όπως AI infrastructure, fintech και data centers ευημερούν, ενώ άλλα πεδία υποφέρουν λόγω συγκέντρωσης μέσων και απαγορεύσεων προμηθειών.
Στην Ευρώπη, παρά τα ισχυρά ερευνητικά ιδρύματα και το ταλέντο, λείπει η συλλογική φιλοδοξία, κάτι που παρατηρείται σε χώρες όπως το Ισραήλ.
Τα πλεονεκτήματα της Ελλάδας και η αξία της ελληνικής Διασποράς
Στην Ελλάδα υπάρχει εξαιρετικό δυναμικό. Η προ δεκαετίας κρίση θεωρείται θετική εμπειρία: «Οι άνθρωποι έγιναν πιο φειδωλοί, πιο ρεαλιστές, λίγο πιο πεινασμένοι». Η ελληνική Διασπορά προσφέρει σημαντικούς πόρους και μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη.
Ομιλία στο 3ο TechFuse
Ο Ντάνιελ Άιζενμπεργκ θα είναι ομιλητής στο 3ο TechFuse στα Ιωάννινα, φέρνοντας νεοφυείς επιχειρήσεις, ερευνητές και ηγέτες τεχνολογίας και πολιτισμού σε μια πλατφόρμα γνώσης, συνεργασίας και ανταλλαγής ιδεών.
