Η σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε πτώση των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου, επιτρέποντας στη Motor Oil και την ελληνική αγορά να προσδοκούν εξομάλυνση του κόστους. Ωστόσο, η τελική τιμή λιανικής παραμένει επιβαρυμένη από την υψηλή φορολογία και τα κόστη εφοδιασμού, καθιστώντας την ενεργειακή ασφάλεια κρίσιμη πρόκληση για τη χώρα.
Πτώση τιμών καυσίμων και αβεβαιότητα στην ελληνική αγορά
Η αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή φέρνει προσδοκίες για υποχώρηση των τιμών στα καύσιμα, αν και η αγορά παραμένει ευάλωτη λόγω φορολογίας και γεωπολιτικών εξελίξεων. Η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν οδήγησε σε αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, επαναφέροντας τις προσδοκίες για σταδιακή υποχώρηση των τιμών των καυσίμων στην ελληνική αγορά. Παρά την αισιοδοξία, η πορεία του κλάδου παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, ενώ στην αντλία οι μεταβολές επηρεάζονται καθοριστικά από την υψηλή φορολογία, το κόστος εφοδιασμού και τη διατήρηση των απαραίτητων αποθεμάτων ασφαλείας.
Προοπτικές εξομάλυνσης και γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το βασικό σενάριο αυτή τη στιγμή είναι η σταδιακή εξομάλυνση των τιμών, χωρίς ωστόσο να αποκλείουν νέα επεισόδια μεταβλητότητας σε περίπτωση ανατροπών στο γεωπολιτικό περιβάλλον. Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Motor Oil Γιάννης Βαρδινογιάννης σημείωσε πρόσφατα ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετώπισε δύο μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, επαναφέροντας επιτακτικά το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή λειτούργησε ως προειδοποίηση για τους κινδύνους που ενέχει η υπερβολική ενεργειακή εξάρτηση. Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι αδυναμίες της ευρωπαϊκής πολιτικής, η οποία τα προηγούμενα χρόνια έδωσε έμφαση στην επιτάχυνση της μετάβασης, χωρίς να σταθμίσει επαρκώς το κόστος, την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη βιομηχανική επάρκεια.
Αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές
Η αποκλιμάκωση της έντασης αποτυπώθηκε άμεσα στις διεθνείς αγορές, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν κάτω από τα 80 δολάρια μετά τις ανακοινώσεις της Πέμπτης. Οι μειώσεις στη χονδρική αγορά έχουν ήδη αρχίσει να μεταφέρονται σταδιακά στην ελληνική αγορά καυσίμων. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος Γιάννης Αληγιζάκης εκτιμά ότι, εφόσον δεν υπάρξει νέα αναζωπύρωση της κρίσης, η αγορά μπορεί μέσα στην τρέχουσα εβδομάδα να επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την ένταση στη Μέση Ανατολή.
Οι εκτιμήσεις για τις τιμές λιανικής διαμορφώνονται ως εξής:
- Η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Αθήνα θα μπορούσε να κινηθεί στην περιοχή των 1,65 έως 1,70 ευρώ ανά λίτρο, από 1,9 ευρώ που ήταν την Τετάρτη 17 Ιουνίου.
- Σημαντική αποκλιμάκωση αναμένεται και στο diesel κίνησης, το οποίο έχει ήδη υποχωρήσει στο 1,7 ευρώ, συνυπολογίζοντας την επιδότηση των 20 λεπτών ανά λίτρο.
Ήδη από τα τέλη της περασμένης εβδομάδας υπήρξαν σαφείς ενδείξεις για μείωση της ψαλίδας των τιμών σε σχέση με τα επίπεδα προ της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, η οποία είχε ξεσπάσει το πρωινό της 28ης Φεβρουαρίου.
Μια σύνθετη εξίσωση τιμολόγησης
Ωστόσο, στελέχη των διυλιστηρίων επισημαίνουν ότι η τιμή που καταβάλλει ο καταναλωτής στην αντλία αποτελεί το τελικό αποτέλεσμα μιας αλυσίδας παραγόντων, που ξεκινά από τις διεθνείς αγορές και καταλήγει στη λιανική πώληση. Η τιμή εξόδου από το διυλιστήριο καθορίζεται βάσει των διεθνών τιμών αναφοράς Platts CIF των τεσσάρων προηγούμενων ημερών διαπραγμάτευσης και προσαρμόζεται με βάση την ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του προϊόντος.
Πάνω σε αυτή την τιμή προστίθενται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ, καθώς και τα κόστη μεταφοράς, αποθήκευσης, εμπορίας και λιανικής. Επιπλέον, στη διαμόρφωση της τελικής τιμής ενσωματώνεται το κόστος της υποχρεωτικής συμμετοχής βιοκαυσίμων, αλλά και η διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 100 ημέρες κατανάλωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 29 Μαΐου η μέση τιμή της αμόλυβδης στα πρατήρια ήταν περίπου 2,10 ευρώ, ενώ η τιμή εξόδου από το διυλιστήριο μόλις 0,804 ευρώ ανά λίτρο.
Προκλήσεις στην κερδοφορία των διυλιστηρίων
Παράγοντες του κλάδου υπογραμμίζουν ότι αν και τα διεθνή περιθώρια διύλισης κινούνται σε σχετικά υψηλά επίπεδα, αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα αυξημένη κερδοφορία. Καθώς οι τιμές των καυσίμων υποχωρούν ταχύτερα από την τιμή του αργού, μήνες όπως ο Ιούνιος και ο Ιούλιος ενδέχεται να αποδειχθούν δύσκολοι, με σημαντικά συμπιεσμένα ή ακόμη και μηδενικά περιθώρια κέρδους. Οι εταιρείες διύλισης αγοράζουν ποσότητες αργού εβδομάδες ή μήνες πριν από την επεξεργασία τους, πραγματοποιώντας αγορές με πρόσθετα premium που έχουν εκτιναχθεί τα τελευταία χρόνια.
Ενδεικτικά στοιχεία για το κόστος των premium:
- Πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ένα φορτίο αργού από τη Βόρεια Θάλασσα αποκτούνταν με premium περίπου 5 δολάρια ανά βαρέλι.
- Κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, το κόστος αυτό έφτασε ακόμη και τα 25 δολάρια ανά βαρέλι.
Εάν οι διεθνείς τιμές των προϊόντων υποχωρήσουν στο μεταξύ, τα διυλιστήρια ενδέχεται να διαθέτουν στην αγορά καύσιμα που παρήχθησαν από ακριβό αργό αλλά πωλούνται σε χαμηλότερες τιμές, συμπιέζοντας τα οικονομικά αποτελέσματα.
Ο ρόλος της φορολογίας στην τελική τιμή
Ακόμη και όταν τα περιθώρια διύλισης είναι υψηλά, η επίδρασή τους στην τιμή του καταναλωτή δεν είναι αναλογική, καθώς ένα μεγάλο μέρος της τελικής τιμής αποτελείται από φόρους και τέλη. Αυτό περιορίζει το εύρος και την ταχύτητα με την οποία οι διεθνείς διακυμάνσεις περνούν στην αντλία. Πάνω από το 45% έως 60% της τιμής αφορά φόρους και τέλη, γεγονός που εξηγεί γιατί η μείωση που φτάνει στον καταναλωτή είναι συνήθως πιο αργή.
Για παράδειγμα, στην αμόλυβδη βενζίνη με μέση τιμή 2,097 ευρώ ανά λίτρο, οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις ανέρχονται σε 1,123 ευρώ ανά λίτρο, αντιπροσωπεύοντας το 53,57% της τελικής τιμής. Η τιμή του διυλιστηρίου διαμορφώνεται στο 38,82%, ενώ το περιθώριο εμπορίας, μεταφοράς και πρατηρίων περιορίζεται στο 7,61%. Αντίστοιχα, στο diesel κίνησης με μέση τιμή 1,771 ευρώ ανά λίτρο, οι φόροι και τα τέλη αντιστοιχούν περίπου στο 43% της τελικής τιμής.
Ασφάλεια εφοδιασμού και προσαρμοστικότητα
Η πρόσφατη κρίση υπενθύμισε ότι η σταθερότητα των τιμών εξαρτάται και από την ασφάλεια του εφοδιασμού, πεδίο στο οποίο τα ελληνικά διυλιστήρια επέδειξαν σημαντική προσαρμοστικότητα. Αναζητώντας εναλλακτικές πηγές αργού και αναπροσαρμόζοντας τις στρατηγικές προμηθειών τους, οι ελληνικοί όμιλοι κατάφεραν να διατηρήσουν αδιάλειπτη τροφοδοσία σε όλα τα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του jet fuel. Η ευελιξία και η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας υπήρξαν καθοριστικοί παράγοντες για την αντιμετώπιση των νέων συνθηκών της παγκόσμιας αγοράς.
