Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εισάγει αυστηρούς κανόνες για την αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών, θεσπίζοντας το σύστημα debt flagging. Μετά από τρεις επισημάνσεις ληξιπρόθεσμων χρεών προς τους προμηθευτές, ο ΔΕΔΔΗΕ θα μπλοκάρει την αλλαγή παρόχου για τον καταναλωτή. Η ρύθμιση, που υπογράφηκε από την ηγεσία του ΥΠΕΝ με τη σύμφωνη γνώμη της ΡΑΑΕΥ, στοχεύει στην εξυγίανση της αγοράς ενέργειας και την προστασία των συνεπών καταναλωτών από τις συσσωρευμένες οφειλές δισεκατομμυρίων.
Αλλαγή παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας: Οι τρεις επισημάνσεις και το μπλόκο στη μετακίνηση
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο λεγόμενος ενεργειακός τουρισμός, μια πρακτική που έχει αφήσει πίσω της οφειλές δισεκατομμυρίων και επιβαρύνει τελικά ολόκληρη την αγορά.
Δημοσιεύθηκε στις 26 Αυγούστου στο ΦΕΚ και τίθεται σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο του ΥΠΕΝ για την αντιμετώπιση του φαινομένου των στρατηγικών κακοπληρωτών, την προστασία των συνεπών καταναλωτών και την ενίσχυση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Με τη νέα ρύθμιση θεσπίζεται για πρώτη φορά σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών (debt flagging), μέσω του οποίου οι προμηθευτές θα μπορούν να επισημαίνουν στον ΔΕΔΔΗΕ καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές. Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή μέχρι την τακτοποίηση των οφειλών του, με πληρωμή ή διακανονισμό.
Στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονταν σε περίπου 3 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος τους οφείλεται στο φαινόμενο του ενεργειακού τουρισμού, κατά το οποίο καταναλωτές με ανεξόφλητες οφειλές μετακινούνται διαδοχικά από έναν προμηθευτή σε άλλον, εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες του ισχύοντος πλαισίου.
Το νέο μπλόκο στην αλλαγή παρόχου
Η σχετική απόφαση υπεγράφη από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο, μετά τη σύμφωνη γνώμη της ΡΑΑΕΥ και τη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς στόχους:
- Τη διατήρηση του δικαιώματος των καταναλωτών να αλλάζουν προμηθευτή.
- Την αντιμετώπιση των περιπτώσεων κατά τις οποίες η ελευθερία μετακίνησης χρησιμοποιείται συστηματικά ως τρόπος αποφυγής της αποπληρωμής χρεών.
Κεντρικό εργαλείο αποτελεί το νέο σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών. Μέσω αυτού, οι εταιρείες προμήθειας αποκτούν τη δυνατότητα να ενημερώνουν τον ΔΕΔΔΗΕ όταν ένας καταναλωτής αφήνει πίσω του ληξιπρόθεσμες οφειλές. Οι σχετικές επισημάνσεις θα ακολουθούν ουσιαστικά την παροχή, επιτρέποντας να διαπιστώνεται εάν υπάρχει επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά μη εξόφλησης λογαριασμών.
Ο κανόνας των τριών επισημάνσεων
Το κρίσιμο όριο τίθεται στις τρεις επισημάνσεις. Εφόσον ένας καταναλωτής καταγραφεί από τρεις προμηθευτές ως οφειλέτης με ληξιπρόθεσμα χρέη, δεν θα μπορεί να συνεχίσει να αλλάζει εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Η δυνατότητα μετακίνησης σε νέο πάροχο θα παγώνει μέχρι την τακτοποίηση των οφειλών, είτε μέσω εξόφλησης είτε μέσω συμφωνίας διακανονισμού.
Στην πράξη, ένας καταναλωτής που έχει αφήσει ανεξόφλητους λογαριασμούς σε διαδοχικούς προμηθευτές δεν θα μπορεί μετά την τρίτη σχετική επισήμανση να συνεχίσει την ίδια πρακτική πηγαίνοντας σε τέταρτη εταιρεία. Για να αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή, θα πρέπει προηγουμένως να αντιμετωπίσει τις παλαιές οφειλές του.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στο νέο σύστημα θα μπορούν να συνυπολογιστούν οφειλές με αναδρομική ισχύ από το 2024, ώστε ο μηχανισμός να μη ξεκινήσει με λευκό μητρώο για περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων χρεών που έχουν ήδη δημιουργηθεί. Το πλαίσιο είναι σχεδιασμένο πρωτίστως για τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και όχι για να καταργήσει συνολικά την ελευθερία αλλαγής προμηθευτή για όσους αντιμετωπίζουν μια προσωρινή οικονομική δυσκολία. Η δυνατότητα διακανονισμού των οφειλών παραμένει άλλωστε μία από τις οδούς για την άρση του περιορισμού.
