Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παραδέχτηκε δημόσια ότι η κυβέρνηση αγνοεί το χρονικό ορίζοντα της τρέχουσας κρίσης. Ανακοίνωσε ταυτόχρονα μέτρα στήριξης 300 εκατ. ευρώ για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, με στόχο να αμβλυνθούν οι συνέπειες της ενεργειακής κρίσης Μέσης Ανατολής στα νοικοκυριά, τους μεταφορείς και τους αγρότες. Στο επίκεντρο βρίσκονται η επιδότηση diesel κίνησης και η ενίσχυση του πρωτογενή τομέα μέσω επιχορήγησης λιπασμάτων.
Η κρίση δεν γνωρίζει σύνορα — ούτε χρόνο
Ο Πιερρακάκης ξεκίνησε την παρουσίαση θέτοντας το ευρύτερο πλαίσιο: οι κρίσεις δεν σέβονται σύνορα και δεν αφήνουν περιθώριο προσαρμογής. Περνούν αστραπιαία από το πεδίο των συγκρούσεων στον τομέα της ενέργειας, από εκεί στην οικονομία και τελικά στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Αυτή ακριβώς είναι η πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα.
Η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ταχύτητας με την οποία η διεθνής αναταραχή μεταφράζεται σε οικονομική πίεση — για την Ευρώπη, για την Ελλάδα, για κάθε νοικοκυριό ξεχωριστά. Σε ελάχιστες εβδομάδες επηρεάστηκαν οι τιμές ενέργειας, οι θαλάσσιες μεταφορές, το κόστος ασφάλισης φορτίων, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε διάχυτη αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία.
Σε αυτό το ασταθές διεθνές περιβάλλον, το ζητούμενο για τη χώρα μας είναι, σύμφωνα με τον υπουργό, σαφές: σταθερότητα, αξιοπιστία, δημοσιονομική υπευθυνότητα και εμπιστοσύνη. Και πάνω απ’ όλα, η ικανότητα να κρατάμε σταθερό το τιμόνι.
Κλειστά Στενά του Ορμούζ: Τα νούμερα της κρίσης
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αποσύρει από τη διεθνή αγορά περίπου 15 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, με επιπλέον 5 εκατ. βαρέλια προϊόντων πετρελαίου να αδυνατούν να κυκλοφορήσουν. Οι εναλλακτικές ναυτιλιακές διαδρομές μπορούν να αντισταθμίσουν μόνο 4-5 εκατ. βαρέλια ανά ημέρα, αφήνοντας ένα ουσιαστικό κενό στην προσφορά.
Αποτέλεσμα: οι τιμές του αργού έχουν ήδη αναρριχηθεί κατά περίπου 70% σε πολύ σύντομο χρόνο, τα ναύλα δεξαμενόπλοιων έχουν ανέβει απότομα και το κόστος μεταφοράς καυσίμων, όπως και το κόστος παραγωγής σε πολλούς κλάδους, έχει αυξηθεί αισθητά. Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχεται από τα Στενά — άρα και αυτός ο τομέας πλήττεται. Ταυτόχρονα, η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση ανανέωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα, κάτι που αυξάνει τη ζήτηση και επομένως πιθανώς διατηρεί τις πιέσεις στις τιμές τους επόμενους μήνες.
Οι συνέπειες δεν σταματούν στην ενέργεια. Πυροδοτούν πληθωρισμό, εκτινάσσουν το κόστος μεταφορών και παραγωγής, διαβρώνουν το πραγματικό εισόδημα και — αν παραταθούν — μπορούν να φρενάρουν την ανάπτυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η λογική είναι απλή: όταν η ενέργεια ακριβαίνει απότομα, ακριβαίνει και ολόκληρη η οικονομία.
«Δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια της κρίσης»
Ο Πιερρακάκης επέλεξε να μιλήσει ανοιχτά. «Δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια αυτής της κρίσης», τόνισε ξεκάθαρα. Δεν είναι σαφές αν πρόκειται για διαταραχή λίγων μηνών ή για μια μακρά περίοδο υψηλών ενεργειακών τιμών.
Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα, εξήγησε, είναι που επιβάλλει ψύχραιμη και υπεύθυνη διαχείριση. Δεν είναι δυνατόν να εξαντληθούν όλα τα διαθέσιμα δημοσιονομικά εργαλεία από την αρχή — αυτό θα ήταν, με μία λέξη, λάθος. Η κυβέρνηση θα προχωρά σταδιακά, θα παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις και θα επέμβει ξανά εφόσον κριθεί αναγκαίο. Η πολιτική ευθύνη, όπως είπε χαρακτηριστικά, δεν είναι να σπαταλάς όλα τα μέτρα την πρώτη μέρα, αλλά να έχεις αντοχές για να στηρίξεις την κοινωνία όσο χρειαστεί.
Πακέτο 300 εκατ. ευρώ: Τα μέτρα για Απρίλιο-Μάιο
Στο πλαίσιο αυτό, και σε συνέχεια των ανακοινώσεων του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοινώνει δέσμη προσωρινών και στοχευμένων μέτρων ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, με σκοπό να περιοριστεί ο αντίκτυπος της ακρίβειας στα καύσιμα στα νοικοκυριά, στην παραγωγή και στις μεταφορές.
Επιδότηση diesel κίνησης: 20 λεπτά το λίτρο
Το πρώτο μέτρο αφορά το πετρέλαιο κίνησης. Το diesel αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της εφοδιαστικής αλυσίδας — κινεί φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα και γενικά τον κόσμο της παραγωγής. Αν ανατιμηθεί υπέρμετρα, το κόστος μεταφοράς εκτινάσσεται και τελικά ακριβαίνουν τα πάντα στα ράφια.
Για να ανακοπεί αυτή η αλυσίδα, η κυβέρνηση αποφάσισε επιδότηση 16 λεπτών ανά λίτρο στο δίκτυο διανομής, με αποτέλεσμα το πραγματικό όφελος για τον καταναλωτή — συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ — να φτάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο. Υπενθυμίζεται ότι κατά την κρίση του 2022, το αντίστοιχο ποσό επιδότησης ήταν 15 λεπτά. Ο στόχος δεν είναι απλώς να ελαφρυνθεί το κόστος για όσους χρησιμοποιούν diesel, αλλά να συγκρατηθεί το συνολικό κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα — ωφελώντας τη μεταφορά, την παραγωγή, την αγροτική οικονομία και τελικά τις τιμές στα σούπερ μάρκετ. Το δημοσιονομικό κόστος για το δίμηνο ανέρχεται σε 106 εκατ. ευρώ.
Επιχορήγηση 15% στα λιπάσματα για τους αγρότες
Το τρίτο μέτρο απευθύνεται στον πρωτογενή τομέα. Η άνοδος της ενεργειακής τιμής έχει άμεσο αντίκτυπο στο κόστος παραγωγής λιπασμάτων, αλλά και στο γενικότερο κόστος της γεωργικής παραγωγής — κάτι που γίνεται αισθητό έντονα τους τελευταίους μήνες. Αν ο πρωτογενής τομέας δεν λάβει στήριξη, το αυξημένο κόστος θα μεταφερθεί αναπόφευκτα στις τιμές των τροφίμων, επιβαρύνοντας κάθε νοικοκυριό.
Για τον λόγο αυτόν, σε συνεργασία με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, το κράτος θα επιχορηγήσει το 15% της αξίας των παραστατικών αγοράς λιπασμάτων για τους επόμενους δύο μήνες. Στηρίζοντας τον αγρότη, ενισχύεται η εγχώρια παραγωγή, διασφαλίζεται η διατροφική επάρκεια και προστατεύεται κάθε σπίτι. Το δημοσιονομικό κόστος του μέτρου για Απρίλιο-Μάιο ανέρχεται σε 15 εκατ. ευρώ.
