Η κλιμάκωση της έντασης στα Στενά του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν πλήξει καίρια την παγκόσμια ικανότητα διύλισης. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η μειωμένη παραγωγή καυσίμων και η αβεβαιότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, με την JPMorgan να προειδοποιεί για παρατεταμένη αστάθεια στην αγορά ενέργειας.
Περσικός Κόλπος και η κρίση εφοδιασμού βενζίνης
Οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας βρίσκονται σε κατάσταση επιφυλακής καθώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις απειλούν την επάρκεια καυσίμων. Η τιμή του πετρελαίου πλησιάζει τα 80 δολάρια, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί για παρατεταμένες ελλείψεις σε βενζίνη και ντίζελ. Η κατάσταση επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες και τις τιμές στην αντλία.
Η προειδοποίηση του ΔΟΕ για τα καύσιμα
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας στην πρόσφατη έκθεσή του κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια επικείμενη κρίση στις προμήθειες καυσίμων. Οι επιπτώσεις των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία έχουν πλήξει καίρια τα διυλιστήρια, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Ο οργανισμός εκτιμά πως οι προοπτικές για τον παγκόσμιο εφοδιασμό θα επιδεινωθούν σημαντικά εάν διακοπούν εκ νέου οι αποστολές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε σε περιορισμό της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, εμποδίζοντας τα διυλιστήρια του Κόλπου να διακινήσουν την παραγωγή τους, γεγονός που ανάγκασε πολλές μονάδες να μειώσουν τη δραστηριότητά τους. Παρά τα μέτρα προστασίας των κυβερνήσεων για τη συγκράτηση των τιμών, η κατανάλωση βενζίνης παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Ως αποτέλεσμα, οι αντλήσεις από τα αποθέματα της βιομηχανίας έχουν ξεπεράσει τα κανονικά ποσοστά, με τις προμήθειες να αναμένεται να παραμείνουν περιορισμένες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Περιορισμένη η ικανότητα διύλισης παγκοσμίως
Παρά την είσοδο εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου στην αγορά τις τελευταίες εβδομάδες, η προσφορά παραμένει ανεπαρκής για να καλύψει τις ανάγκες σε τελικά προϊόντα όπως η άσφαλτος, το πλαστικό, το πετρέλαιο θέρμανσης, το καύσιμο αεριωθουμένων, το ντίζελ και η βενζίνη. Η παγκόσμια ικανότητα διύλισης αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια λόγω των πολεμικών γεγονότων στο Ιράν και των επιθέσεων της Ουκρανίας σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Επιπλέον, οι ακραίες καιρικές συνθήκες δυσχεραίνουν τις διαδικασίες απόσταξης στα διυλιστήρια, επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Σύμφωνα με την ανάλυση της Νατάσα Κάνεβα, επικεφαλής παγκόσμιας έρευνας εμπορευμάτων στην JPMorgan, τα διυλιστήρια επεξεργάζονται σήμερα 8,4 εκατομμύρια λιγότερα βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως σε σχέση με την προπολεμική περίοδο. Αυτό μεταφράζεται σε παραγωγή καυσίμων μειωμένη κατά 10%, καθιστώντας την ταχύτητα επεξεργασίας του συστήματος το κρίσιμο ερώτημα για την αγορά.
Προσφορά και έλλειψη ζήτησης
Η ομαλή ροή πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει ζητούμενο, καθώς οι επιθέσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται. Η δήλωση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης ΗΠΑ-Ιράν έχει λήξει, σε συνδυασμό με τον ναυτικό αποκλεισμό υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, έχει περιορίσει δραστικά τη διέλευση των πλοίων. Παρά την αύξηση της παραγωγής στη Μέση Ανατολή κατά 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τον Μάιο, η αγορά παραμένει πιεσμένη.
Η Lipow Oil Associates αναφέρει ότι τις τελευταίες εβδομάδες βγήκαν από τα Στενά 200 εκατομμύρια βαρέλια, προσθέτοντας 17 ημέρες εφοδιασμού. Ωστόσο, η ζήτηση για πετρέλαιο μειώθηκε κατακόρυφα λόγω της απότομης πτώσης της προσφοράς, γεγονός που περιπλέκει την ανάκαμψη. Η Κίνα, για παράδειγμα, μείωσε την παραγωγή διυλιστηρίων κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, στρεφόμενη προς τον άνθρακα και τα ηλεκτρικά οχήματα. Η εξάντληση των κινεζικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης και η μείωση των εξαγωγών βενζίνης και ντίζελ έχουν προκαλέσει ελλείψεις στη Νοτιοανατολική Ασία.
Εκτίμηση ζημιών στις υποδομές
Οι εχθροπραξίες στον Περσικό Κόλπο καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την επαναλειτουργία της διυλιστικής ικανότητας της περιοχής, που ανέρχεται σε 11,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις επιθέσεις του Ιράν σε 30 διυλιστήρια, με το επίπεδο λειτουργικότητας αυτών των εγκαταστάσεων να παραμένει αβέβαιο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβαν τον ρόλο του εξαγωγέα έσχατης ανάγκης, καλύπτοντας τις ανάγκες της Ευρώπης, της Αυστραλίας και της Ασίας.
Η προσπάθεια αυτή περιόρισε τη διαθεσιμότητα καυσίμων για την εσωτερική αγορά των ΗΠΑ, εξηγώντας γιατί οι τιμές δεν σημείωσαν την πτώση που είχε προβλεφθεί.
Η ικανότητα διύλισης στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα:
- Τέσσερα διυλιστήρια έχουν κλείσει στην Καλιφόρνια την τρέχουσα δεκαετία λόγω περιβαλλοντικών κανονισμών.
- Το τελευταίο μεγάλο διυλιστήριο των ΗΠΑ, η εγκατάσταση της Marathon στη Λουιζιάνα, χτίστηκε το 1977.
Ο ρόλος της Ρωσίας στην αγορά ντίζελ
Η κατάσταση στην παγκόσμια αγορά επιδεινώνεται από την απόφαση της Ρωσίας να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ, ως απάντηση στις επιθέσεις της Ουκρανίας κατά των εγκαταστάσεών της. Η χώρα, όντας ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου θέρμανσης και ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ παγκοσμίως, αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές ελλείψεις, με τις τιμές σε ορισμένες περιοχές να έχουν αυξηθεί κατά 50%.
Σύμφωνα με την JPMorgan, το ένα πέμπτο της συνολικής μείωσης της παγκόσμιας διυλιστικής λειτουργίας οφείλεται στην απώλεια δυναμικότητας της Ρωσίας. Πριν από τον πόλεμο, οι ρωσικές εξαγωγές ντίζελ αντιστοιχούσαν στο 12% των παγκόσμιων αποστολών. Όπως επισημαίνει ο Andy Lipow από την Lipow Oil Associates, αυτός είναι ο κύριος λόγος για την αύξηση των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης ντίζελ κατά 20% μέσα σε τρεις εβδομάδες.
Οι τιμές των καυσίμων αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Παρά την εστίαση της αγοράς στο Ορμούζ, η Νατάσα Κάνεβα υπογραμμίζει ότι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες για τις παγκόσμιες ισορροπίες βρίσκεται πλέον 2.000 μίλια βορειότερα, στα ρωσικά διυλιστήρια. Η αποκατάσταση της ομαλότητας εξαρτάται άμεσα από τη δυνατότητα του παγκόσμιου συστήματος να επεξεργαστεί τις διαθέσιμες ποσότητες αργού πετρελαίου, μια πρόκληση που παραμένει ενεργή και αβέβαιη για το άμεσο μέλλον.
Πηγή: ΟΤ
