Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ έχουν σημάνει συναγερμό στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το Ιράν παράγει σήμερα περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, εξάγοντας το 90% της παραγωγής του κυρίως στην Κίνα. Οι τιμές του πετρελαίου Brent έχουν ήδη ανέβει στα 73 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ντίζελ σημειώνει άνοδο έως 17%. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ και η τύχη των ενεργειακών υποδομών του Ιράν.
Οι ενεργειακές υποδομές του Ιράν και τι διακυβεύεται
Τα μεγαλύτερα πεδία πετρελαίου βρίσκονται στην επαρχία Khuzestan, στις περιοχές Ahvaz, Marun και West Karun. Κρίσιμες εγκαταστάσεις αποτελούν το διυλιστήριο Abadan με δυναμικότητα πάνω από 500.000 βαρέλια ημερησίως, τα διυλιστήρια Bandar Abbas και Persian Gulf Star, καθώς και το τερματικό Kharg Island, το κύριο σημείο εξαγωγών στον βόρειο Περσικό Κόλπο με ικανότητα διακίνησης άνω των 2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Οποιαδήποτε βλάβη στο Kharg Island θα προκαλούσε καταστροφικές συνέπειες τόσο για την ιρανική οικονομία όσο και για τις διεθνείς αγορές.
Για να παρακάμψει τις κυρώσεις, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί παλαιά δεξαμενόπλοια με ανενεργούς ραδιοεντοπιστές, μεταφορές φορτίων εν πλω και παραποίηση της προέλευσης πετρελαίου. Παράλληλα, έχει αποθηκεύσει στη θάλασσα ποσότητα-ρεκόρ περίπου 200 εκατομμυρίων βαρελιών, που αντιστοιχεί σχεδόν σε δύο ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης.
Το φυσικό αέριο και το κοίτασμα South Pars
Το Ιράν αντλεί φυσικό αέριο από το υπεράκτιο κοίτασμα South Pars, το μεγαλύτερο στον κόσμο, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ. Το 2024 η παραγωγή έφτασε τα 276 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, με το 94% να καταναλώνεται εντός της χώρας. Ισραηλινές επιθέσεις τον Ιούνιο του 2025 είχαν ήδη πλήξει τέσσερις μονάδες της Φάσης 14 του South Pars, περίπου 200 χιλιόμετρα από τις εγκαταστάσεις του Κατάρ, χώρας που αποκομίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια από εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες.
Στενά του Ορμούζ: Το εφιαλτικό σενάριο
Τα Στενά του Ορμούζ ελέγχουν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων όπως ντίζελ και αεριωθούμενα καύσιμα. Αν και χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ διαθέτουν εναλλακτικούς αγωγούς, μια πλήρης διακοπή διέλευσης θα προκαλούσε μαζική αναστάτωση στις αγορές. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι κάθε μείωση 1% της προσφοράς οδηγεί σε αύξηση τιμών κατά 4%, ενώ σε τέτοιο σενάριο αναμένεται άνοδος δολαρίου, γιεν και χρυσού και υποχώρηση μετοχών υψηλού ρίσκου κατά 1-2%.
OPEC+ και η απάντηση της αγοράς
Ο OPEC+ εξετάζει αύξηση παραγωγής για να μετριάσει τον κίνδυνο διαταραχής, με Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ να έχουν ήδη ενισχύσει τις εξαγωγές τους. Τα μέλη της συμμαχίας ενδέχεται να αποφασίσουν για τον Απρίλιο αύξηση παραγωγής που θα ξεπεράσει την αρχικά προγραμματισμένη κατά 137.000 βαρέλια ημερησίως. Η διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η αντίδραση της Τεχεράνης και η τύχη των Στενών του Ορμούζ θα καθορίσουν τελικά την κλίμακα των αναταράξεων στην παγκόσμια οικονομία.
Πηγή: Newmoney.gr
