Η Ελλάδα κατέχει ηγετική θέση στις ΑΠΕ, ωστόσο η καθυστέρηση στην εγκατάσταση μπαταριών δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στο ηλεκτρικό σύστημα. Με μόλις 220 MW αποθήκευσης, η χώρα αναγκάζεται να προχωρά σε περικοπές πράσινης ενέργειας, ενώ γειτονικά κράτη όπως η Βουλγαρία και η Ιταλία επωφελούνται από το πλεόνασμα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση επιτάχυνση των επενδύσεων.
Ελλάδα και αποθήκευση ενέργειας: Το χάσμα στις ΑΠΕ
Η Ελλάδα κατέχει ηγετική θέση στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, όμως η καθυστέρηση στην αποθήκευση ενέργειας δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για το ηλεκτρικό σύστημα. Ενώ η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών και αιολικών αυξάνεται ραγδαία, η έλλειψη μπαταριών οδηγεί σε περικοπές πράσινης ενέργειας και ευνοεί τις γειτονικές χώρες που απορροφούν το πλεόνασμα.
Η δυναμική των ΑΠΕ και η πρόκληση της αποθήκευσης
Η Ελλάδα εμφανίζεται ως πρωτοπόρος στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ταυτόχρονα ουραγός στον τομέα της αποθήκευσης, μια συνθήκη που αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για το ενεργειακό σύστημα της χώρας. Η ανάπτυξη νέων έργων, κυρίως φωτοβολταϊκών, συνεχίζεται με καταιγιστικούς ρυθμούς, ενώ η αποθήκευση προχωρά με εξαιρετικά αργά βήματα, δημιουργώντας μια έντονη δυσαρμονία στην αγορά.
Με περισσότερα από 17 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ το 2025, εκ των οποίων 11,1 GW αφορούν φωτοβολταϊκά και 5,7 GW αιολικά, η Ελλάδα καταγράφει εντυπωσιακές επιδόσεις. Σύμφωνα με μελέτη της δεξαμενής σκέψης Ember, η χώρα βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή και στην ένατη θέση όσον αφορά τα αιολικά, αποδεικνύοντας τη δυναμική της στην πράσινη μετάβαση.
Ωστόσο, στην κρίσιμη τεχνολογία που καλείται να στηρίξει την επόμενη ημέρα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Με μόλις 220 MW εγκατεστημένων μπαταριών αποθήκευσης, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη χαμηλότερη αναλογία αποθηκευτικής δυναμικότητας σε σχέση με την ισχύ των ΑΠΕ. Οι πρώτες μπαταρίες συνδέθηκαν στο σύστημα τον Απρίλιο του 2025, αντιστοιχώντας σε μόλις 2% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ.
Το χάσμα αυτό υπογραμμίζει το μέγεθος της πρόκλησης, καθώς ροκανίζει τα οφέλη της φθηνής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αποδυναμώνοντας την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος. Συχνά την άνοιξη και το φθινόπωρο, η παραγόμενη ενέργεια δεν μπορεί να απορροφηθεί. Ο ΑΔΜΗΕ υποχρεούται να προχωρά σε περικοπές για να αποφύγει τον κίνδυνο μπλακ άουτ, ενώ η ζήτηση καλύπτεται από μονάδες φυσικού αερίου, αυξάνοντας το λειτουργικό κόστος.
Ο ρόλος της αποθήκευσης και οι ευρωπαϊκές τάσεις
Η αποθήκευση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως το απαραίτητο μαξιλάρι για τη διαχείριση της πλεονάζουσας παραγωγής. Οι μπαταρίες απορροφούν ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας σε χαμηλές τιμές και την επιστρέφουν στο σύστημα τις βραδινές ώρες αιχμής, μειώνοντας το κόστος ρεύματος και την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.
Στοιχεία μελετών των Eurelectric και AFRY καταδεικνύουν τη σημασία αυτών των συστημάτων σε ευρωπαϊκά δίκτυα με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η εγκατάσταση 1 GW αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας μπορεί να μειώσει το μεταβλητό κόστος λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος κατά 150-250 εκατ. ευρώ ετησίως. Το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκατέστησε περίπου 27,1 GWh νέων συστημάτων αποθήκευσης, καταγράφοντας νέο ιστορικό ρεκόρ.
Η δυναμική αυτή συνεχίζεται το 2026, με την ευρωπαϊκή αγορά να προσεγγίζει τα 30 GWh νέων ετήσιων εγκαταστάσεων. Παρά ταύτα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Solar Power Europe, η Ευρώπη θα πρέπει να φτάσει περίπου τις 750 GWh αποθηκευτικής ικανότητας έως το 2030, προκειμένου να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος και να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία των δικτύων της.
Το πλεονέκτημα των γειτονικών χωρών
Η τεράστια καθυστέρηση που εμφανίζει η Ελλάδα στην αποθήκευση ευνοεί σήμερα τις διασυνδεδεμένες αγορές της Ιταλίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Οι χώρες αυτές έχουν αναπτύξει ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο μπαταριών, όπου αποθηκεύουν φθηνή ενέργεια την οποία εισάγουν από την ελληνική αγορά, αξιοποιώντας το πλεόνασμα που η Ελλάδα δεν μπορεί να διαχειριστεί εντός των συνόρων της.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η περίπτωση της Βουλγαρίας, η οποία αναδείχθηκε σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές αποθήκευσης στην Ευρώπη.
Τα συγκριτικά στοιχεία για τις γειτονικές αγορές αποθήκευσης έχουν ως εξής:
- Βουλγαρία: 3,5 GW μπαταριών, που αντιστοιχούν στο 52% της ισχύος ΑΠΕ.
- Ιταλία: 7,8 GW μπαταριών, που αντιστοιχούν στο 14% της ισχύος ΑΠΕ.
- Ρουμανία: 1,7 GW μπαταριών, που αντιστοιχούν στο 18% της ισχύος ΑΠΕ.
- Ελλάδα: 220 MW μπαταριών, παραμένοντας καθηλωμένη σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Ανάγκη για επιτάχυνση των διαδικασιών
Είναι κοινή η εκτίμηση φορέων και επενδυτών στην Ελλάδα ότι μόνο μια ταχεία επέκταση της αποθήκευσης μπορεί να αναχαιτίσει την επιδείνωση της ανισορροπίας στην αγορά. Απαιτείται άμεση δράση για να ανακοπεί ο εκθετικός ρυθμός αύξησης των περικοπών πράσινης ενέργειας και των μηδενικών τιμών, που θέτουν υπό απειλή τη βιωσιμότητα των έργων ΑΠΕ.
Στο πρόσφατο συνέδριο Κύκλος Ιδεών, ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, τόνισε ότι η διείσδυση των ΑΠΕ λειτούργησε ως ανάχωμα στην κρίση, αλλά απαιτείται μεγαλύτερη ταχύτητα στην αποθήκευση ώστε να μη χάνεται η πλεονάζουσα παραγωγή. Ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, χαρακτήρισε την αποθήκευση και την ευελιξία της ζήτησης ως το μεγάλο στοίχημα της επόμενης φάσης της ενεργειακής μετάβασης για τη χώρα.
Παρά το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, με αδειοδοτημένα έργα αποθήκευσης που προσεγγίζουν τα 70 GW, η πρόοδος παραμένει απογοητευτική. Από τα 900 MW μπαταριών που ενισχύθηκαν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης πριν από τρία χρόνια, έχουν συνδεθεί μόλις 220 MW. Παράλληλα, δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αξιολόγησης για έργα ισχύος 4.700 MW που προκήρυξε το ΥΠΕΝ στις αρχές του 2025.
