Σύμφωνα με την έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, το κόστος στέγασης στην Ελλάδα έχει καταστεί δυσβάσταχτο, με το 28,9% του πληθυσμού να δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για κατοικία το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι δραματικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (8,2%), αναδεικνύοντας μια βαθιά στεγαστική κρίση που πυροδοτείται από την έλλειψη νέων ακινήτων, την άνοδο των βραχυχρόνιων μισθώσεων και το αυξημένο κόστος κατασκευής.
Η Ακτινογραφία της Στεγαστικής Επιβάρυνσης
Τα στοιχεία της Eurostat και του ΟΟΣΑ που περιλαμβάνονται στην έκθεση της ΤτΕ αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα για τα ελληνικά νοικοκυριά:
- Μέση Δαπάνη: Το 23,7% του εισοδήματος κατευθύνεται στη στέγαση, έναντι 17,9% στην ΕΕ.
- Δείκτης Επιβάρυνσης: Σχεδόν ένας στους τρεις Έλληνες (28,9%) βρίσκεται σε κατάσταση υπερβολικής επιβάρυνσης, ξοδεύοντας πάνω από το 40% των χρημάτων του για ενοίκιο ή δάνειο.
- Στεγαστικά Δάνεια: Παρά τα υψηλά επιτόκια, το 2024 καταγράφηκε άλμα 29,6% στις χορηγήσεις νέων δανείων, ενισχυμένο και από το πρόγραμμα «Σπίτι μου».
Γιατί Αυξάνεται η Ζήτηση;
Παραδόξως, η βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών και η «ευμάρεια» των τελευταίων ετών λειτουργούν ως μοχλοί αύξησης των τιμών. Οι κυριότεροι παράγοντες είναι:
- Αλλαγή Συμπεριφοράς: Τα νοικοκυριά αναζητούν πλέον ποιοτικότερες κατοικίες με σύγχρονες υποδομές.
- Αύξηση Μονοπρόσωπων Νοικοκυριών: Ειδικά στην Αττική, ενώ ο πληθυσμός μειώθηκε, τα νοικοκυριά αυξήθηκαν κατά 8,4% λόγω της τάσης για αυτόνομη διαβίωση.
- Επενδυτικό Ενδιαφέρον: Η Golden Visa και η άνοδος του τουρισμού μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων αφαίρεσαν χιλιάδες ακίνητα από την αγορά πρώτης κατοικίας.
Τα Εμπόδια στην Προσφορά
Η αγορά αδυνατεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση, καθώς η προσφορά νέων ακινήτων παραμένει καθηλωμένη:
- Οικοδομική Δραστηριότητα: Οι νέες άδειες ετησίως ανέρχονται σε 35.000, όταν την περίοδο 2004-2008 έφταναν τις 125.000.
- Κόστος Κατασκευής: Η γεωπολιτική αστάθεια και η ακριβή ενέργεια εκτίναξαν το κόστος υλικών, αναγκάζοντας πολλούς κατασκευαστές να παγώσουν τα σχέδιά τους.
- Παρωχημένο Απόθεμα: Μεγάλο μέρος των υφιστάμενων ακινήτων είναι παλαιό, χαμηλής ενεργειακής απόδοσης και συχνά εγκλωβισμένο σε καθεστώς πολυϊδιοκτησίας ή γραφειοκρατίας.
Οι Προτάσεις και οι Προοπτικές
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η λύση περνά μέσα από την απλοποίηση των μεταβιβάσεων και την επιτάχυνση της ψηφιοποίησης (Κτηματολόγιο). Η ενίσχυση της διαφάνειας και η παροχή κινήτρων για την αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων θεωρούνται απαραίτητα βήματα για την εξισορρόπηση των τιμών και την ελάφρυνση των προϋπολογισμών των πολιτών.
