Το πρώτο τρίμηνο του 2027 αναμένεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο για τα εκτός σχεδίου ακίνητα, με την αναγνώριση των κοινόχρηστων δρόμων οικοδομησιμότητας να αποτελεί το κλειδί για τη διευθέτηση μιας από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες στην κτηματαγορά. Τα βήματα που μεσολαβούν — καταγραφή δρόμων, Προεδρικό Διάταγμα, εκτός σχεδίου δόμηση — ακολουθούν αυστηρό χρονοδιάγραμμα, με το ΥΠΕΝ να στοχεύει στην αποστολή του σχεδίου στο ΣτΕ τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 2026. Η διαδικασία χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης με συνολικό προϋπολογισμό 196 εκατ. ευρώ για 23 μελέτες σε ολόκληρη τη χώρα.
Γιατί «πάγωσε» η εκτός σχεδίου δόμηση
Από τον Μάρτιο του 2023, ένα μπαράζ ακυρωτικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας για οικοδομικές άδειες σε εκτός σχεδίου οικόπεδα που δεν είχαν πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο έχει ουσιαστικά παγώσει τη δόμηση στις συγκεκριμένες περιοχές. Η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει ευρύτατο φάσμα ιδιοκτητών και επενδυτών στον κατασκευαστικό τομέα, αναδεικνύοντας την επείγουσα ανάγκη για θεσμική αποσαφήνιση.
Το χρονοδιάγραμμα αναγνώρισης δρόμων
Ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Ευθύμιος Μπακογιάννης, παρουσίασε το χρονοδιάγραμμα σε εκδήλωση στα Χανιά. Οι μελέτες καταγραφής του οδικού δικτύου για τα νησιά έχουν ήδη ολοκληρωθεί, ενώ για την ηπειρωτική Ελλάδα, την Εύβοια και την Κρήτη υπογράφηκαν πρόσφατα οι συμβάσεις με τους αναδόχους. Στόχος είναι η ολοκλήρωση όλων των μελετών έως τις 30 Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο δεσμεύσεων έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το κρίσιμο Προεδρικό Διάταγμα
Μετά την παραλαβή των μελετών, το υπουργείο θα επεξεργαστεί εντός του καλοκαιριού του 2026 το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει τα κριτήρια αναγνώρισης των δρόμων ως κοινόχρηστων. Αφού προηγηθεί η νομοθετική εξουσιοδότηση και ολοκληρωθεί δημόσια διαβούλευση, το σχέδιο θα αποσταλεί στο ΣτΕ τον Οκτώβριο ή Νοέμβριο του 2026. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μέσος χρόνος επεξεργασίας ενός ΠΔ από το ΣτΕ κυμαίνεται από τρεις έως πέντε μήνες, ο κ. Μπακογιάννης εκτίμησε ότι εντός του πρώτου τριμήνου του 2027 θα έχουν κυρωθεί οι δρόμοι που θα ορίζουν το νέο πλαίσιο οικοδομησιμότητας.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός — η μακροπρόθεσμη λύση
Η κύρωση του ΠΔ δεν αποτελεί από μόνη της την οριστική λύση για την εκτός σχεδίου δόμηση. Η πλήρης διευθέτηση θα επέλθει μόνο με την ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων που εκπονούνται ανά τη χώρα, στα οποία θα ενσωματωθεί και το νέο δίκτυο κοινόχρηστων δρόμων. Έως τις 30 Ιουνίου αναμένεται να έχουν παραληφθεί μελέτες που καλύπτουν περίπου το 60% των δημοτικών ενοτήτων, ενώ για τους δήμους που δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν τα σχέδιά τους ενεργοποιήθηκε παράλληλο πρόγραμμα μέσω του Πράσινου Ταμείου.
Η μάχη των προθεσμιών και η χρηματοδότηση
Βασικό ζητούμενο παραμένει η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης πριν τη λήξη τους. Για μελέτες που δεν θα ολοκληρωθούν εντός της προθεσμίας, τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Οικονομικών εξετάζουν τη δημιουργία παράλληλου χρηματοδοτικού εργαλείου. Όπως τόνισε ο κ. Μπακογιάννης, ο πολεοδομικός σχεδιασμός αποτελεί μεταρρυθμιστικό στόχο και δεν θα υπάρξει οικονομικό κενό στην υλοποίηση των συμβάσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περασμένη άνοιξη, το ΥΠΕΝ είχε αποδεχθεί να αφήσει εκτός χρηματοδότησης το 40% των μελετών, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο το σύνολο του προγράμματος.
Πηγή: OT
