Η ανάπτυξη της θερμοκηπιακής γεωργίας εκτός εδάφους μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την αναβάθμιση της ελληνικής παραγωγής κηπευτικών, αυξάνοντας την αποδοτικότητα, την προστιθέμενη αξία και τις θέσεις εργασίας, κυρίως σε περιφερειακές περιοχές, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ.
Πώς τα θερμοκήπια ενισχύουν την αγροτική παραγωγή
Όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, η ενίσχυση της ανταγωνιστικής και ποιοτικής ελληνικής παραγωγής μέσω της θερμοκηπιακής γεωργίας εκτός εδάφους και άλλων τεχνολογικά αναβαθμισμένων μονάδων μπορεί να καλύψει σε μεγαλύτερο βαθμό τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς κηπευτικών – λαχανικών. Σήμερα, οι ανάγκες αυτές ικανοποιούνται ολοένα και περισσότερο από εισαγωγές, γεγονός που επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο.
Παράλληλα, η ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών πιστοποιημένων ποιοτικών προϊόντων προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του εμπορικού ελλείμματος της ΕΕ, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει διευρυνθεί αισθητά έναντι τρίτων χωρών.
Η σημερινή εικόνα της υδροπονικής καλλιέργειας
Η υδροπονική καλλιέργεια κηπευτικών-λαχανικών στην Ελλάδα εκτιμάται ότι καλύπτει σήμερα περίπου 1.350 στρέμματα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της μελέτης, οι εκτάσεις αυτές αναμένεται να αυξηθούν σύντομα, ξεπερνώντας τα 1.700 έως 2.000 στρέμματα, λόγω επεκτάσεων υφιστάμενων μονάδων αλλά και της δημιουργίας νέων θερμοκηπίων που έχουν ήδη ανακοινωθεί.
Για το 2024, η συνολική αξία παραγωγής από υδροπονικές μονάδες κηπευτικών διαμορφώθηκε στα 64 εκατ. ευρώ, ενώ στον κλάδο απασχολούνται άμεσα περισσότερα από 1.300 άτομα, αναδεικνύοντας τη δυναμική του σε επίπεδο απασχόλησης.
Οι βασικές προκλήσεις του κλάδου
Παρά τις θετικές προοπτικές, η εκτός εδάφους υδροπονική καλλιέργεια αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Αυτά σχετίζονται με τη δομή των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης και ανανέωσης, καθώς και την περιορισμένη συνεργασία και συλλογική δράση. Επιπλέον, το υψηλό κόστος παραγωγής, οι περιβαλλοντικές πιέσεις και η ανάγκη για καινοτομία και επενδύσεις αποτελούν κρίσιμες προκλήσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου.
Η δυνητική συμβολή στο ΑΕΠ και την απασχόληση
Στη μελέτη του ΙΟΒΕ αποτυπώνεται η συνολική, υφιστάμενη και δυνητική, συνεισφορά της Θερμοκηπιακής Γεωργίας Εκτός Εδάφους (ΘΓΕΕ) στο ΑΕΠ και την απασχόληση της ελληνικής οικονομίας, λαμβάνοντας υπόψη τις αλληλεπιδράσεις της με άλλους παραγωγικούς κλάδους.
Η συνολική δυνητική συνεισφορά στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία, από θερμοκήπια υδροπονίας συνολικής έκτασης 3.500 στρεμμάτων, εκτιμάται σε 395 εκατ. ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων και προκαλούμενων επιδράσεων στην οικονομία.
Έως 10.202 θέσεις εργασίας από τη ΘΓΕΕ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η ΘΓΕΕ θα μπορούσε να υποστηρίξει συνολικά έως 10.202 θέσεις εργασίας ετησίως, σε ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης. Από αυτές, οι 5.164 αφορούν άμεσες θέσεις εργασίας στον ίδιο τον κλάδο.
Ο συνολικός πολλαπλασιαστής προστιθέμενης αξίας των νέων θερμοκηπίων υπολογίζεται σε 2,5, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε ευρώ προστιθέμενης αξίας από τη δραστηριότητα της ΘΓΕΕ μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον 1,5 ευρώ στην ελληνική οικονομία. Αντίστοιχα, ο πολλαπλασιαστής απασχόλησης εκτιμάται σε 2,1, υποδηλώνοντας ότι κάθε θέση εργασίας στον κλάδο στηρίζει επιπλέον 1,1 θέσεις πλήρους απασχόλησης στην υπόλοιπη οικονομία.
Η επίδραση των επενδύσεων στα σύγχρονα θερμοκήπια
Η υλοποίηση επενδύσεων για την κατασκευή σύγχρονων θερμοκηπίων μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην εγχώρια οικονομική δραστηριότητα. Με βάση το εξεταζόμενο σενάριο της μελέτης, που προβλέπει επενδύσεις ύψους 875 εκατ. ευρώ σε βάθος χρόνου και μέσο εγχώριο περιεχόμενο 31%, εκτιμάται ότι μπορεί να προκύψει συνολική συνεισφορά 252 εκατ. ευρώ σε Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία και να υποστηριχθούν 6.689 θέσεις εργασίας κατά τη διάρκεια υλοποίησης των επενδύσεων.
