Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την αγροτική εκπαίδευση και κατάρτιση παραγωγών, με μόλις το 0,7% των αγροτών να διαθέτει πλήρη επαγγελματική μόρφωση στον τομέα. Το ποσοστό αυτό είναι περίπου 14 φορές χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αγροτικής κατάρτισης, που ανέρχεται στο 10,2%, ενώ χώρες όπως η Γαλλία και η Ολλανδία ξεπερνούν το 30%. Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η Εθνική Επιτροπή AKIS ετοιμάζει ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την ανατροπή της εικόνας.
Τα στοιχεία που ανησυχούν
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα της Eurostat για την περίοδο 2024-2025, η Ελλάδα κατατάσσεται στην προτελευταία θέση μεταξύ των κρατών-μελών στον τομέα της επαγγελματικής αγροτικής εκπαίδευσης. Η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων παραγωγών βασίζεται αποκλειστικά στην πρακτική εμπειρία που μεταδίδεται μέσα από την οικογενειακή παράδοση, χωρίς πρόσβαση σε οργανωμένη κατάρτιση ή εκπαιδευτικά προγράμματα.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, καθώς οι νέοι αγρότες παραμένουν λίγοι και η συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα σε μεγαλύτερες ηλικίες είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Η έλλειψη κατάρτισης αποτυπώνεται και στην παραγωγικότητα: το 2025 η αγροτική παραγωγικότητα στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 8,8%, τη στιγμή που στην υπόλοιπη Ευρώπη αυξήθηκε κατά 9,2%.
Τι προτείνει η Επιτροπή AKIS
Η διαπίστωση αυτή ώθησε τους φορείς της Εθνικής Επιτροπής για τη Γνώση και την Καινοτομία στον πρωτογενή τομέα να εκπονήσουν ένα εθνικό σχέδιο δράσης, το οποίο θα παρουσιαστεί στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπό τον υπουργό Κώστα Τσιάρα. Στόχος είναι η σταδιακή προσέγγιση του ευρωπαϊκού μέσου όρου μέσα από τρεις βασικές κατευθύνσεις.
Η πρώτη αφορά τη διαμόρφωση ρεαλιστικής στοχοθεσίας που θα ανταποκρίνεται τόσο στις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και στις πραγματικές δυνατότητες της χώρας, με σαφείς δείκτες παρακολούθησης της προόδου. Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά ολοκληρωμένα προγράμματα εκπαίδευσης που θα συνδυάζουν θεωρητική γνώση και πρακτική εφαρμογή, αξιοποιώντας υπάρχουσες δομές αλλά και τις νέες δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας. Η τρίτη κατεύθυνση επικεντρώνεται στην παροχή κινήτρων συμμετοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους αγρότες και τις γυναίκες.
Η γνώση ως μοχλός ανάπτυξης
Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων Αντώνης Φιλιππής επισήμανε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η γεωργία καλείται σήμερα να ανταποκριθεί σε νέες απαιτήσεις, όπως η ψηφιακή μετάβαση, η κλιματική αλλαγή και ο αυξανόμενος διεθνής ανταγωνισμός. Σε αυτό το περιβάλλον, η έλλειψη κατάρτισης περιορίζει την υιοθέτηση καινοτόμων πρακτικών και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.
Τόνισε επίσης ότι αγρότες με καλύτερη κατάρτιση μπορούν να μειώσουν το κόστος παραγωγής, να αξιοποιήσουν ψηφιακά εργαλεία και να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της αγοράς. Παράλληλα, η εκπαίδευση αναδεικνύεται ως εργαλείο αντιμετώπισης της δημογραφικής πρόκλησης στον αγροτικό χώρο, καθώς η προσέλκυση νέων ανθρώπων και γυναικών στον πρωτογενή τομέα προϋποθέτει σύγχρονες δομές γνώσης και ευκαιρίες ανάπτυξης δεξιοτήτων.
Συνεργασία φορέων για κοινή στρατηγική
Η πρωτοβουλία της Επιτροπής AKIS βασίζεται στη συνεργασία δημόσιων φορέων, πανεπιστημίων, επαγγελματικών οργανώσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος αγροτικής κατάρτισης που θα συνδέει την έρευνα με την πράξη. Το πρώτο βήμα είναι η χαρτογράφηση της υφιστάμενης κατάστασης, ώστε να αποτυπωθούν με σαφήνεια τα κενά που πρέπει να καλυφθούν.
Για την ελληνική ύπαιθρο, η επένδυση στη γνώση αναδεικνύεται ως βασικός μοχλός ανάπτυξης. Η αγροτική εκπαίδευση μπορεί να γίνει το θεμέλιο για έναν πιο σύγχρονο, ανταγωνιστικό και βιώσιμο πρωτογενή τομέα, που θα στηρίζεται όχι μόνο στη γη και στην παράδοση, αλλά και στην καινοτομία και στις δεξιότητες των ανθρώπων του.
Θ. Παπακώστας
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
