Το Yπουργείο Ανάπτυξης θέτει σε δημόσια διαβούλευση πολυνομοσχέδιο που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού στην προστασία καταναλωτή. Υποχρεωτική σήμανση shrinkflation σε συσκευασμένα προϊόντα, πρόστιμα έως 2 εκατομμύρια ευρώ και δημοσιοποίηση παραβατών αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της ρύθμισης. Παράλληλα, εισάγεται η ψηφιακή πλατφόρμα MyKataggelies, που μετατρέπει κάθε καταναλωτή σε ενεργό ελεγκτή της αγοράς μέσω smartphone. Οι παρεμβάσεις έρχονται σε περίοδο ανόδου του πληθωρισμού τροφίμων, επαναφέροντας στο επίκεντρο τα ζητήματα διαφάνειας τιμών.
Τι είναι το shrinkflation και γιατί μπαίνει στο στόχαστρο
Το shrinkflation είναι η πρακτική κατά την οποία η ποσότητα ενός προϊόντος μειώνεται ενώ η τιμή παραμένει ίδια ή αυξάνεται, με αποτέλεσμα ο καταναλωτής να πληρώνει ακριβότερα ανά μονάδα χωρίς να το αντιλαμβάνεται εύκολα. Εκδηλώνεται συνήθως μέσω μείωσης βάρους ή όγκου, αλλαγής διαστάσεων συσκευασίας ή διατήρησης της ίδιας εξωτερικής εμφάνισης. Μέχρι σήμερα κινούνταν σε γκρίζα ζώνη μεταξύ εμπορικής πολιτικής και παραπλανητικής πρακτικής. Με τη νέα ρύθμιση αντιμετωπίζεται πλέον ως ζήτημα διαφάνειας, με ρητή υποχρέωση ενημέρωσης του καταναλωτή.
Η υποχρεωτική σήμανση και ποιος την αναλαμβάνει
Κεντρική ρύθμιση του νομοσχεδίου είναι η υποχρεωτική ειδική σήμανση σε συσκευασμένα προϊόντα που έχουν μειωθεί σε ποσότητα χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμής. Η σήμανση υποχρεούται να παραμένει ορατή για τουλάχιστον δύο μήνες από τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά, καθώς και για δύο μήνες από τη διάθεσή του από κάθε επιχείρηση λιανικής ξεχωριστά. Το κόστος κατασκευής της σήμανσης βαρύνει τους προμηθευτές, ωστόσο η ευθύνη τοποθέτησής της στο ράφι ανήκει στις επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου.
Πρόστιμα έως 2 εκατ. ευρώ και δημοσιοποίηση παραβατών
Το νομοσχέδιο προβλέπει κλιμακωτές κυρώσεις, από σύσταση και προθεσμία συμμόρφωσης έως πρόστιμα 5.000 έως 2.000.000 ευρώ ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόβλεψη για δημοσιοποίηση της επωνυμίας κάθε επιχείρησης που υπόκειται σε πρόστιμο άνω των 50.000 ευρώ, εισάγοντας σαφές reputational risk που μετατρέπει τη μη συμμόρφωση σε πραγματικό επιχειρηματικό κόστος.
MyKataggelies: ο καταναλωτής στον πυρήνα των ελέγχων
Παράλληλα εισάγεται η ψηφιακή πλατφόρμα MyKataggelies, μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλλουν επώνυμες ή ανώνυμες καταγγελίες για πρακτικές της αγοράς. Οι επώνυμες καταγγελίες απαιτούν σύνδεση με κωδικούς taxisnet και παρέχουν τη δυνατότητα επισύναψης φωτογραφιών με χρονοσήμανση και γεωγραφικό εντοπισμό, αποκτώντας αυξημένη βαρύτητα έναντι των ανώνυμων. Στην πράξη, ο καταναλωτής μπορεί να φωτογραφίζει προϊόντα ή πρακτικές που θεωρεί παραπλανητικές και να υποβάλλει καταγγελία άμεσα μέσω smartphone, συμβάλλοντας στον εντοπισμό παραβάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Η εφαρμογή προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2026, αλλάζοντας το μοντέλο εποπτείας: οι έλεγχοι δεν θα ενεργοποιούνται πλέον μόνο από τον προγραμματισμό των υπηρεσιών, αλλά και βάσει δεδομένων που θα προκύπτουν απευθείας από την ίδια την αγορά.
