Η νέα άνοδος στον πληθωρισμό τροφίμων το 2027 θα επηρεάσει άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, καθώς οι ακραίες καιρικές συνθήκες και το φαινόμενο Ελ Νίνιο πλήττουν τις καλλιέργειες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποιεί ότι το αυξημένο κόστος ενέργειας και λιπασμάτων θα μετακυλιστεί σταδιακά στις τιμές, καθιστώντας την ακρίβεια μια διαρκή πρόκληση για την ευρωπαϊκή αγορά.
Νέα άνοδος στον πληθωρισμό τροφίμων και οι παράγοντες πίεσης
Οι ειδικοί προβλέπουν νέα αύξηση στις τιμές των τροφίμων λόγω κλιματικών συνθηκών και ενεργειακού κόστους, με τις επιπτώσεις να αναμένονται εντός του 2027. Οι οικονομολόγοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ακρίβεια, θεωρώντας το φαινόμενο Ελ Νίνιο και τις ακραίες καιρικές συνθήκες ως πιο καθοριστικούς παράγοντες για τον πληθωρισμό τροφίμων το 2027 σε σχέση με τον πόλεμο στο Ιράν. Αναλυτές της Oxford Economics και της Deutsche Bank προειδοποιούν ότι η πρόσφατη επιβράδυνση που κατέγραψε η Eurostat ενδέχεται να είναι προσωρινή, καθώς οι τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων επηρεάζονται μακροπρόθεσμα.
Ακρίβεια και οικονομικές προβλέψεις
Παρά τη μείωση του πληθωρισμού από 2,5% τον Δεκέμβριο του 2025 σε 1,6% τον Ιούνιο του 2026, η τάση αυτή θεωρείται πρόσκαιρη. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ευρωζώνη θα προσεγγίσει το 3% το 2027. Ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προβλέπει ποσοστά κάτω από 2% για το υπόλοιπο του 2026, η κατάσταση αναμένεται να αλλάξει δραστικά το επόμενο έτος, με τις καιρικές συνθήκες να προσθέτουν έως και μία ποσοστιαία μονάδα στην αύξηση των τιμών.
Μηχανισμοί μετακύλισης του κόστους
Το υψηλότερο κόστος της ενέργειας και των λιπασμάτων αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ακρίβειας, επηρεάζοντας τις τιμές μέσω δύο διαύλων. Η ενέργεια επιβαρύνει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, από τα τρακτέρ και τις μεταφορές έως την επεξεργασία, τη συσκευασία και την ψύξη των προϊόντων. Παράλληλα, οι τιμές των λιπασμάτων συνδέονται άμεσα με το κόστος του φυσικού αερίου, επιβαρύνοντας τα έξοδα των παραγωγών.
Η καθυστέρηση στην αποτύπωση των τιμών
Οι οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν την καθυστερημένη αντίδραση των τιμών στο ράφι, καθώς το αυξημένο κόστος απορροφάται αρχικά από τους αγρότες πριν μεταφερθεί στους μεταποιητές, τους χονδρεμπόρους και τα σούπερ μάρκετ.
Ειδικότερα:
- Η επίδραση της ενέργειας στα λιπάσματα εμφανίζεται μέσα σε λίγες εβδομάδες.
- Η μειωμένη χρήση λιπασμάτων ή οι αλλαγές στις καλλιέργειες επηρεάζουν τις τιμές μόνο μετά τη συγκομιδή.
- Το αυξημένο κόστος ενέργειας, επεξεργασίας και συσκευασίας αναμένεται να προσθέσει 0,5 έως 0,7 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό του 2027.
- Τα μη επεξεργασμένα προϊόντα αντιδρούν στις αυξήσεις του κόστους ταχύτερα από τα επεξεργασμένα.
Ο αντίκτυπος των καυσώνων και το μέλλον
Οι καύσωνες του καλοκαιριού θεωρούνται ισχυρότερος παράγοντας αύξησης των τιμών για το επόμενο έτος από οποιαδήποτε γεωπολιτική σύγκρουση. Η αναμενόμενη κορύφωση των τιμών τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 2027, με σταδιακή υποχώρηση στη συνέχεια. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη τάση παραμένει ανησυχητική, καθώς το κλίμα θερμαίνεται και οι καλλιέργειες γίνονται πιο ευάλωτες στο θερμικό στρες.
Σύμφωνα με έγγραφο εργασίας της ΕΚΤ, η κλιματική κρίση επιτείνει το πρόβλημα. Εάν ένας καύσωνας αντίστοιχος με εκείνον του 2022 συνέβαινε υπό τις κλιματικές συνθήκες του 2035, ο πληθωρισμός των τροφίμων στην Ευρώπη θα αυξανόταν κατά μία ποσοστιαία μονάδα, αντί για το 0,67 που καταγράφεται σήμερα. Η ευπάθεια των καλλιεργειών σημαίνει ότι οι ίδιες καιρικές συνθήκες στο μέλλον θα προκαλούν μεγαλύτερες απώλειες στη συγκομιδή και εντονότερες πιέσεις στις τιμές, καθώς οι επιπτώσεις στα παγκόσμια αγροτικά εμπορεύματα ενδέχεται να απαιτήσουν χρόνο έως το 2028 για να αποτυπωθούν πλήρως.
