Το ελληνικό λιανεμπόριο επέδειξε αξιοσημείωτη αντοχή παρά τις διαδοχικές κρίσεις, με τον όγκο των πωλήσεων να υπερβαίνει τα προ πανδημίας επίπεδα. Σύμφωνα με έρευνα της Eurobank, η άνοδος των τιμών επηρέασε τη σύνθεση της κατανάλωσης, με τους καταναλωτές να στρέφονται στα σούπερ μάρκετ και σε είδη υγείας, ενώ η πορεία του κλάδου παραμένει συνδεδεμένη με τον τουρισμό και το διαθέσιμο εισόδημα.
Το λιανεμπόριο άντεξε 7 χρόνια κρίσης και ο ρόλος της ακρίβειας
Η πορεία του ελληνικού λιανεμπορίου από την πανδημία έως σήμερα χαρακτηρίζεται από την αποσυμπίεση της ζήτησης, την ενίσχυση του όγκου πωλήσεων και την επίμονη ακρίβεια λόγω γεωπολιτικών κρίσεων.
Από την περίοδο της πανδημίας μέχρι και σήμερα, το ελληνικό λιανεμπόριο πέρασε από τη φάση της αποσυμπίεσης της ζήτησης στην ενίσχυση του όγκου των πωλήσεων. Ωστόσο, παραμόνιμο χαρακτηριστικό έχει γίνει πλέον η ακρίβεια σε πολλές κατηγορίες προϊόντων, με τον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά και την πρόσφατη ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή να συντελούν καθοριστικά στην άνοδο των τιμών. Παρά τις διαδοχικές κρίσεις της τελευταίας επταετίας, το λιανεμπόριο στην Ελλάδα επέδειξε ανθεκτικότητα παρόμοια με εκείνη του πραγματικού ΑΕΠ της χώρας. Ο όγκος των πωλήσεων βρίσκεται πλέον κατά 11,0% υψηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα, όπως αναφέρει η πρόσφατη έρευνα της Eurobank για τον κλάδο μέσα από την ειδική έκδοση «7 Ημέρες Οικονομία».
Οι επιπτώσεις του Covid στο λιανεμπόριο
Σημαντικές ήταν οι απώλειες του όγκου πωλήσεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αφού ο γενικός δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου μειώθηκε μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2020 κατά 26,4%.
Ηπιότερη ήταν η υποχώρηση στο δεύτερο lockdown, με τον ίδιο δείκτη να μειώνεται κατά 13,0%. «Κόφτης» μπήκε κυρίως σε συγκεκριμένους τομείς:
- Στην ένδυση-υπόδηση, όπου ο όγκος των πωλήσεων μειώθηκε μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2020 κατά 72,3%.
- Στα καλλυντικά, στα έπιπλα, στα ηλεκτρικά είδη και στον οικιακό εξοπλισμό, όπου η πτώση του όγκου ξεπέρασε το 50% στο ίδιο διάστημα.
Ανθεκτικότητα ωστόσο επέδειξαν τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων, αφού ο όγκος πωλήσεών τους σκαρφάλωσε στο 16,5% τον Μάρτιο του 2020 σε σχέση με τον Φεβρουάριο, ενώ συνολικά κατά το πρώτο lockdown παρέμεινε κοντά στα προ πανδημίας επίπεδα, όπως αναφέρει η έρευνα.
Η ανάκαμψη της ζήτησης και ο πληθωρισμός που εντείνεται
Σημαντική ανάκαμψη στην κατανάλωση επέφερε η άρση των περιοριστικών μέτρων, καθώς ο γενικός δείκτης όγκου διαμορφώθηκε τον Μάιο του 2021 σε επίπεδο κατά 8,7% υψηλότερο σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2020. Ενδεικτικά, τον Μάιο του 2021 ο όγκος των πωλήσεων στην ένδυση-υπόδηση υπερέβαινε κατά 25,9% το επίπεδο του Φεβρουαρίου του 2020. Παράλληλα, η ανάκαμψη της ζήτησης, η οποία υποστηρίχθηκε και από τη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική, σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και στο διεθνές εμπόριο, συνέβαλε στην επιτάχυνση του πληθωρισμού προς τα τέλη του 2021. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη συνεπακόλουθη ενεργειακή κρίση, οι πληθωριστικές πιέσεις εντάθηκαν. Οι πωλήσεις σε τρέχουσες τιμές ενισχύθηκαν κατά μέσο όρο 12,4% το 2022, ενώ ο όγκος κατά 3,4%.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών καταγράφηκαν στα εξής:
- Καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων (24,5%).
- Μεγάλα καταστήματα τροφίμων (10,6%).
- Τρόφιμα-ποτά-καπνός (9,7%).
Μείωση στον όγκο των πωλήσεών τους κατέγραψαν τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων και τα τρόφιμα-ποτά-καπνός κατά 2,6% και 1,8% αντίστοιχα. Η απόκλιση μεταξύ των ρυθμών μεταβολής των ονομαστικών και των πραγματικών πωλήσεων διατηρήθηκε και το 2023. Ο συνολικός όγκος του λιανικού εμπορίου μειώθηκε κατά 3,3%, την ώρα που ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 3,8%, αντανακλώντας περαιτέρω άνοδο του αποπληθωριστή κατά 7,4%. Ιδιαίτερα εμφανής ήταν η παραπάνω εξέλιξη στα είδη διατροφής. Πιο ειδικά, στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων ο όγκος των πωλήσεων μειώθηκε κατά 3,1%, ενώ ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 8,1%. Έπειτα, στην κατηγορία τρόφιμα-ποτά-καπνός ο όγκος αυξήθηκε κατά μόλις 1,9%, έναντι αύξησης του κύκλου εργασιών κατά 12,0%, τονίζει η έρευνα της Eurobank. Παράλληλα, μετά την ισχυρή μεταπανδημική ανάκαμψη, ο ρυθμός αύξησης του όγκου των πωλήσεων επιβραδύνθηκε στην ένδυση-υπόδηση και στα έπιπλα-ηλεκτρικά είδη-οικιακό εξοπλισμό, ενώ στα φαρμακευτικά-καλλυντικά καταγράφηκε υποχώρηση. Συνολικά, κατά τη διετία 2022-2023, η άνοδος της αξίας των λιανικών πωλήσεων αντανακλούσε σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό την αύξηση των τιμών και λιγότερο την ενίσχυση των αγοραζόμενων ποσοτήτων.
Το comeback του όγκου πωλήσεων
Οι πραγματικές πωλήσεις ανέκαμψαν το 2025 (2,1%), τάση η οποία συνεχίστηκε και το πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026 (3,5%). Με εξαίρεση τις κατηγορίες των καυσίμων και λιπαντικών αυτοκινήτων και της ένδυσης-υπόδησης, σε όλες τις υπόλοιπες καταγράφηκε άνοδος του όγκου των πωλήσεων. Παρότι η τρέχουσα κρίση στον Περσικό Κόλπο, με την άνοδο των τιμών της ενέργειας και της όξυνσης της αβεβαιότητας, δημιουργεί καθοδικούς κινδύνους για την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα, εντούτοις, τόσο ο όγκος των λιανικών πωλήσεων όσο και ο δείκτης εμπιστοσύνης δείχνουν ανθεκτικότητα. Επισημαίνεται ότι η ανωτέρω εξέλιξη συνδέεται, σε έναν βαθμό, και με τη θετική πορεία της τουριστικής δραστηριότητας κατά την τρέχουσα περίοδο.
Ανισομερής η κατανομή της κατανάλωσης
Στο πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026, ο μέσος γενικός δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου ήταν κατά 11,0% υψηλότερος σε σύγκριση με το αντίστοιχο προ πανδημίας διάστημα του 2019, επίδοση σχετικά κοντά με την αντίστοιχη σωρευτική αύξηση του πραγματικού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Πάντως, η αύξηση του όγκου πωλήσεων στη λιανική δεν ήταν ομοιόμορφη.
Ιδιαίτερα ισχυρή άνοδος καταγράφηκε στα εξής:
- Φαρμακευτικά-καλλυντικά (83,4%).
- Έπιπλα-ηλεκτρικά είδη-οικιακό εξοπλισμό (39,5%).
- Βιβλία-χαρτικά-λοιπά είδη (38,4%).
Απεναντίας, ο όγκος των πωλήσεων στην ένδυση-υπόδηση (0,5%) παρέμεινε ουσιαστικά κοντά στα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ στα πολυκαταστήματα (-2,7%) και, κυρίως, στα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων (-13,0%) ήταν χαμηλότερος.
Η μετατόπιση στα σούπερ μάρκετ
Σε σύγκριση με το πρώτο πεντάμηνο του 2019, ο όγκος των πωλήσεων στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων αυξήθηκε κατά 13,3%, έναντι μόλις 1,6% στην κατηγορία τρόφιμα-ποτά-καπνός. Δεδομένου ότι η σωρευτική αύξηση των τιμών ήταν παρόμοια στις δύο κατηγορίες, η απόκλιση αυτή παρέχει ενδείξεις μετατόπισης μέρους της καταναλωτικής δαπάνης προς τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων έναντι των εξειδικευμένων καταστημάτων τροφίμων, συμπληρώνει η έρευνα.
Πού στράφηκε η ζήτηση
Η πανδημία ενίσχυσε τη ζήτηση για ορισμένα προϊόντα που συνδέονται με την υγεία, την προσωπική φροντίδα και τη διαβίωση στο σπίτι, ενώ μέρος των μεταβολών αυτών φαίνεται να έχει αποκτήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά. Παράλληλα, η ισχυρή πραγματική ανάπτυξη στα φαρμακευτικά-καλλυντικά και στα έπιπλα-ηλεκτρικά είδη-οικιακό εξοπλισμό συνοδεύτηκε από σχετικά περιορισμένη σωρευτική αύξηση των τιμών, κατά 8,2% και 4,0%, αντίστοιχα. Αντίθετα, σε κατηγορίες όπου οι ανατιμήσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες, η εξέλιξη του όγκου των πωλήσεων ήταν σαφώς ασθενέστερη. Στα τρόφιμα-ποτά-καπνό, για παράδειγμα, η αξία των πωλήσεων αυξήθηκε κατά 35,6% σε σχέση με το 2019, ενώ ο όγκος κατά μόλις 1,6%, με τον αποπληθωριστή να καταγράφει σωρευτική άνοδο 33,5%. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει η ένδυση-υπόδηση, όπου ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 25,1% και οι τιμές κατά 24,4%, ενώ ο όγκος των πωλήσεων παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος (0,5%). Τέλος, ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων, όπου, παρά την αύξηση της αξίας των πωλήσεων κατά 5,8% έναντι του 2019, ο όγκος υποχώρησε κατά 13,0%, ενώ οι τιμές αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 21,7%.
Άντεξε το λιανεμπόριο – «Αντέχουν» και οι ανατιμήσεις
Παρά το σερί κρίσεων κατά την τελευταία επταετία, το λιανεμπόριο στην Ελλάδα άντεξε και ο όγκος των πωλήσεων είναι 11% υψηλότερος σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα. Ωστόσο, η πολύ ισχυρότερη αύξηση της αξίας των πωλήσεων (40,6%) καταδεικνύει τη σημαντική σωρευτική επίδραση των ανατιμήσεων. Την ίδια ώρα, έντονες είναι οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών, οι οποίες υποδηλώνουν μεταβολές όχι μόνο στο επίπεδο αλλά και στη σύνθεση της κατανάλωσης. Η διατήρηση της πρόσφατης ανάκαμψης των πραγματικών πωλήσεων θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την πορεία του διαθέσιμου εισοδήματος των εγχώριων νοικοκυριών, της ζήτησης από την αλλοδαπή και των τιμών, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και νέων πιέσεων στις διεθνείς τιμές της ενέργειας, καταλήγει η μελέτη της Eurobank.
Πηγή: Ot.gr
