Το φιλόδοξο πρόγραμμα Κοινωνικό Leasing, που στόχευε στη μακροχρόνια μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων για ευάλωτα νοικοκυριά, μετατίθεται χρονικά. Η ελληνική κυβέρνηση, αξιοποιώντας τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, εστιάζει πλέον σε υποδομές όπως η αποθήκευση ενέργειας και τα δίκτυα, ενώ το πρόγραμμα Κινούμαι Ηλεκτρικά 3 παραμένει η κύρια γέφυρα στήριξης της ηλεκτροκίνησης έως το 2026.
Θα έρθει τελικά η μεγαλύτερη επιδότηση για αυτοκίνητο που έχει δοθεί ποτέ στην Ελλάδα;
Νέα δεδομένα για το «Κοινωνικό Leasing» για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και οι αλλαγές μετά τη ρήτρα διαφυγής των 1 δισ. ευρώ
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για την πολιτική χρηματοδότησης της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα, καθώς η κυβερνητική απόφαση για ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής για την Ενέργεια μετατοπίζει το βάρος των επόμενων παρεμβάσεων σε μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το πολυσυζητημένο «Κοινωνικό Leasing» ηλεκτρικών οχημάτων φαίνεται να απομακρύνεται χρονικά, παρόλο που πριν από λίγους μήνες η υλοποίησή του έμοιαζε άμεση. Η υπόθεση αυτή, ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα για την ηλεκτροκίνηση στη χώρα, εισέρχεται πλέον σε διαφορετική τροχιά.
Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε στις 6 Αυγούστου αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενεργοποίηση της νέας ρήτρας διαφυγής για την Ενέργεια, με σκοπό τη δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας τα επόμενα έτη. Οι εκτιμήσεις τοποθετούν το ύψος των επενδύσεων που δύνανται να κινητοποιηθούν περίπου στο 1 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, ενώ σε ορισμένα σενάρια το συνολικό περιθώριο ενδέχεται να προσεγγίσει ακόμη και τα 1,5 δισ. ευρώ.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η ρήτρα διαφυγής δεν συνεπάγεται την παροχή ενός νέου «πακέτου» ενός δισεκατομμυρίου ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, προσφέρει στη χώρα μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία ώστε να υλοποιήσει συγκεκριμένες πρόσθετες δαπάνες χωρίς αυτές να προσμετρώνται με τον συνήθη τρόπο στους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Οι εν λόγω δαπάνες έχουν συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Η προτεραιότητα μεταφέρεται σε έργα που μειώνουν μόνιμα το ενεργειακό κόστος και ενισχύουν την ενεργειακή αυτονομία της χώρας:
- Αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και μεγάλες μπαταρίες.
- Ενίσχυση και εκσυγχρονισμός των δικτύων.
- Ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
- Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
- Αντλίες θερμότητας.
- Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων.
- Υποδομές που περιορίζουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Αυτό το νέο περιβάλλον επηρεάζει καθοριστικά τον σχεδιασμό για το Κοινωνικό Leasing.
Από τα 174 εκατ. ευρώ και τα 150 ευρώ τον μήνα στην αναμονή
Το πρόγραμμα είχε παρουσιαστεί ως μία από τις βασικές δράσεις του ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε προϋπολογισμό 174 εκατ. ευρώ με στόχο την ένταξη περίπου 12.500 νοικοκυριών με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες. Η λογική του διέφερε σημαντικά από εκείνη του «Κινούμαι Ηλεκτρικά». Αντί ο πολίτης να προβαίνει σε αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου με εφάπαξ επιδότηση, το Κοινωνικό Leasing θα επιδοτούσε σε μεγάλο βαθμό τη μακροχρόνια μίσθωση του οχήματος. Η μέση ενίσχυση είχε υπολογιστεί στις 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για τετραετή μίσθωση, με επιπλέον 2.000 ευρώ για άτομα με αναπηρία και 500 ευρώ για αγορά και εγκατάσταση οικιακού φορτιστή. Ο στόχος ήταν το τελικό μηνιαίο μίσθωμα να περιοριστεί κοντά στα 150 ευρώ, επιτρέποντας σε ευάλωτα νοικοκυριά, που αδυνατούν να καλύψουν το κόστος αγοράς ή να λάβουν τραπεζική χρηματοδότηση, να αποκτήσουν πρόσβαση σε σύγχρονο όχημα. Παρά το γεγονός ότι τον περασμένο Μάιο η πρόταση φαινόταν κοντά στην έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λίγους μήνες μετά οι προτεραιότητες έχουν μεταβληθεί.
Η ενεργειακή κρίση αλλάζει τις προτεραιότητες
Η Ευρώπη επιχειρεί πλέον τη μετάβαση από τη λογική των προσωρινών επιδοτήσεων στη λογική των επενδύσεων που μειώνουν δομικά το ενεργειακό κόστος, γεγονός που έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Το νέο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής δεν σχεδιάστηκε για τη χρηματοδότηση νέων επιδομάτων ή οριζόντιων επιδοτήσεων κατανάλωσης, αλλά προσανατολίζεται σε επενδύσεις με μακροχρόνιο αντίκτυπο. Μπαταρίες, συστήματα αποθήκευσης, δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, διασυνδέσεις νησιών και ενεργειακές αναβαθμίσεις αποκτούν μεγαλύτερο ειδικό βάρος. Σε αυτό το περιβάλλον, ένα πρόγραμμα 174 εκατ. ευρώ αποκλειστικά για την επιδότηση leasing ηλεκτρικών ΙΧ επανεξετάζεται ως προς τον χρόνο εφαρμογής του. Παρότι δεν υπάρχει επίσημη ακύρωση, η άμεση ενεργοποίησή του εμφανίζεται δυσκολότερη και ο χρονικός ορίζοντας απομακρύνεται σημαντικά.
Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» πήρε παράταση έως το τέλος του 2026
Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράταση του προγράμματος «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η επίσημη πλατφόρμα ορίζει αυτή την ημερομηνία ως καταληκτική για υποβολή αιτήσεων, εκτός αν εξαντληθούν νωρίτερα οι διαθέσιμοι πόροι.
Για τα φυσικά πρόσωπα ισχύουν τα εξής:
- Βασική επιδότηση 3.000 ευρώ για αγορά ή χρονομίσθωση αμιγώς ηλεκτρικού αυτοκινήτου με Λιανική Τιμή Προ Φόρων έως 50.000 ευρώ.
- 1.500 ευρώ για απόσυρση παλαιού αυτοκινήτου.
- 400 ευρώ για έξυπνο φορτιστή.
- Πρόσθετες ενισχύσεις για Αμε Α, νέους έως 29 ετών και οικογένειες με τουλάχιστον τρία εξαρτώμενα τέκνα.
Η παράταση αυτού του μηχανισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αγορά γνωρίζει ότι έως το τέλος του 2026 υφίσταται ένας λειτουργικός μηχανισμός στήριξης, χωρίς να απαιτείται η άμεση ενεργοποίηση ενός πιο σύνθετου συστήματος όπως το Κοινωνικό Leasing. Αυτό λειτουργεί ως «γέφυρα» μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο για τις νέες μορφές χρηματοδότησης.
Γιατί το Κοινωνικό Leasing είναι πολύ πιο σύνθετο
Το Κοινωνικό Leasing δεν αποτελεί απλώς ένα πρόγραμμα επιδότησης, αλλά απαιτεί έναν περίπλοκο μηχανισμό συνεργασίας μεταξύ Δημοσίου, εταιρειών leasing, εισαγωγέων αυτοκινήτων, ασφαλιστικών εταιρειών και δικαιούχων.
Απαιτείται:
- Δημιουργία λίστας επιλέξιμων ηλεκτρικών μοντέλων.
- Καθορισμός όρων συμβάσεων, ασφαλιστικών καλύψεων και service.
- Καθορισμός ορίων χιλιομέτρων και διαδικασίας επιστροφής ή εξαγοράς οχήματος μετά την τετραετία.
- Τρόπος διοχέτευσης της κρατικής ή ευρωπαϊκής επιδότησης για διατήρηση χαμηλού μισθώματος.
- Αυστηρός προσδιορισμός των 12.500 «μεταφορικά ευάλωτων» νοικοκυριών.
Όλα αυτά καθιστούν το Κοινωνικό Leasing διοικητικά πολύ πιο περίπλοκο από τη σημερινή καταβολή επιδότησης 3.000 ευρώ μέσω του υφιστάμενου προγράμματος.
Το μεγάλο ερώτημα για την ηλεκτροκίνηση το 2027
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα ξεκινήσει το Κοινωνικό Leasing, αλλά ποια θα είναι συνολικά η πολιτική της Ελλάδας για την ηλεκτροκίνηση από το 2027 και μετά. Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά» υπήρξε το βασικό εργαλείο κρατικής ενίσχυσης, όμως η παράτασή του εξασφαλίζει μόνο προσωρινή συνέχεια. Η κυβέρνηση καλείται να χρηματοδοτήσει πολύ μεγαλύτερες ανάγκες, όπως ηλεκτρικά δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας και ενεργειακή θωράκιση της χώρας. Η νέα ενεργειακή πραγματικότητα μεταφέρει τη συζήτηση από την απλή πρόσβαση στο ηλεκτρικό αυτοκίνητο, στην ανάγκη για φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια για οχήματα, σπίτια και επιχειρήσεις. Το πρόγραμμα των 174 εκατ. ευρώ παραμένει στον σχεδιασμό του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, αλλά η έναρξή του δεν φαίνεται πλέον άμεση. Αντίθετα, το «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» αναλαμβάνει να διατηρήσει την κρατική στήριξη. Το αν το Κοινωνικό Leasing θα ενεργοποιηθεί μέσα στο εκλογικό 2027, αν θα μετατεθεί ή αν θα επανασχεδιαστεί ώστε να προσαρμοστεί στις νέες δημοσιονομικές και ενεργειακές προτεραιότητες, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανοιχτά ζητήματα για το μέλλον της πράσινης μετάβασης στην Ελλάδα, εν μέσω της διαρκούς προσπάθειας για βιώσιμη ανάπτυξη και ενεργειακή αυτονομία.
