Η έρευνα της ΑΡΣΙΣ Κοζάνης και της ομάδας ΚΟΖΑΪΝ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο του προγράμματος S.A.N’KOZΑΪΝ, αναδεικνύει την ανάγκη για ριζική αναδιαμόρφωση της Πλατείας Ηρώων. Μέσω του New European Bauhaus, οι πολίτες ζητούν περισσότερο πράσινο, βελτιωμένη προσβασιμότητα και ασφάλεια, μετατρέποντας τον χώρο σε έναν συμπεριληπτικό και λειτουργικό πυρήνα κοινωνικής ζωής για την τοπική κοινότητα.
Αποτελέσματα έρευνας για την Πλατεία Ηρώων από την ΑΡΣΙΣ Κοζάνης
Αναλυτικά τα αποτελέσματα της έρευνας “Πλατεία Ηρώων Κοζάνης, η δική σας εμπειρία ανασχεδιάζει την πλατεία”
Η συγκεκριμένη έρευνα παρουσιάζει τα ευρήματα του ερωτηματολογίου “Πλατεία Ηρώων Κοζάνης, η δική σας εμπειρία ανασχεδιάζει την πλατεία”, το οποίο διεξήχθη υπό την αιγίδα του προγράμματος S.A.N’KOZΑΪΝ. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ουσιαστική αναδιαμόρφωση της Πλατείας Ηρώων, γνωστής και ως Πλατεία Συντάγματος, αντλώντας δεδομένα από τις ανάγκες των ανθρώπων που τη χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους. Μπορείτε να μελετήσετε αναλυτικά τα αποτελέσματα στον σύνδεσμο: Https://tinyurl.com/6mck7dcf.
Το ερωτηματολόγιο δομήθηκε σύμφωνα με τις αρχές του New European Bauhaus (NEB) Compass, αντλώντας έμπνευση από πρακτικές συμμετοχικού σχεδιασμού και placemaking (project for public spaces).
Με άξονες τη βιωσιμότητα, την αισθητική και τη συμπερίληψη, το ερωτηματολόγιο οργανώθηκε σε 6 θεματικούς κύκλους:
- Βίωμα και αντίληψη χώρου
- Βιωσιμότητα
- Αισθητική και εμπειρία
- Συμπερίληψη και κοινωνική ζωή
- Χρήση και δραστηριότητες
- Συνδημιουργία και συμμετοχή
Η έρευνα διανεμήθηκε διαδικτυακά μέσω Google Forms, κοινωνικών δικτύων, τοπικών μέσων και αφισών με QR, ενώ υπήρξε και έντυπη μορφή διαθέσιμη κατά τη δράση “ΠΛΑΤΕΙΑ ΗΡΩΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ- ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ” στις 25 Απριλίου 2026. Συνολικά συγκεντρώθηκαν 180 απαντήσεις σε διάστημα δύο μηνών, εκ των οποίων οι 10 προέρχονταν από έντυπα ερωτηματολόγια.
Βίωμα, αντίληψη του χώρου και βιωσιμότητα
Στον πρώτο θεματικό κύκλο σχετικά με το βίωμα και την αντίληψη, η πλατεία προκαλεί επί του παρόντος ουδέτερα ή άβολα συναισθήματα στους συμμετέχοντες. Το αίσθημα του ανήκειν καταγράφεται ως χαμηλό, καθώς μόνο το 19% των ερωτηθέντων απάντησε θετικά. Όσον αφορά τις χρήσεις, το 50% των απαντήσεων αφορά απλή διέλευση, ενώ το 17% των συμμετεχόντων κάθονται στον χώρο, το 17% δηλώνει ότι δεν επισκέπτεται την πλατεία, το 11% τη χρησιμοποιεί για να συναντήσει φίλους και το 1% για άλλες δραστηριότητες.
Στον δεύτερο κύκλο, οι ερωτώμενοι αξιολόγησαν τη σημαντικότητα χαρακτηριστικών για το μέλλον της πλατείας (κλίμακα 1 έως 5):
- Καθαριότητα και ανακύκλωση (υψηλότερη βαθμολογία με 137 απαντήσεις στο 5)
- Σκίαση και δροσιά
- Περισσότερο πράσινο
- Περιβαλλοντικά υλικά
Η ενότητα έκλεισε με ερώτηση για συμμετοχή σε δράσεις, όπως ο καθαρισμός της πλατείας, όπου μόνο το 5% απάντησε αρνητικά, υποδηλώνοντας διάθεση για ενεργή συμμετοχή.
Αισθητική, εμπειρία και συμπερίληψη
Στον τρίτο κύκλο για την αισθητική, οι συμμετέχοντες επέλεξαν τρεις χαρακτηρισμούς για το μέλλον της πλατείας από τις εξής επιλογές: Ζωντανή, ήσυχη, σύγχρονη, πράσινη, καλλιτεχνική. Οι επικρατέστερες επιλογές ήταν, κατά φθίνουσα σειρά, ζωντανή, πράσινη και καλλιτεχνική. Για τη βελτίωση της εμπειρίας, οι ερωτώμενοι πρότειναν την τέχνη, τον φωτισμό και τα καθίσματα, ενώ το πράσινο κυριαρχεί ως επιθυμητό χρώμα για τον χώρο.
Στην ενότητα της συμπερίληψης και της κοινωνικής ζωής, αναδείχθηκαν τα εξής σχετικά με τη χρήση της πλατείας:
- Άτομα με αναπηρία (50% των απαντήσεων)
- Ηλικιωμένοι (22%)
- Παιδιά (18%)
Για την ενίσχυση της φιλικότητας του χώρου, η προσβασιμότητα κατέλαβε την πρώτη θέση με 80 αναφορές, ακολουθούμενη από την καθαριότητα και συντήρηση με 66, και τις δραστηριότητες με 40. Επιπλέον, το 66% των ερωτηθέντων αισθάνεται άβολα να παραμένει στην πλατεία κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Χρήσεις, δραστηριότητες και συμμετοχή
Σχετικά με τις τρέχουσες χρήσεις, το 54% των απαντήσεων αφορά τη διέλευση, ενώ το 17% αφορά την παραμονή και το 17% τη μη επίσκεψη, επιβεβαιώνοντας τη σπάνια επισκεψιμότητα.
Στις ανοιχτές ερωτήσεις για τις επιθυμητές δραστηριότητες, διαμορφώθηκαν τέσσερις θεματικές:
- Χαλάρωση (διάβασμα βιβλίου, ανάπαυση)
- Κοινωνικοποίηση (σημεία συνάντησης, πικ νικ, παρακολούθηση δρώμενων)
- Κίνηση-άθληση και παιχνίδι (δημιουργία παιδικής χαράς)
- Ενημέρωση
Ωστόσο, το μεγαλύτερο ποσοστό των απαντήσεων ήταν αρνητικό στο ερώτημα αν θα προσκαλούσαν φίλους ή οικογένεια στον χώρο στην παρούσα κατάστασή του.
Στον κύκλο συνδημιουργίας, στην ερώτηση για την αλλαγή ενός στοιχείου, οι απαντήσεις κατανεμήθηκαν ως εξής:
- Καθαρισμός και συντήρηση (42 αναφορές)
- Σχεδιασμός (32 αναφορές)
- Προσβασιμότητα (31 αναφορές)
- Ασφάλεια (28 αναφορές)
Στις προτεινόμενες παρεμβάσεις, ο φωτισμός και η ασφάλεια συγκέντρωσαν το 23% των απαντήσεων έκαστο, ενώ οι δραστηριότητες το 19%. Τέλος, το 60% απάντησε “ίσως” στη συμμετοχή στον σχεδιασμό, το 22% “ναι” και το 18% “όχι”.
Συμπεράσματα και προτάσεις αναβάθμισης
Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πλατεία, παρά την κεντρική της θέση, αποτελεί ένα απρόσιτο και μη λειτουργικό σημείο του αστικού ιστού. Η υφιστάμενη κατάσταση δεν καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων για ασφαλή και άνετη παραμονή. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν επιτακτικά την ανάγκη για αναδιαμόρφωση της πλατείας, με στόχο τη μετατροπή της σε έναν φιλικό, προσβάσιμο και συμπεριληπτικό δημόσιο χώρο για όλες τις ηλικίες.
Κρίνεται απαραίτητη η δρομολόγηση συμμετοχικών διαδικασιών σχεδιασμού, όπου η ενεργός εμπλοκή των κατοίκων, των χρηστών και των τοπικών φορέων θα διασφαλίσει τη δημιουργία ενός χώρου που αντανακλά τις πραγματικές ανάγκες της κοινότητας. Η επιστημονική φοιτητική ομάδα ΚΟΖΑΪΝ του τμήματος Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και η ομάδα νέων S.A.N. Team της ΑΡΣΙΣ Κοζάνης πραγματοποίησαν την έρευνα στο πλαίσιο του έργου αλληλεγγύης SAN’ KOZAÏN, το οποίο υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης και το ΙΝΕΔΙΒΙΜ.
