Ο Solup (κατά κόσμον Αντώνης Νικολόπουλος), πολιτικός γελοιογράφος και δημιουργός κόμικς, έχοντας στο ενεργητικό του πολλά άλμπουμ με γελοιογραφίες και κόμικς, συν μια σχετική θεωρητική μελέτη, έγινε πολύ γνωστός με το πρώτο του graphic novel, που ήταν το «Αϊβαλί» (εκδόσεις Κέδρος, 2014), ένα αφήγημα για τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη Συνθήκη της Λοζάνης με παραπομπές, μεταξύ άλλων, στον Φώτη Κόντογλου και τον Ηλία Βενέζη. Η μάχη της πλατείας, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ίκαρος, είναι ένα εικονογραφημένο μυθιστόρημα για την Επανάσταση του 1821 με κέντρο το πρόσωπο του Κολοκοτρώνη και πεδίο αναφοράς όλα τα σημαντικά γεγονότα (στρατιωτικά και πολιτικά) του Αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία.

Το έργο κέρδισε την πρώτη θέση στον διαγωνισμό «200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση» του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) και για την ογκώδη έκδοση, που φτάνει τις 750 σελίδες, συνεργάστηκαν η Εύη Σαμπινίκου, καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και οι Νατάσσα Καστρίτη, Ρεγγίνα Κατσιμάρδου και Παναγιώτα Παναρίτη, ερευνήτριες στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (ΕΙΜ). Οι εικόνες και η δράση του κόμικ του Soloup κινούνται συνεχώς ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν. Στο παρόν, κάτω από το άγαλμα του Κολοκοτρώνη στην Παλαιά Βουλή, ένας σοφός άστεγος, που ανακινεί τη μορφή του Κάρπου Παπαδόπουλου, αγωνιστή ο οποίος διακρίθηκε για την πίστη και την αφοσίωσή του στο ιδεώδες της ελευθερίας, όπως και για το εύρος της παιδείας του και για τα ιστορικά του βιβλία, εξιστορεί τις πολλαπλές φάσεις της Επανάστασης σε ένα κορίτσι πρόθυμο να ακούσει όλα όσα έχουν σχέση με τους προγόνους του - τη Λίμπυ (από τη λατινογενή λέξη για την «ελευθερία»).

Η γλώσσα την οποία χρησιμοποιεί ο Κάρπος για να μεταδώσει στη Λίμπυ τις γνώσεις του, ενόσω υφίσταται εκφοβιστικές επιθέσεις από ρατσιστοειδή της αθηναϊκής καθημερινότητας, δεν είναι ούτε η γλώσσα των σχολικών εγχειριδίων με τις ανυψωτικές και τις εξιδανικευτικές τους εικόνες ούτε η γλώσσα όσων πιστεύουν πως η Ιστορία γράφεται με πορτρέτα ηρώων αποκαθαρμένων από την οποιαδήποτε αμαρτία και το οιοδήποτε πάθος. Για τον μυθιστορηματικό Κάρπο, και κατά προέκταση για τον Soloup και για την ερευνητική του ομάδα (το βιβλίο είναι θαυμαστός καρπός συλλογικής εργασίας), οι θρίαμβοι και οι δοξασμένες στιγμές της Ιστορίας βαδίζουν παράλληλα με τις ήττες, με τις απογοητεύσεις και με τις διαψεύσεις, ή και με τις σφοδρές εσωτερικές συγκρούσεις οι οποίες μπορούν να αποσυντονίσουν και να βγάλουν έναν κοινό σκοπό από τον δρόμο του. Από την άλλη πλευρά, τίποτε από όλα αυτά δεν είναι σε θέση να μειώσει ή και να αμαυρώσει τις θυσίες και τη δύναμη ψυχικού και σωματικού πυρός των αγωνιστών. Όπως κι αν έχει, η Ιστορία δεν αποτελεί μονόδρομο, κι αν θέλουμε να τη διηγηθούμε, αλλά και να την καταλάβουμε εις βάθος, θα πρέπει να δούμε πώς διαμορφώνεται η επαφή μας μαζί της, όπως και να εννοήσουμε και με ποιον τρόπο μεταβάλλεται η ρότα των γεγονότων καθώς περνάμε από τη μια αφήγηση στην άλλη (δίχως εξ αυτού να καταλήξουμε στον απόλυτο σχετικισμό).

Στο κορδόνι το οποίο ξετυλίγει ο Κάρπος για λογαριασμό της Λίμπυ έρχονται να δέσουν οι πιο αντιφατικές μεταξύ τους φάσεις της Επανάστασης: οι βιαιότητες τόσο των Τούρκων όσο και των επαναστατημένων, η άρνηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου να συνταχθεί με το μέρος των τελευταίων, η κινητοποίηση της Φιλικής Εταιρείας, η συμμετοχή των Φιλελλήνων, που δεν ήταν πάντοτε υπεράνω πάσης υποψίας, η επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης, η Σφαγή της Χίου, η πολιορκία και η άλωση της Τριπολιτσάς, η έξοδος του Μεσολογγίου, η ναυμαχία του Ναβαρίνου, η δίκη του Κολοκοτρώνη, ο οποίος λίγο έλειψε να οδηγηθεί στη λαιμητόμο, ο Όθωνας και η Αντιβασιλεία, αλλά και τα βρετανικά και τα βαυαρικά δάνεια, οι δύο εμφύλιοι πόλεμοι για την κοινωνική και την πολιτική νομή της εξουσίας ή ο θάνατος του Καραϊσκάκη και η τύχη του Καποδίστρια.

Με πολλά κοντινά και μακρινά πλάνα, ανάλογα με την ένταση και τον δραματικό τόνο που απαιτεί η εκάστοτε ιστορική στιγμή, με συνεχείς εναλλαγές του μαύρου, του γκρίζου και του λευκού χρώματος, όπως και με τις ιστορικές εικόνες του 1821 να συμπορεύονται με αμαλγάματα εικόνων των νεότερων εποχών, το σκίτσο του Soloup συνομιλεί με χωρία ιστορικών και απομνηματογράφων, εικονογραφώντας ελεύθερα το περιεχόμενό τους, παραθέτει αυτούσια κείμενα ιστορικών μαρτυριών, παραπέμπει σε εικαστικά έργα για την Επανάσταση (χαρακτικά και πίνακες) και αναπαράγει βιογραφικά λογίων και διαφωτιστών, σχηματίζοντας ένα λαμπρό πανόραμα για τον Αγώνα και τους πολλαπλούς πρωταγωνιστές του. Εμφανώς επηρεασμένος από τη σύγχρονη έρευνα για τη δημόσια ιστορία της Επανάστασης, για τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώθηκαν τα γεγονότα της στα δημόσια μνημεία και στις δημόσιες τελετές που οργανώνουν και συμβολοποιούν τη συλλογική μνήμη (δεν είναι ασφαλώς τυχαίο πως όλα ξεκινούν κάτω από το άγαλμα του Κολοκοτρώνη και όλα καταλήγουν σε αυτό), ο Soloup κάνει κάτι πολύ παραπάνω από το να ξεδιπλώσει μια συναρπαστική ιστορία: μας μαθαίνει πώς να σκεφτόμαστε τον κόσμο και την Ελλάδα με όντως ιστορικούς όρους.

 

ΑΠΟ ΤΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ

 

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Κοζάνης, τιμώντας τον επετειακό εορτασμό των 200 χρόνων από την κήρυξη της Επανάστασης του 1821, διοργάνωσε έναν κύκλο διαδικτυακών συζητήσεων με τίτλο «1821: Τοπικές και διεθνείς όψεις της Επανάστασης», υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, από τον Μάρτιο μέχρι και τον Μάιο του 2021.

Οι ομιλητές και οι ομιλήτριες, επιστήμονες και ερευνητές από την περιοχή μας αλλά και το εξωτερικό, παρουσίασαν πρόσωπα και γεγονότα της Επανάστασης του 1821 από όλες τις περιοχές της Π.Ε. Κοζάνης (Κοζάνη, Εορδαία, Βόιο, Σέρβια), καθώς και την οπτική των γειτόνων μας, Βαλκάνιων και Τούρκων, πάνω στην Επανάσταση του 1821.

Μέσα από τις ομιλίες και τις συζητήσεις που ακολούθησαν γνωρίσαμε την τοπική μας ιστορία, προσεγγίσαμε το κορυφαίο γεγονός της Επανάστασης του 1821 με μια σύγχρονη, ανανεωμένη ματιά, ώστε να συνειδητοποιήσουμε την εθνική και πολιτιστική μας ταυτότητα στον 21ο αιώνα. Παράλληλα, παρουσιάστηκε και συγκεντρώθηκε για πρώτη φορά σχετικό εκπαιδευτικό υλικό για τα γεγονότα και τα πρόσωπα της Επανάστασης του 1821 σε όλες τις περιοχές της Π.Ε. Κοζάνης, το οποίο έχει αποσταλεί στα σχολεία της Π.Ε. Κοζάνης προς διδακτική αξιοποίηση και είναι διαθέσιμο στον καθένα, να το κατεβάσει στον υπολογιστή του από τον παρακάτω σύνδεσμο: https://blogs.sch.gr/sfkozanis/1821-topikes-kai-diethneis-opseis-tis-epanastasis/. Επιπλέον, όλες οι παρουσιάσεις βρίσκονται ανηρτημένες στο κανάλι του Συνδέσμου Φιλολόγων Κοζάνης στο YouTube.

Το ΔΣ του Συνδέσμου Φιλολόγων Κοζάνης θέλει να ευχαριστήσει όλους όσοι συνετέλεσαν στην επιτυχία της παραπάνω δράσης: την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας που αγκάλιασε και στήριξε την όλη προσπάθεια· όλους τους εισηγητές και τις εισηγήτριες, τον Γιώργο Αλευρά, τη Βασιλική Νοτοπούλου, τον Θέμη Απατσίδη, τη Θεοδώρα Λειψιστινού, την Ολυμπία Τσικαρδάνη, τον Μαρίνο Σαρηγιάννη και τον Tudor Dinu, που φώτισαν άγνωστες πτυχές της Επανάστασης του 1821· τους συντονιστές και τις συντονίστριες, τον Γρηγόρη Κοντό, τη Βασιλική Βόντσα, τον Κωνσταντίνο Ντίνα, την Κυριακή Μαυροφυλλίδου, τον Παύλο Ταγτεβερενίδη και τον Μιχάλη Παπά, που φρόντισαν για την ομαλή ροή των εκδηλώσεων· την εικαστικό Γλύκα Διονυσοπούλου για το έργο που κοσμεί την αφίσα και τον Παναγιώτη Μούτο από το «Βιβλιοχαρτοπωλείο Αθανασιάδης» για τον φροντισμένο σχεδιασμό της αφίσας· τέλος, όλους τους/τις συμμετέχοντες/-ουσες που με την παρουσία και τα σχόλιά τους κατέστησαν τις εκδηλώσεις ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες και γόνιμες. 

Ο ψηφιακός χώρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Κοζάνης έγινε για άλλη μια φορά ένας χώρος ανταλλαγής ιδεών, γνώσεων και προβληματισμού, σε μια δύσκολη περίοδο εγκλεισμού για όλους μας. Ελπίζουμε αυτή η προσπάθεια να συνεχιστεί και του χρόνου, με την ίδια επιτυχία.

 

Σύνδεσμος Φιλολόγων Κοζάνης

του Πρώτου Επώνυμου Νεκρού του 21 στο Ολοκαύτωμα της Μονής του Σέκου (στη Μολδοβλαχία)

ΠΡΟΣΩΠΑ:

  1. Νικολέτα, μητέρα του Γιωργάκη
  2. Αγνή, γιαγιά του Γιωργάκη
  3. Αφηγητής

ΜΕΡΟΣ Β -  1818 – 1821

Συνάμα είχε ανατραπεί με το όραμα του Ρήγα κ’ ήθελε τα Βαλκάνια να ‘ναι αφετηρία και όταν ως Απόστολος της Φιλικής εχρίσθη, ανέλαβε τη μύηση του Σέρβου Καραγιώργη καθώς και του Ομπρένοβιτς και του Βλαδημηρέσκου. Αμέσως την αποστολή την έφερε σε πέρας, σταυραδελφοί γινήκανε και φύσηξε αγέρας να φέρει στα Βαλκάνια μια λεύτερη ημέρα, χωρίς χαράτσια και σκληρούς αγάδες και πασάδες, να μη θρηνούνε τα παιδιά οι δόλιες οι μανάδες.

Αυτό το κλίμα ενθάρρυνε τον έξοχο Υψηλάντη και ευθύς τον Προύθο ποταμό διαβαίνει το Φλεβάρη ηγέτης του ξεσηκωμού με θάρρητα μεγάλη. Για το Ιάσιο τραβά, διακήρυξη εκδίδει και το Γιωργάκη στρατηγό σε όλους διορίζει. Όλοι μαζί ορκίζονται πως χαλασμός θα γίνει, τους τούρκους θα πατάξουνε με πλέρια ανδρειοσύνη.

Οπλαρχηγοί κι αρμάτορες απ΄ τη Μολδοβλαχία, Πανδούροι και πολεμιστές έτοιμοι για θυσία όλοι μαζί συντάσσονται για την ελευθερία και την τουρκιά να στείλουνε και πάλι στην Ασία.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ – ΙΟΥΝΙΟΣ 1821

Μάχες πολλές γινήκανε, παντού κυριαρχούσαν κι έντρομοι πάντα οι εχθροί παντού υποχωρούσαν. Όμως, του Καραβιά του μέθυσου μια απερισκεψία, που θόλωσε το πνεύμα του και γέμισε μανία. Χαντάκωσε το όραμα του Ιερού μας Λόχου που σφαγιάσθηκε οικτρά και χάθηκε «εφ’ όπλου» προτεταμένα τα κορμιά για την ελευθερία πληρώνοντας το τίμημα μ’ ηρωϊκή θυσία. Το πάθημα ήτανε σκληρό ψηλά στο Δραγατσάνι, οφείλεται στον μέθυσο που ‘θελε να προκάνει και το Γιωργάκη αγνόησε, επίθεση μην κάμει. Ποθούσε ο φιλόδοξος μόνος του να νικήσει και στις επόμενες γενιές τη φήμη του ν’ αφήσει.

Σαν από μηχανής θεός στο χαλασμό της μάχης πρόφτασε ο Ολύμπιος και σώζει πάνω στ’ άτι το λάβαρο των μαχητών κι όσους ακόμη ζούσαν τι ο Καραβιάς κι οι άνδρες του αισχρά αυτομολούσαν. Τον Υψηλάντη τάραξε το ξόδι του Ιούνη οι ντόπιοι κι οι απείθαρχοι Ρουμάνοι και Πανδούροι άρχισαν να διαλύονται, στα μέρη τους να φεύγουν και μόνοι τους οι Έλληνες με την Τουρκιά παλεύουν. Τώρα οι τούρκοι βάλθηκαν να πιάσουν τον ηγέτη και στο Σουλτάνο να σταλεί σημαδιακό πεσκέσι. Χιλιάδες γρόσια τάζουνε σ’ όποιον τους βοηθήσει κι αιχμάλωτοι τον Αρχηγό σ’ αυτούς να οδηγήσει.

Καχυποψία απλώθηκε μες στην Ηγεμονία. Ο Αρχηγός κινδύνευε από την ανταρσία. Όμως πιστός και ένθερμος κι ακλόνητος σαν στύλος ο Γιώργος τον ακολουθεί, ο μόνος πλέον φίλος. Στα σύνορα μ’ ασφάλεια τον φέρνει στην Αυστρία, ν’ ανταμωθούνε εύχονται στη δόλια την πατρίδα. Με δάκρυα στα μάτια τους και σφιχταγκαλιασμένοι ορκίζονται για Λευτεριά «από τα κόκκαλα βγαλμένη»…

ΙΟΥΛΙΟΣ – ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 1821

Τώρα ο Γιωργάκης γύριζε πίσω προς τη Βλαχία, τους άνδρες του συγκέντρωνε, ζητούσε πειθαρχία, το αίμα των Ιερολοχιτών ν’ ακούσουν πώς βογγάει και πως δικαίωση γι’ αυτούς κι αναπαμό ζητάει. Μαζί του πάλι πολεμά κι ο Γιάννης ο Φαρμάκης, της Βλάστης ο σταυραετός και φίλος του Γιωργάκη με ακατάλυτο δεσμό, αδελφοποιητός του, αφού τις φλέβες χάραξαν για ριζικό κοινό τους.

Σ’ όσες συγκρούσεις έγιναν μέχρι το Βουκουρέστι σ΄ όλες τους τούρκους νίκησαν μέχρι και το Πλοέστι. Το σχέδιο ήταν να στραφούν προς τη Βερσαραβία και από κει να κατεβούν για τη Μακεδονία. Τα λάβαρα να φέρνουνε Κοζάνη, Κατερίνη, Βέροια και Χαλκιδική κι εξέγερση να γίνει. Το κλίμα ήταν ώριμο από τον Κασομούλη μ’ Εμμανουήλ Παπά κι Ολύμπιους αρμάτορες μεγάλους, με Ζαφειράκη Γάτσο Διαμαντή και με τον Καρατάσο, με Δράσκο και Λιακόπουλο, Δεσπότες και παπάδες, κι ένα λαό πανέτοιμο τα άρματα να πάρει τη Λευτεριά του να γευθεί με πεθυμιά μεγάλη.

Αυτά τότε σχεδίασαν Γιωργάκης και Φαρμάκης για μια πατρίδα λεύτερη, παντοτινό μεράκι. Μα ένας Λούπου, επίσκοπος, τους ζήτησε να πάνε στο Σέκο, στα Καρπάθια, κειμήλια να σώσουν, που στη Μονή τα έκρυψαν, οι τούρκοι μην τα πάρουν και μαγαρίσουν τα ιερά οι σκύλοι των βανδάλων.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ‘21

Πολέμησαν ως λέοντες μόνοι τους με μυριάδες, τα όπλα δεν παρέδιδαν στους δόλιους πασάδες, ούτε και όταν πρόξενοι, ο Βόλφ και Οδρίσκυ, αυστριακοί παμπόνηροι παρείχαν εγγυήσεις…

Κι όταν τα πάντα τέλειωσαν κι έμεινε το μπαρούτι κι οι τούρκοι μπήκαν στη Μονή ασκέρι και μπουλούκι, την πόρτ’ ανοίγ’ ο Ολύμπιος μήπως κανείς θελήσει στους τούρκους να παραδοθεί κι αιχμάλωτος να ζήσει. Κανένας δεν το σκέφτηκε τον Αρχηγό ν’ αφήσει τι τάχα θα ‘ταν η ζωή που έμελλε να ζήσει; Τότ’ ο Γιωργάκης ασκεπής την προσευχή του κάνει και στην πυρίτιδα φωτιά με το δαυλό του βάζει!

Συντρίμια το καμπαναριό, κι οι τοίχοι κι εκκλησία, και όλοι οι αγωνιστές λάμψη κι αθανασία. Είχε το φωτοστέφανο ο στρατηγός Γιωργάκης και ακολούθησε μετά κι ο έρμος ο Φαρμάκης.

Κάτω απ’ τα χαλάσματα πολλοί εχθροί ταφήκαν και θάνατο οδυνηρό μυριάδες τούρκοι βρήκαν. Αυτή ‘ταν η εκδίκηση από την ιστορία ως Τίση και ως Νέμεση και θεία τιμωρία.

Το ολοκαύτωμα θαρρείς φτερούγες είχε βγάλει κι όλ’ η Ευρώπη γνώρισε τ’ Ολύμπου το λιοντάρι. Ο Υψηλάντης το ‘μαθε σε φρούριο δεμένος που αυστριακοί τον έριξαν δέσμιο, προδομένο. Μέσα από τη φυλακή ποίημα θα σου γράψει κερί για την ανδρεία σου αιώνιο θα σ’ ανάψει: «Τω όντι Έλλην ήσουν συ κι ως άλλος Λεωνίδας υπέρ πατρίδος και τιμής έδωκες τη ζωή σου αφού στον Άδη έστειλες βαρβάρων ένα πλήθος και ως εκείνος και εσύ με μόνους τριακόσιους».

Ιστορικοί σ’ εξύμνησαν και Έλληνες και ξένοι Τρικούπης, Γούδας, Φωτεινός, Φιλήμονας, Ιωάννης, Μελάς, Παπαρρηγόπουλος, Σαϊδές και Βασδραβέλλης, Πετρώφ, Φωριέλ, ο Φίνλευ, ο Μπολισάκωφ κι άλλοι.

Και ο λαός σου έγραψε δημοτικά τραγούδια ηρωϊκά και κλέφτικα καθώς και μοιρολόγια γιατί το Γιώργο έχασε, του Ολύμπου το λιοντάρι πανάξιο αρμάτορα της Βλαχουριάς καμάρι.

Τώρα σαν να βουβάθηκαν για τα διακόσια χρόνια, όλοι σχεδόν τον ξέχασαν τον ξακουστό αγώνα. Το φάντασμα σου θύμισε την έμπνευση του Κάλβου μ’ αυτή να αφυπνίσουμε όσους θα εορτάζουν: «Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται ζυγόν δουλείας ας έχωσιν», ο ποιητής τονίζει. « Θέλει αρετή και τόλμη η Ελευθερία», θέλει και δικαίωση από την Πολιτεία.

ΓΑΡ

του Πρώτου Επώνυμου Νεκρού του 21 στο Ολοκαύτωμα της Μονής του Σέκου (στη Μολδοβλαχία)

ΠΡΟΣΩΠΑ:

  1. Νικολέτα, μητέρα του Γιωργάκη
  2. Αγνή, γιαγιά του Γιωργάκη
  3. Αφηγητής

Μέρος Α - 1772 - 1780

(Αρχοντικό του Ταρταγκέ και της Νικολέτας Λάζου /  γονέων του Γιωργάκη στο Λιβάδι. Ένα πρωινό η γιαγιά προς τη μάνα):

ΑΓΝΗ: Άσε μανούλα το παιδί χρυσόνειρο να κάνει, / άσε να φτάσει τα ζωή γιατί τώρα τη φθάνει. /Δε βλέπεις πώς χαμογελά μες στα ονείρατά του / κι η τύχη πώς χαροποιεί το νου και την καρδιά του;

ΜΑΝΑ: Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά πάρε και τούτο /  μικρό – μικρό σου το ΄δωσα, μεγάλο δώσε μου το. / Τι η τουρκιά μας πλάκωσε τρακόσια πενήντα χρόνια, /  δε θα κρατήσει το κακό παντοτινά κι αιώνια.

Η φάρα των Λαζαίων μας, ο έξαρχος ο Λάζος, /  σεμνοπρεπώς «τα βρήκανε» με το γενάρχη Ζήτρο / τα΄αρματολίκι χώρισαν με έδρα το Λιβάδι, /  και στη Μηλιά τον Πύργο τους έστησαν οι Λαζαίοι, /  να εποπτεύ’ ο Ζήτρος μας μέχρι την Ελασσόνα /  κι απ’ τη Μηλιά ο Λάζος μας μέχρι τον Πλαταμώνα.

ΑΓΝΗ: Αρμάτορας φαντάζεται στον ύπνο ο Γιωργάκης /  καπετανάτου αρχηγός κι ας είν’ μικρό παιδάκι / μικρός – μικρός μοναχογιός, καμάρι των γονιών του /  ξέχωρος στο παράστημα και στο μνημονικό του.

1780 – 1788

ΜΕΡΟΣ ΙΙ

ΑΦΗΓΗΤΗΣ:

Με φωτισμένους δάσκαλους Πέζαρο και Σπαρμιώτη / και με βιβλία σχολικά του Άνθιμου Ολυμπτώτη / (σοφού παπά και δάσκαλου σε Άθω και Ευρώπη)  /  αρμάτωσε τη νιότη του με κλασική παιδεία / με Άλγεβρα και φυσική και με γεωμετρία, / με γαλλικά, λατινικά και με θεολογία, / με έξοχη ρητορική και με αστρονομία.

Ξύπνησ’ ο Γιώργος, ντύθηκε, πήγε για το Σχολείο,/ μα μέσα του λαμπάδιαζε ένα λαμπρό θηρίο,/ ήταν ο Μεγαλέξανδρος, γόνος των Μακεδόνων,/ ο πιο γενναίος βασιλιάς στη μνήμη των αιώνων,/που γάζωσε συθέμελα Πέρσες, Ινδούς και Πάρθους / συντρίβοντας τ’ ασκέρια τους και δήθεν «αθανάτους»./ Οι Πέρσες ήτανε παλιά μόνιμοι διαιρέτες / και μας ανάγκαζαν συχνά να γίνουμε επαίτες. /«διαίρει και βασίλευε» ήταν η τακτική τους / και  μας ανάγκαζαν συχνά να πάμε στην αυλή τους . Το «μάστορα» τον βρήκανε στον Μεγαλέξανδρό μας /  που μια για πάντα τσάκισε το δόλιο εχθρό μας. / Έτσι απαλλαχτήκαμε από τους βασιλιάδες,/ μα χρόνια τώρα έχουμε Σουλτάνους και πασάδες.

Αχ, και να ήταν μπορετό την ίδια τύχη να ‘χουν / οι μυσαροί κατακτητές «κακό τους χρόνο να ‘χουν».

Γεμάτος με αρματωσιά Πίστης και Ιστορίας  / ανάμεικτη με αίσθηση βαθιάς φιλοσοφίας / απ’ Τα δεκάξι ο Γιώργος μας τελειώνει το Σχολείο /  και ορφανός κατέφυγε στους θείους του στον Πύργο, / όπου εδώ το μάθημα είναι σκληρό κι ωραίο/ με δάσκαλο αρμάτορα το Γιάννη το Λαζαίο./

1788 – 1800

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ

Κείνα τα χρόνια ο Αληπασάς, στο Γιάνενα σατράπης,/ επιδιώκει να γενεί μέγας αυτός δυνάστης,/ όμως το δρόμο του ‘φραξαν οι Τούρκοι και οι Γάλλοι,/ μ’ αυτός πολύ επέμενε όλους εμάς να πάρει / και με τα βιλαέτια του κρατίδιο να κάνει. /Του Ολύμπου οι αρματολοί δυνάστες δε διαλέγουν / και οι συγκρούσεις προχωρούν και τον Αλή παλεύουν. /Στην πρώτη τότε τη γραμμή ξεχώρισε ο Γιωργάκης, / ήρωας ακατάβλητος, για τους εχθρούς φαρμάκι. /

Ο Αλή πασάς, ο πονηρός , μ’ αρματολούς «τα βρίσκει» / μαζί να πολεμήσουνε ενάντια στους Τούρκους, / στο πίσω μέρος του μυαλού έχοντας κάτι άλλο / που θα ΄φερνε στους Έλληνες κακό πολύ μεγάλο:/ να αποφύγει τον κλειό που τώρα τον πιέζει / και να χτυπήσει εξ αρχής πάλι τους καπετάνιους.

1800-1815

Πολλοί μας κλέφτες στην αρχή έπεσαν στην παγίδα / και συμμαχήσανε μαζί μ’ Αλή, Μουχτάρ και σία,/ μα ο Γιωργάκης έπιασε το δόλο των πασάδων / και με τα παλικάρια του φεύγει προς τη Σερβία / με Καραγιώργη, Πέτροβιτς κι άλλους επαναστάτες,/ ενάντια στους τύραννους, βάρβαρους Ασιάτες. / Στο Στούβικ και την Όστροβα κατάλαβαν οι Τούρκοι /οθωμανοί αιμοχαρείς και στο στρατό μπουλούκι / το τι θα πει παλικαριά με ορκισμένους Σέρβους / και Έλληνες Ολύμπιους για χρόνια πληγωμένους με στέρηση της λευτεριάς, αυτού του οξυγόνου/ παντοτινού συστατικού στη μοίρα μας γραμμένου.

Το ‘μαθε κι ο Αλέξανδρος, το τσάρος της Ρωσίας, / που το Σουλτάνο πίεζε να μείνει στην Ασία,/ να μην πιέζει τους λαούς στη γη των Βαλκανίων,/ να πάψει να τους φέρεται σαν άγριο θηρίο./ Πολύ τον ενθουσίασαν τα τρόπαια του Γιωργάκη/ και στην ανδρεία του έδωσε βαθμό Συνταγματάρχη /το όνομα του Ολύμπιου να το ακούν οι Τούρκοι/ και σε φυγή να τρέπονται οι άγριοι γιουρούκοι.

Πάμπολλα ήταν στο εξής τα κατορθώματά του /πρώτος παντού στο χαλασμό χωρίς φόβο θανάτου /στο Βελιγράδι το λαμπρό, στο ξακουστό Βιδίνι/ στο Βουκουρέστι, σε Μονές, Γαλάτσι και Πλοέστι,/ άπιαστος στις καταδρομές, άφαντος όταν φεύγανε,/ παντού τον κάνει τον εχθρό πτώματα να μαζεύει./ « καταραμένε Έλληνα» γαυγίζουν οι Τούρκοι ασύλληπτο σαν βλέπουνε το Γιώργο οι Μαμελούκοι.

1815-1817

Η φήμη του απλώθηκε μες στις Ηγεμονίες/ κι ο Τσάρος τον επέλεξε να ‘ναι σε Συνεδρίες/ να συμμετάσχει και αυτός στη σύναξη της Βιέννης, /εκεί όπου κρινόταν η τύχη της Ευρώπης.

Εκεί ξανααντάμωσε και τη γλυκιά τη Στάνα,/ χήρα του Βέλκο Πέτροβιτς, του αδελφοποιητού του,/ που πλάι του πολέμαγε, μα βόλι των εχθρών τους / βαριά τον ετραυμάτισε κι ύστερα «εκοιμήθη».

Πρόλαβαν και τον έφεραν μέσα στο σπιτικό του/κι οι δυο τους ήταν μόνιμα πάν’ στο προσκέφαλό του./ Σε μια στιγμή ο Πέτροβιτς στο ρόγχο του θανάτου/ πιάνει τα χέρια και των δυο, της Στάνας και Γιωργάκη /και τους παντρεύει ο δύσμοιρος ζητώντας το για χάρη./Κι όμως παρά το γεγονός μιας σύννομης ιδέας/ ότι οι δυό τους ήτανε απ’ το θεό πλασμένοι,/ να ζουν αντάμα στο εξής βαθιά ερωτευμένοι,/ γιατί η Στάνα ήτανε μια άλλη Αφροδίτη/ και ο Γιωργάκης όμορφος όπως ο Πολυποίτης,/ στου έρωτα το βάσανο άντεξαν ένα χρόνο/ κι ύστερα επραγμάτωσαν τη βούληση του Βέλκο.

Πάμπλουτ’ η Στάνα Πέτροβιτς πέντε χιλιάδες λίρες /προσέφερε στον άνδρα της να θρέψει το στρατό του,/ μα η πιο μεγάλη δωρεά στ’ Ολύμπου το λιοντάρι/ ήταν τα δυο αγόρια τους με ομροφιά και χάρη./ Δεν ήταν πρόθεση «νονού» έτσι ν’ αποφασίσει/ Μιλάνο και Αλέξανδρο τους γιους του να βαπτίσει/ κατ’ είχε απ’ το όνειρο του Μέγα Μακεδόνα/ που έμειν’ ανεκπλήρωτο εκείνο τον αιώνα…

Ε ρε, Γιωργάκη Ολύμπιε, μεγάλε ονειροπόλε/ που είχες την πατρίδα σου ψηλότερα απ’ όλα / θα φανταζόσουν τα παιδιά σ’ ανατολή και δύση/ ελληνισμό και λευτεριά παντού να ‘χουν σκορπίσει… /Θ’ ονειρευόσουν τα παιδιά να φράζουν στους Γιουρούκους,/ στους βάρβαρους κατακτητές, τους άξεστους τους Τούρκους/ το δρόμο που τότε έφραξε ο Μεγαλέξανδρος μας,/ στους Πέρσες εις τον Γρανικό, Γαβγάμηλα και Νίσσα./ Σημαδιακά ονόματα δυό γιων ανδρειωμένου/ που είθε έτσι και αυτοί να δουν το πεπρωμένο./ Ο Αντισθένης έλεγε πως κέντρο της σοφίας/ βρίσκεται στα ονόματα, εκεί ‘ναι η ουσία.

ΓΑΡ

Συνεχίζεται..

Οι ήρωες του 1821 «ζωντανεύουν» μέσα από τρισδιάστατες απεικονίσεις σε εμβληματικά κτίρια της χώρας. Το έχουμε ξαναδεί, όμως, αυτή τη φορά το θέαμα λαμβάνει πανελλαδική διάσταση: Αθήνα, Αλεξανδρούπολη, Ηράκλειο, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Καλαμάτα, Κέρκυρα, Λαμία, Λάρισα, Μεσολόγγι, Νάουσα, Ναύπλιο, Πειραιάς, Ρόδος, Σύρος, Τρίπολη, Χανιά και Χίος είναι οι πόλεις που θα προβληθεί η οπτικοποιημένη αφήγηση της Επανάστασης. Πρόκειται για δράση της Επιτροπής «Ελλάδα 2021».

«Είναι μια τεράστια ενορχήστρωση αυτό το έργο» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Μαριάνθη Λιάπη, η οποία είναι συντονίστρια του έργου και συνεργάτιδα του Πολυτεχνείου Κρήτης. «Όσο περνάει ο καιρός, έχω όλο και μεγαλύτερη λαχτάρα να το δω να υλοποιείται. Έχεις κάτι το οποίο έγινε 200 χρόνια πριν. Οπτικοποιήθηκε πολλά χρόνια πριν, αποτυπώθηκε δηλαδή από τους καλλιτέχνες στον καμβά. Αλλά, είμαστε στο σήμερα, οπότε θέλαμε να έχει και τη σύγχρονη ματιά της τεχνολογίας. Επιλέξαμε μια μεθοδολογία η οποία μέσω του animation "ζωντανεύει" τους πίνακες που είχαμε στα χέρια μας», συμπληρώνει η υπεύθυνη διαχείρισης ερευνητικών προγραμμάτων στο Εργαστήριο Μεταβαλλόμενων Ευφυών Περιβαλλόντων, του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Το χρονολόγιο έφτασε στα χέρια των επιστημόνων έπειτα από μελέτη και προεργασία των ιστορικών της Επιτροπής. Στόχος ήταν τα γεγονότα της Επανάστασης να γίνουν ένα σύγχρονο εικαστικό αφήγημα.

Οι αναπαραστάσεις στις 18 πόλεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την ιστορία της περιοχής. Κάθε προβολή θα έχει ένα μέρος κοινό για όλες τις πόλεις το οποίο είναι αφιερωμένο στην Eπανάσταση του 1821 και ένα μικρό μέρος, το οποίο θα αφορά στην ταυτότητα κάθε πόλης, πάντα σε σχέση με την επανάσταση. Το υλικό προέρχεται από πίνακες ζωγραφικής, αλλά και άλλα τεκμήρια όπως βιβλία, επίσημα κείμενα κλπ. Η αφετηρία της οπτικοποιημένης αφήγησης είναι τα προεπαναστατικά χρόνια και ο επίλογος ολοκληρώνεται με την άφιξη του Όθωνα.

Το κτίριο της Βουλής των Ελλήνων αποτελεί «κορωνίδα» της δράσης. Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν στις 12 και 13 Ιουνίου.

«Πρόκειται για μια σύνθεση της ιστορίας με την τέχνη. Και πρόκειται για μια νέα μορφή τέχνης. Νομίζω ότι γι'αυτό και μόνο έχει ενδιαφέρον να το παρακολουθήσει κανείς» επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο σκηνοθέτης του ψηφιακού έργου Θεώδορος Εσπίριτου. «Είναι διαφορετικό πράγμα να σκηνοθετεί κανείς στο θέατρο από το να αναλάβει κάτι τέτοιο. Εδώ πρόκειται για μια συνεργασία μεταξύ επιστημόνων. Οι άνθρωποι κυρίως είναι αρχιτέκτονες» προσθέτει ο Θ. Εσπίριτου.

 

Οι προβολές με την αφήγηση της Επανάστασης του 1821 αποτελούν το μεγαλύτερο εγχείρημα του λεγόμενου «projection mapping» που έχει γίνει ποτέ στην Ελλάδα. Η παραγωγή του υλικού και η προσαρμογή του πάνω στα κτίρια έγινε μετά από συνεργασία τουλάχιστον 40 ατόμων. Οι γνώσεις των επιστημόνων από το Εργαστήριο Μεταβαλλόμενων Ευφυών Περιβαλλόντων (TUC TIE Lab) της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου Κρήτης, επέτρεψαν το έργο να ολοκληρωθεί χωρίς να χρειαστούν πολλές μετακινήσεις αφού με τη μέθοδο της φωτογραμμετρίας δημιούργησαν μακέτες των όψεων των κτιρίων, πάνω στις οποίες έκαναν τις πρόβες.

«Έπρεπε να συντονιστούμε πάρα πολλά άτομα από την Αθήνα και τα Χανιά», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αρχιτέκτονας και συνεργάτιδα του Πολυτεχνείου Κρήτης, Αναστασία Κυριακοπούλου. «Κάνουμε τις πρόβες σε προπλάσματα που κατασκευάσαμε στο εργαστήριο. Φτιάξαμε όψεις των κτιρίων σε υποκλίμακα. Ο συντονισμός ήταν σύνθετος, αλλά με τη βοήθεια της Επιτροπής τα καταφέραμε. Έπρεπε να συντονιστούμε για το ποια κτίρια έχουν σημασία για την εκάστοτε πόλη», συμπληρώνει η Α. Κυριακοπούλου.

Εκτός από την ιστορία της απελευθέρωσης, οι προβολές συνδέονται και με στοιχεία της νεότερης ιστορίας κάθε πόλης. Η αφήγηση της Επανάστασης του '21 μέσω προβολών έρχεται ετεροχρονισμένα, λόγω των δυσκολιών που έχει επιφέρει η πανδημία Covid 19. Αρχικά η δράση είχε προγραμματιστεί για τη γιορτή της 25ης Μαρτίου. Έπειτα από δυο αναβολές αναμένεται να πραγματοποιηθεί το ερχόμενο Σαββατοκύριακο.

Οι προβολές θα έχουν διάρκεια περίπου 17 λεπτών και θα επαναλαμβάνονται κάτω από τα μέτρα προστασίας για την αποφυγή διασποράς κορονοϊού. Ώρα έναρξης είναι 21:15 προκειμένου να έχει βραδιάσει επαρκώς και ώρα λήξης το αργότερο 23:30.

 

Σελίδα 1 από 8

ΤΑΓΑΡΑΣ

Στοιχεια επικοινωνιας

Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στα ακόλουθα στοιχεία

Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ Δυτικής Μακεδονίας

  Τσόντζα 2 Κοζάνη

  +30 2461038611

  +30 2461034611

  tharos@otenet.gr

Πρωτοσελιδα Εφημεριδων

Εφημερευοντα Φαρμακεια

Εφημερεύοντα Φαρμακεία ΚΟΖΑΝΗΣ