Το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές εναντίον αφγανικών πόλεων, κλιμακώνοντας μια χρόνια σύγκρουση με τους Αφγανούς Ταλιμπάν. Η ένταση πηγάζει από τη δράση της οργάνωσης TTP που επιτίθεται στο Πακιστάν από αφγανικό έδαφος, ενώ η Καμπούλ αρνείται κάθε εμπλοκή. Οι απώλειες και από τις δύο πλευρές είναι σημαντικές.
Πώς ξεκίνησε η νέα κλιμάκωση
Κατά τη διάρκεια της νύχτας, το Πακιστάν πραγματοποίησε συντονισμένες αεροπορικές και επίγειες επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών φυλακίων, αρχηγείων και αποθηκών πυρομαχικών των Ταλιμπάν κατά μήκος των αφγανοπακιστανικών συνόρων. Οι επιχειρήσεις αυτές ήταν άμεση απάντηση σε επίθεση που εξαπέλυσε το Αφγανιστάν εναντίον πακιστανικών συνοριακών δυνάμεων, σύμφωνα με αξιωματούχους του Ισλαμαμπάντ.
Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν χαρακτήρισε τις συγκρούσεις ισοδύναμες με «ανοιχτό πόλεμο», ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μοσάραφ Ζαΐντι ανέφερε 133 νεκρούς μαχητές των Ταλιμπάν, πάνω από 200 τραυματίες, 27 κατεστραμμένα φυλάκια και 9 που περιήλθαν υπό πακιστανικό έλεγχο. Από την πλευρά τους, οι Ταλιμπάν μέσω του εκπροσώπου τους Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ μίλησαν για 55 νεκρούς Πακιστανούς στρατιώτες και 19 κατειλημμένα φυλάκια, με 8 μαχητές νεκρούς, 11 τραυματίες και 13 αμάχους τραυματίες στην επαρχία Νανγκαρχάρ.
Ο ίδιος εκπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι οι πακιστανικές δυνάμεις έπληξαν τμήματα της Καμπούλ, του Κανταχάρ και της Πακτίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κανταχάρ αποτελεί την έδρα των Ταλιμπάν και την πόλη όπου διαμένει ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα.
Γιατί οι δύο χώρες βρίσκονται σε σύγκρουση
Όταν οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία το 2021, το Πακιστάν το υποδέχθηκε με ενθουσιασμό. Ο τότε πρωθυπουργός Ιμράν Καν είχε δηλώσει ότι οι Αφγανοί «έσπασαν τα δεσμά της δουλείας». Ωστόσο, το Ισλαμαμπάντ διαπίστωσε γρήγορα ότι η νέα ηγεσία της Καμπούλ ήταν πολύ λιγότερο συνεργάσιμη από ό,τι περίμενε.
Το κεντρικό παράπονο του Πακιστάν είναι ότι η Tehreek-e-Taliban Pakistan, γνωστή ως TTP ή «Πακιστανοί Ταλιμπάν», έχει τη βάση της στο Αφγανιστάν και από εκεί σχεδιάζει και εκτελεί επιθέσεις στο πακιστανικό έδαφος. Παράλληλα, το Ισλαμαμπάντ υποστηρίζει ότι ένοπλοι αντάρτες που επιδιώκουν την ανεξαρτησία της επαρχίας Μπαλουχιστάν χρησιμοποιούν επίσης το Αφγανιστάν ως ασφαλές καταφύγιο. Σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό παρακολούθησης συγκρούσεων ACLED, η ένοπλη δραστηριότητα τόσο της TTP όσο και των ανταρτών του Μπαλουχιστάν αυξάνεται κάθε χρόνο από το 2022.
Η Καμπούλ από την πλευρά της έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιτρέπει σε μαχητές να χρησιμοποιούν το αφγανικό έδαφος για να πλήξουν γειτονικές χώρες. Οι Αφγανοί Ταλιμπάν αντεπιτίθενται κατηγορώντας το Πακιστάν ότι υποστηρίζει μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, τον κύριο εχθρό τους στην περιοχή — κατηγορία που το Ισλαμαμπάντ αρνείται κατηγορηματικά.
Τον Οκτώβριο, συνοριακές συγκρούσεις είχαν ήδη στοιχίσει δεκάδες στρατιωτικές ζωές, μέχρι που η μεσολάβηση Τουρκίας, Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας οδήγησε σε εύθραυστη κατάπαυση του πυρός. Εκείνη δεν άντεξε για πολύ, καθώς οι επιθέσεις συνεχίστηκαν, προκαλώντας επανειλημμένα κλεισίματα συνόρων που ανέστειλαν το εμπόριο και τις μετακινήσεις κατά μήκος της τραχιάς μεθορίου των 2.600 χιλιομέτρων.
Τι πυροδότησε τις πιο πρόσφατες επιθέσεις
Λίγο πριν από τις επιδρομές του περασμένου Σαββατοκύριακου, πακιστανικές πηγές ασφαλείας δήλωσαν ότι διέθεταν «αδιάψευστα στοιχεία» που συνέδεαν μαχητές εδρεύοντες στο Αφγανιστάν με ένα πρόσφατο κύμα επιθέσεων και βομβιστικών ενεργειών αυτοκτονίας εναντίον πακιστανικού στρατού και αστυνομίας. Οι ίδιες πηγές κατέγραψαν επτά τέτοιες επιθέσεις από τα τέλη του 2024, με συνδέσμους που υποδεικνύουν αφγανική εμπλοκή.
Η πιο πρόσφατη και αιματηρή εξ αυτών έγινε στην περιοχή Μπατζαούρ την περασμένη εβδομάδα, όπου έχασαν τη ζωή τους 11 μέλη δυνάμεων ασφαλείας και δύο άμαχοι. Σύμφωνα με πακιστανικές πηγές, ο δράστης ήταν Αφγανός υπήκοος. Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε η TTP.
Ποιοι είναι οι Πακιστανοί Ταλιμπάν
Η TTP ιδρύθηκε το 2007 από συνένωση διαφόρων ένοπλων ομάδων που δρούσαν στο βορειοδυτικό Πακιστάν. Στο διάβα των χρόνων έχει επιτεθεί σε αγορές, τζαμιά, αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και αστυνομικά τμήματα, ενώ έχει καταλάβει εδάφη, κυρίως κατά μήκος των αφγανοπακιστανικών συνόρων, αλλά και βαθύτερα στο εσωτερικό της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της κοιλάδας Σουάτ.
Η οργάνωση είναι υπεύθυνη για την επίθεση του 2012 εναντίον της τότε ανήλικης Μαλάλα Γιουσαφζάι, η οποία δύο χρόνια αργότερα βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ειρήνης. Η TTP πολέμησε επίσης στο πλευρό των Αφγανών Ταλιμπάν εναντίον των δυνάμεων υπό αμερικανική ηγεσία στο Αφγανιστάν, ενώ παράλληλα φιλοξένησε Αφγανούς μαχητές στο πακιστανικό έδαφος. Το Ισλαμαμπάντ έχει εξαπολύσει αρκετές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της με περιορισμένα αποτελέσματα, αν και μια εκτεταμένη εκστρατεία που ολοκληρώθηκε το 2016 είχε καταφέρει να μειώσει σημαντικά τις επιθέσεις για αρκετά χρόνια.
Τι αναμένεται να ακολουθήσει
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το Πακιστάν είναι πιθανό να εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, ενώ τα αντίποινα της Καμπούλ αναμένεται να λάβουν τη μορφή επιδρομών σε συνοριακά φυλάκια και αυξημένου ανταρτοπόλεμου εναντίον των πακιστανικών δυνάμεων ασφαλείας.
Η ανισορροπία ισχύος μεταξύ των δύο πλευρών είναι εμφανής. Οι Ταλιμπάν διαθέτουν περίπου 172.000 μαχητές, λιγότερο από το ένα τρίτο του πακιστανικού στρατού, καθώς και μερικά αεροσκάφη και ελικόπτερα αμφίβολης επιχειρησιακής ετοιμότητας, χωρίς να διαθέτουν πολεμική αεροπορία. Αντίθετα, οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν αριθμούν πάνω από 600.000 ενεργούς στρατιώτες, διαθέτουν περισσότερα από 6.000 θωρακισμένα οχήματα μάχης και άνω των 400 μαχητικών αεροσκαφών, σύμφωνα με στοιχεία του 2025 από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS). Το Πακιστάν κατέχει επίσης πυρηνικό οπλοστάσιο.
