Η Ουάσινγκτον βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις για το Ιράν, καθώς η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή έχει ενισχυθεί και η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό παράθυρο διαλόγου. Ο Ντόναλντ Τραμπ καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε περιορισμένα πλήγματα, ευρύτερη στρατιωτική δράση ή αξιοποίηση της πίεσης για πολιτικές παραχωρήσεις.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκονται οι Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν, η Τεχεράνη, το πυρηνικό πρόγραμμα και η αμερικανική αρμάδα στη Μέση Ανατολή, παράγοντες που καθορίζουν τις επόμενες κινήσεις.
Παράθυρο διαλόγου εν μέσω διπλωματικού πυρετού
Τις τελευταίες ώρες, ιρανικές διαρροές κάνουν λόγο για προσπάθεια διαμόρφωσης πλαισίου συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, χαρακτήρισε την πολεμική ρητορική «κατασκευασμένη από τα media», σημειώνοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία προσέγγισης με την Ουάσινγκτον. Παράλληλα, μεσολαβητικό ρόλο επιχειρούν να διαδραματίσουν το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Ρωσία και η Τουρκία, σε μια προσπάθεια αποτροπής γενικευμένης σύρραξης.
Η αρμάδα σε απόσταση βολής και το δίλημμα Τραμπ
Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει ισχυρές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις σε απόσταση άμεσης επιχειρησιακής δράσης από το Ιράν. Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι τα πλοία «πρέπει να πλέουν κάπου» και πως δεν αποκλείεται η παρουσία τους κοντά στην ιρανική επικράτεια. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει στρατιωτική δυνατότητα, αλλά πώς – ή αν – θα χρησιμοποιηθεί.
Οι «3+1» επιλογές στο τραπέζι
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Λευκός Οίκος εξετάζει τέσσερα βασικά σενάρια. Το πρώτο αφορά στοχευμένα πλήγματα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το δεύτερο επικεντρώνεται στην καταστροφή του βαλλιστικού και στρατιωτικού οπλοστασίου. Το τρίτο σενάριο προβλέπει κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποσταθεροποίηση ή ακόμη και κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης. Το «+1» αφορά συνδυασμό αυτών των επιλογών, με κλιμακωτή στρατιωτική πίεση και παράλληλη διπλωματική διαπραγμάτευση.
Γιατί το «σοκ και δέος» δεν θεωρείται λύση
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια εκτεταμένη εκστρατεία τύπου «σοκ και δέος» δύσκολα θα αποδώσει στο ιρανικό πεδίο. Παρά τις απώλειες των τελευταίων ετών, το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να αντέξει ισχυρά πλήγματα και να απαντήσει με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών βάσεων, πολεμικών πλοίων και συμμάχων των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ. Όπως τονίζεται, καμία γρήγορη στρατιωτική λύση δεν εγγυάται καθαρό αποτέλεσμα.
Το «μεγάλο σχέδιο» και οι περιορισμένες εκδοχές
Μεταξύ των επιλογών που έχουν παρουσιαστεί στον Τραμπ περιλαμβάνεται ένα ευρύ σχέδιο μαζικών βομβαρδισμών κατά υποδομών του καθεστώτος και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Παράλληλα, εξετάζονται πιο περιορισμένα χτυπήματα σε συμβολικούς στόχους, τα οποία θα άφηναν περιθώριο για περαιτέρω κλιμάκωση αν η Τεχεράνη δεν ανταποκριθεί στις αμερικανικές απαιτήσεις.
Το δύσκολο σενάριο ανατροπής της ηγεσίας
Η ιδέα μιας επιχείρησης που θα στόχευε απευθείας τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θεωρείται εξαιρετικά περίπλοκη. Η αυστηρή προστασία της ιρανικής ηγεσίας, η γεωγραφία της χώρας και η αβεβαιότητα για το ποιος θα διαδεχθεί το καθεστώς καθιστούν το σενάριο υψηλού ρίσκου. Ακόμη και σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας, δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι το νέο σχήμα θα ήταν πιο φιλικό προς τη Δύση.
Πίεση μέσω απειλής και το ερώτημα της επόμενης μέρας
Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί τη στρατιωτική απειλή ως μοχλό πίεσης, επιδιώκοντας περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα, στους βαλλιστικούς πυραύλους και στη στήριξη του Ιράν προς συμμάχους στην περιοχή. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και μια επιτυχημένη επίθεση δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα της επόμενης ημέρας. Όπως τονίζεται, με το Ιράν τίποτα δεν μπορεί να γίνει «γρήγορα, φθηνά και με αποφασιστικά αποτελέσματα», γεγονός που καθιστά τις επιλογές του Τραμπ ιδιαίτερα σύνθετες.
