Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εντάχθηκε χθες ως μέλος στην Ακαδημία Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών της Γαλλίας, διαδεχόμενος συμβολικά τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄, ο οποίος είχε γίνει δεκτός στον θεσμό πριν εκλεγεί Πάπας. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Γαλλικό Ινστιτούτο στο Παρίσι, παρουσία θρησκευτικών ηγετών και εκπροσώπων του διαθρησκειακού διαλόγου στην Ευρώπη, με τον Πατριάρχη να εκφωνεί λόγο για την κρίση της αλήθειας στις σύγχρονες κοινωνίες.
Η τελετή και το συμβολικό δώρο
Κατά τη διάρκεια της επίσημης τελετής, δύο θρησκευτικοί ηγέτες μέλη της Ακαδημίας — ο Μέγας Ραββίνος της Γαλλίας Χαίμ Κορσιά και ο επίτιμος Αρχιεπίσκοπος του Στρασβούργου Λικ Ραβέλ — παρέδωσαν στον Πατριάρχη, ως είθισται, ένα εξαιρετικής συμβολικής αξίας δώρο: τα συγγράμματα του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού στην πρώτη τους έκδοση, που κυκλοφόρησε στο Παρίσι το 1675.
Ο Βαρθολομαίος για τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄ και την κρίση της αλήθειας
Λαμβάνοντας τον λόγο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε εκτενώς στο πνευματικό και διανοητικό έργο του Βενεδίκτου ΙΣΤ΄, με τον οποίο διατηρούσε στενή σχέση. Υπογράμμισε ότι το θεολογικό του έργο, συγχρόνως βιβλικό και πατερικό, στηρίζεται στη βαθιά πεποίθηση ότι η αλήθεια δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά πρόσωπο — ο ίδιος ο Χριστός. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον Βαρθολομαίο, ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄ θεωρούσε ότι η κρίση των σύγχρονων κοινωνιών δεν είναι κατά πρώτο λόγο ηθική, αλλά κρίση της ίδιας της αλήθειας.
Στη συνέχεια, ο Πατριάρχης έθεσε ένα ρητορικό ερώτημα: τι θα έλεγε σήμερα ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄ μπροστά στην αυξανόμενη αποσταθεροποίηση της διεθνούς τάξης; Και ο ίδιος απάντησε: πιθανότατα θα μας υπενθύμιζε ότι η κρίση είναι πρωτίστως θεολογικής φύσεως. Ότι η απομάκρυνση από τον ζώντα Θεό και η αντικατάσταση της εικόνας Του από το κενό, τη μάσκα ή το είδωλο αποδυναμώνουν τον άνθρωπο, εντείνουν την ευθραυστότητα της ύπαρξής του και βαθαίνουν μέσα του τον ίλιγγο του μηδενισμού. Διότι, όπως είπε χαρακτηριστικά, χωρίς αλήθεια η ελευθερία διαλύεται.
«Διπλωματία της άρνησης» — η αποτίμηση του προέδρου του IFRI
Προλογίζοντας την τελετή, ο Γάλλος οικονομολόγος και πρόεδρος του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (IFRI) Τιερί ντε Μοντμπριάλ υπογράμμισε ότι η Ακαδημία δεν είναι θρησκευτικό ή ιδεολογικό όργανο, ωστόσο θα παρέκκλινε από την αποστολή της αν αγνοούσε τον ρόλο των πνευματικών αρχών όταν αυτές αναλαμβάνουν πλήρως την ιστορική τους ευθύνη και υπερασπίζονται τον μη εμπορεύσιμο χαρακτήρα των θεμελιωδών ελευθεριών.
Συνοψίζοντας, ο ντε Μοντμπριάλ επισήμανε ότι σε έναν κόσμο όπου οι θρησκευτικές ταυτότητες συχνά εργαλειοποιούνται, ο διάλογος δεν αποτελεί ηθική πολυτέλεια αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Εξέφρασε δε την εκτίμησή του για αυτό που αποκάλεσε «διπλωματία της άρνησης» του Πατριάρχη: την άρνηση της σύγχυσης μεταξύ ομολογίας πίστεως και πολιτικής κυριαρχίας. Με άλλα λόγια, την αδιάλειπτη καταγγελία τόσο της ιεροποίησης της πολιτικής όσο και της πολιτικοποίησης του ιερού.
