Οι νέοι Ευρωπαίοι βιώνουν έντονο άγχος λόγω της στεγαστικής κρίσης, της ακρίβειας και της εργασιακής επισφάλειας, ενώ ο ψυχολόγος Γιάννης Φλιάτης επισημαίνει ότι η συνεχής ροή πληροφοριών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνει το αίσθημα απώλειας ελέγχου, δυσκολεύοντας τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ζωής και ενισχύοντας τη δυσανεξία στην αβεβαιότητα.
Οι νέοι Ευρωπαίοι έρχονται αντιμέτωποι με έντονο άγχος και αβεβαιότητα καθώς καλούνται να διαχειριστούν την οικονομική επισφάλεια, την κλιματική κρίση και τις διεθνείς συγκρούσεις μέσα από την καθημερινή έκθεση σε μια συνεχή ροή πληροφοριών. Η ψηφιακή εποχή διατηρεί αυτά τα προβλήματα διαρκώς ορατά, επηρεάζοντας καθοριστικά την ψυχική ευεξία και τον σχεδιασμό του μέλλοντος για τη νέα γενιά σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πιέσεις και προκλήσεις για τη νέα γενιά στην Ευρώπη
Οι νέοι άνθρωποι βιώνουν μια κατάσταση διαρκούς ανησυχίας, θλίψης και απογοήτευσης, έχοντας άμεση πρόσβαση σε κάθε παγκόσμιο πρόβλημα μέσω των κινητών τους τηλεφώνων από τις πρώτες πρωινές ώρες. Ενώ στο παρελθόν οι κρίσεις αποτελούσαν μεμονωμένα γεγονότα που γίνονταν γνωστά μέσω παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, σήμερα οι καταστροφικές ειδήσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ροής πληροφοριών. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν την αιτία αυτών των προβλημάτων, αλλά έχουν μεταβάλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι βιώνουν τα γεγονότα.
Η έκθεση σε παγκόσμια γεγονότα συμβαίνει συχνά ανάμεσα σε στιγμές κοινωνικής δικτύωσης ή ψυχαγωγίας, καθιστώντας σχεδόν αδύνατο για τον χρήστη να αποσυνδεθεί από την αρνητική ειδησεογραφία. Η έρευνα που διεξήχθη σε 128 νέους από όλη την Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις επισημάνσεις του ψυχολόγου Γιάννη Φλιάτη, αναδεικνύει ότι οι πιέσεις αυτές ξεκινούν από την πραγματικότητα της καθημερινότητας. Όταν όμως αυτές οι πραγματικότητες μεταφέρονται στην οθόνη που προορίζεται για χαλάρωση, η αβεβαιότητα μετατρέπεται σε μόνιμη κατάσταση.
Υψηλά ενοίκια, ακρίβεια και εργασιακή ανασφάλεια
Η πλειονότητα των ερωτηθέντων στην έρευνα ανέδειξε ως κύρια πηγή άγχους το καθημερινό κόστος ζωής και τον πληθωρισμό, ξεπερνώντας σε συχνότητα αναφοράς τις διαδικτυακές τάσεις. Συγκεκριμένα, πάνω από το 75% των νέων επικεντρώθηκε στην κρίση κόστους ζωής, ενώ περίπου οι μισοί αναφέρθηκαν στα προβλήματα στέγασης και την εργασιακή ανασφάλεια. Παράλληλα, το 46% των συμμετεχόντων επισήμανε τους πολέμους και τις διεθνείς συγκρούσεις ως βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη ζωή τους.
Αυτές οι οικονομικές πιέσεις διαμορφώνουν άμεσα τις προσωπικές αποφάσεις, με την άνοδο των ενοικίων να καθυστερεί τη δυνατότητα ανεξαρτητοποίησης από το οικογενειακό περιβάλλον. Οι προσωρινές συμβάσεις και οι αβέβαιοι μισθοί δυσχεραίνουν τον προγραμματισμό της καριέρας και την αποταμίευση, αναγκάζοντας τους νέους να προχωρούν σε διαρκείς υπολογισμούς για τις βασικές τους ανάγκες. Η εργασιακή επισφάλεια σε συνδυασμό με την ακρίβεια καθιστούν ακόμη και απλές δραστηριότητες, όπως οι σπουδές ή οι κοινωνικές συναναστροφές, οικονομικά δυσβάσταχτες.
Ο Γιάννης Φλιάτης υπογραμμίζει ότι η εξωτερική αστάθεια δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων, καθώς πολλοί νέοι θεωρούν πλέον άσκοπο να επενδύσουν στο μέλλον τους όταν το παρόν στερείται σταθερότητας. Οι επιλογές που αφορούν τη μετανάστευση, τις σχέσεις ή τη δημιουργία οικογένειας περιπλέκονται σημαντικά όταν οι θεμελιώδεις συνθήκες στέγασης και εισοδήματος είναι αβέβαιες. Η τεχνολογία, αν και δεν δημιουργεί αυτές τις συνθήκες, λειτουργεί ως ο δίαυλος που φέρνει διαρκώς ειδήσεις για στεγαστική κρίση και πολιτική αστάθεια στον προσωπικό χώρο του ατόμου.
Πάντα ενημερωμένος, σπάνια καθησυχασμένος
Η ενημέρωση για πολιτικά ζητήματα πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για το 80% των συμμετεχόντων, με το μεγαλύτερο ποσοστό να συναντά τέτοιο περιεχόμενο πολύ συχνά. Τα συναισθήματα που προκαλούνται είναι ποικίλα, με το 58% να δηλώνει ανήσυχο, το 45% ενημερωμένο, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό αισθάνεται θυμό, σύγχυση ή άγχος. Ο τρόπος παρουσίασης των ειδήσεων παίζει κρίσιμο ρόλο, καθώς η έλλειψη διαχωρισμού μεταξύ πολιτικής ενημέρωσης και ψυχαγωγίας δημιουργεί μια συνεχή ροή πληροφοριών χωρίς αρχή και τέλος.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε συγκρουσιακό περιεχόμενο μπορεί να οδηγήσει σε απάθεια, καθώς τα σοκαριστικά γεγονότα ενσωματώνονται στην καθημερινότητα ως «φυσιολογικό» φόντο. Ο Γιάννης Φλιάτης επισημαίνει ότι η ροή αυτή δεν σταματά ποτέ, γεγονός που μπορεί να κάνει τα συγκλονιστικά νέα να φαίνονται συνηθισμένα, ενισχύοντας το αίσθημα της ανησυχίας. Οι νέοι βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση εγρήγορσης, χωρίς όμως να λαμβάνουν τα απαραίτητα μηνύματα καθησυχασμού από τον ψηφιακό κόσμο.
Η επίδραση των αλγορίθμων στην κοινωνική αντίληψη
Αν και πολλοί νέοι διατηρούν έναν σκεπτικισμό απέναντι στις πληροφορίες που καταναλώνουν, παραδέχονται ότι το περιεχόμενο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει τις απόψεις τους ή να κατευθύνει την προσοχή τους. Η αίσθηση ότι η κοινωνία είναι θεμελιωδώς διχασμένη ενισχύεται από τους αλγορίθμους, οι οποίοι προωθούν συναισθηματικά φορτισμένες αναρτήσεις. Η συνεχής τριβή με αυτό το περιεχόμενο προκαλεί αποσύνδεση από το πολιτικό σύστημα, διαβρώνοντας την αίσθηση ελέγχου που έχει το άτομο πάνω στο μέλλον του.
Ο Γιάννης Φλιάτης εξηγεί ότι η μακροχρόνια έκθεση σε διχαστικό περιεχόμενο ομαλοποιεί τη σύγκρουση, καθιστώντας τα κοινωνικά χάσματα πιο δύσκολο να γεφυρωθούν. Αυτή η διαδικασία δεν επηρεάζει μόνο την πολιτική στάση, αλλά επεκτείνεται στην προσωπική ζωή, καθώς η ατελείωτη ροή κρίσεων δημιουργεί την αίσθηση ότι το μέλλον είναι εκτός ελέγχου. Οι νέοι Ευρωπαίοι καλούνται να διαχειριστούν ένα περιβάλλον όπου η πολιτική αστάθεια παρουσιάζεται ως μόνιμη κατάσταση και όχι ως ένα πρόβλημα που μπορεί να επιλυθεί.
Αβεβαιότητα και η σημασία της συλλογικής υποστήριξης
Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι η αίσθηση απώλειας ελέγχου αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την απαισιοδοξία των νέων απέναντι στο μέλλον. Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες αναφέρουν ότι έχουν ελάχιστο έλεγχο στις εξελίξεις που αφορούν τη ζωή τους. Ο Γιάννης Φλιάτης προτείνει ότι αντί για την προσπάθεια εξάλειψης της αβεβαιότητας, η οποία είναι φυσικό μέρος της ζωής, οι άνθρωποι οφείλουν να αναπτύξουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και να καλλιεργήσουν την ικανότητα διαχείρισης της απογοήτευσης.
Η ανοιχτή συζήτηση για τα προβλήματα μπορεί να προσφέρει ανακούφιση, καθώς μειώνει το αίσθημα της απομόνωσης μπροστά στις προκλήσεις. Η «δυσανεξία στην αβεβαιότητα» αποτελεί κοινό παράγοντα σε αγχώδεις διαταραχές, οδηγώντας πολλούς νέους στο να αποφεύγουν τη λήψη αποφάσεων λόγω της απαίτησης για απόλυτη βεβαιότητα. Η ανταλλαγή απόψεων και η αναγνώριση ότι και άλλοι μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα δημιουργούν ευκαιρίες για αμοιβαία υποστήριξη, λειτουργώντας ως αντίβαρο στην αίσθηση ότι η νέα γενιά αντιμετωπίζει μόνη της τις παγκόσμιες κρίσεις.
