Η πρώτη συνεδρίαση του Eurogroup με πρόεδρο τον Κυριάκο Πιερρακάκη εξελίχθηκε σε ένα απαιτητικό crash test για την Ευρωζώνη. Υπό συνθήκες γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας, η ελληνική προεδρία κλήθηκε να διαχειριστεί έντονες αντιθέσεις, κρίσιμες επιλογές και μια πρωτόγνωρη διαδικασία συναίνεσης, καταλήγοντας σε αποφάσεις μέσα σε λίγες ώρες.
Θυελλώδης πρεμιέρα στις Βρυξέλλες
Η πρώτη εμφάνιση του Κυριάκου Πιερρακάκη στο τιμόνι του Eurogroup, την περασμένη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, αποδείχθηκε ιδιαίτερα ταραχώδης. Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης συνεδρίασαν σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς έντασης για την Ευρώπη, με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας να παραμένει ανοιχτό μέτωπο, τις ΗΠΑ να εγείρουν διεκδικήσεις για τη Γροιλανδία και τον Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί με νέους δασμούς τη Δανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της αίθουσας, η συνοχή των κρατών-μελών δοκιμαζόταν όσο ποτέ, καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία του Eurogroup υπήρξε έντονη αντιπαράθεση για την επιλογή νέου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Οι προειδοποιήσεις του ΔΝΤ και το «στραβό» ξεκίνημα
Την ώρα που ο νέος πρόεδρος του Eurogroup χτυπούσε το καμπανάκι της έναρξης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δημοσιοποιούσε έκθεση με ιδιαίτερα ανησυχητικά μηνύματα για το μέλλον της Ευρώπης. Το ΔΝΤ υπογράμμιζε ότι ΗΠΑ και Κίνα αναπτύσσονται με τριπλάσιους και τετραπλάσιους ρυθμούς σε σχέση με την Ε.Ε., αξιοποιώντας την τεχνολογία και το AI, τομείς στους οποίους η Ευρώπη υστερεί αισθητά.
Ακόμη και το μοναδικό «εύκολο» θέμα της ατζέντας, η είσοδος της Βουλγαρίας στο ευρώ, περιπλέχθηκε, καθώς λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση η χώρα οδηγήθηκε αιφνιδίως σε πολιτική αστάθεια.
Το πρώτο δείγμα γραφής της ελληνικής προεδρίας
Σε μια στιγμή που η συνεδρίαση έμοιαζε αδιέξοδη, αναδείχθηκε ο ρόλος της ελληνικής προεδρίας. Η «πολεμική» συγκυρία απαιτούσε λεπτές ισορροπίες, διπλωματική διαχείριση και γρήγορες λύσεις αμοιβαίου οφέλους. Ύστερα από τέσσερις ώρες, το Eurogroup κατέληξε στην επιλογή του Κροάτη κεντρικού τραπεζίτη Μπόρις Βούτσιτς ως νέου αντιπροέδρου της ΕΚΤ.
Όπως σημείωσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, επρόκειτο για ένδειξη θεσμικής ωριμότητας, δεδομένου του μεγάλου αριθμού υποψηφίων και των προηγούμενων εμπειριών, όπως το 2012, όταν απαιτήθηκαν έξι μήνες για επίτευξη συναίνεσης.
Για πρώτη φορά, η διαδικασία επιλογής δεν βασίστηκε σε έναν και μόνο υποψήφιο. Αντιθέτως, η ελληνική προεδρία διαμόρφωσε νέα ειδική διαδικασία και γεφύρωσε τις απόψεις 21 κρατών-μελών, καταλήγοντας τόσο σε πρόσωπο όσο και σε μοντέλο επιλογής που πλέον εδραιώνεται για το μέλλον.
Το πολιτικό κεφάλαιο του «deliver fast»
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ζητήματα που παλαιότερα απαιτούσαν μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις, έκλεισαν μέσα σε λίγες ώρες. Σε μια Ευρωζώνη που συχνά κατηγορείται για βραδύτητα, η ικανότητα παραγωγής και επικοινωνίας αποτελέσματος δημιουργεί πολιτικό κεφάλαιο. Αυτό ακριβώς αποτελεί τον πυρήνα της δέσμευσης του Κυριάκου Πιερρακάκη για ένα μοντέλο «deliver fast» στην Ευρώπη.
Η «πολεμική» ατζέντα της επόμενης περιόδου
Η συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου άνοιξε έναν κύκλο κρίσιμων αποφάσεων, βάσει των συστάσεων της Κομισιόν, που θα απασχολήσουν το Eurogroup τον επόμενο μήνα. Στα βασικά εργαλεία της ελληνικής προεδρίας περιλαμβάνονται:
- Το ελληνικό παράδειγμα ανθεκτικότητας, ανάπτυξης και μείωσης χρέους, το οποίο επικαλούνται συχνά χώρες όπως η Γερμανία και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
- Η ψηφιακή εμπειρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, με έμφαση στην τεχνολογία και το AI ως μοχλό ανταγωνιστικότητας.
Τα τρία μεγάλα μέτωπα αποφάσεων
Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καλούνται να συμφωνήσουν σε:
- Κοινή ευρωπαϊκή αγορά αμυντικού εξοπλισμού, με ενίσχυση των κοινών προμηθειών, σε ένα περιβάλλον πιέσεων στο ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα, ως χώρα με υψηλές αμυντικές δαπάνες, έχει ιδιαίτερο ρόλο στις σχετικές αποφάσεις.
- Χρέος και δημοσιονομική πολιτική, με στόχο τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και τη δημιουργία χώρου για άμυνα και ανταγωνιστικότητα. Το ΔΝΤ ζητά γενικό περιορισμό χρέους, με την Ελλάδα να εμφανίζεται αυτή την περίοδο ως πρότυπο προσαρμογής.
- Ανταγωνιστικότητα και αγορά εργασίας, με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες, την απασχόληση και την τεχνολογική αναβάθμιση, καθώς η Ε.Ε. χάνει έδαφος έναντι ΗΠΑ και Κίνας.
Το στοίχημα για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Το πρώτο crash test του Κυριάκου Πιερρακάκη δεν αφορούσε μόνο την προσωπική του θητεία, αλλά συνολικά την ικανότητα της Ευρώπης να ανταποκριθεί στις προκλήσεις. Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα μετάβασης από χώρα-πρόβλημα της προηγούμενης δεκαετίας σε μοντέλο ανθεκτικότητας, με ψηφιακό αποτύπωμα, δημοσιονομική πειθαρχία και μεταρρυθμίσεις που προλαμβάνουν τις κρίσεις πριν αυτές γίνουν αναγκαστικές.
