Τα smart glasses εξελίσσονται σε ισχυρά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, επιτρέποντας στους χρήστες να φωτογραφίζουν, να μεταφράζουν και να λαμβάνουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο. Ενώ εταιρείες όπως η Meta και η Google επενδύουν στη νέα αυτή κατηγορία, η χρήση τους προκαλεί ανησυχίες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, οδηγώντας ήδη σε απαγορεύσεις σε δικαστικές αίθουσες και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Smart glasses: Τι βλέπεις μέσα από τα γυαλιά AI
Η επόμενη μεγάλη μάχη της τεχνολογίας μπορεί να μη δοθεί στην οθόνη ενός νέου smartphone, αλλά λίγα εκατοστά μπροστά από τα μάτια μας.
Έπειτα από χρόνια αποτυχημένων προσπαθειών, τα smart glasses επιστρέφουν με πολύ διαφορετικές φιλοδοξίες: Να μετατραπούν από ένα παράξενο gadget σε συσκευή καθημερινής χρήσης, ικανή να φωτογραφίζει, να μεταφράζει, να απαντά σε ερωτήσεις και να λειτουργεί ως προσωπικός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης. Το σημαντικότερο είναι ότι πλέον δεν μοιάζουν απαραίτητα με τεχνολογικό πείραμα. Τα νεότερα μοντέλα πλησιάζουν αισθητικά τα συμβατικά γυαλιά ηλίου ή οράσεως, κρύβοντας μέσα στους σκελετούς τους κάμερες, μικρόφωνα, ηχεία και επεξεργαστική ισχύ. Ορισμένα θυμίζουν ακόμη και gadgets από τις ταινίες του Τζέιμς Μποντ, μόνο που αυτή τη φορά η τεχνολογία είναι πραγματική και βρίσκεται ήδη στα καταστήματα. Η αγορά δείχνει να αποκτά πλέον σοβαρή εμπορική δυναμική. Το 2025 πουλήθηκαν παγκοσμίως περισσότερα από επτά εκατομμύρια ζευγάρια, με τη Meta να έχει αποκτήσει κεντρική θέση στη νέα κατηγορία. Και αυτή τη φορά οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές από το 2013, όταν η Google επιχείρησε να ανοίξει τον δρόμο για τα έξυπνα γυαλιά, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπη με υψηλές τιμές, περιορισμένη χρησιμότητα και έντονες αντιδράσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Εκείνη η πρώτη απόπειρα δεν κατάφερε να δημιουργήσει μαζική αγορά και τα γυαλιά αποσύρθηκαν μόλις επτά μήνες μετά την κυκλοφορία τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σήμερα, όμως, η Google επιστρέφει, ενώ Samsung και Apple προετοιμάζουν τη δική τους είσοδο. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει τα δεδομένα, δίνοντας στα smart glasses έναν ρόλο που τα προηγούμενα μοντέλα δεν μπορούσαν πραγματικά να υπηρετήσουν.
Ένας ψηφιακός βοηθός μπροστά στα μάτια
Το ερώτημα είναι τι μπορεί να κάνει σήμερα κάποιος φορώντας ένα ζευγάρι γυαλιά AI. Η απάντηση είναι: Πολύ περισσότερα από όσα υποδηλώνει η εμφάνισή τους. Ο χρήστης μπορεί να πραγματοποιεί τηλεφωνικές κλήσεις, να τραβά φωτογραφίες και βίντεο, να ακούει μουσική και podcasts, να μεταφράζει κείμενα σε πραγματικό χρόνο και να ζητεί πληροφορίες για όσα βλέπει μπροστά του. Όλα αυτά χωρίς να χρειάζεται να βγάλει το κινητό από την τσέπη ή να περπατά κοιτάζοντας μια οθόνη. Οι δυνατότητες γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέρουσες στα ταξίδια. Σε μια άγνωστη πόλη, τα έξυπνα γυαλιά μπορούν να λειτουργήσουν ως φορετός ταξιδιωτικός βοηθός:
- να προσφέρουν πληροφορίες για ένα αξιοθέατο
- να μεταφράσουν ένα μενού
- να βοηθήσουν στην πλοήγηση
- να αναγνωρίσουν κάτι που βρίσκεται στο οπτικό πεδίο του χρήστη
Σε μια περιήγηση στο Παρίσι, για παράδειγμα, ο ταξιδιώτης μπορεί να αναζητήσει πληροφορίες για την περίπου 800 ετών ιστορία του Λούβρου, να μεταφράσει επιγραφές ή κείμενα που καταγράφει η κάμερα και να πληροφορηθεί ακόμη και το ύψος των 300 μέτρων του Πύργου του Άιφελ, χωρίς τη συνηθισμένη διαδικασία αναζήτησης στο κινητό. Τα Ray-Ban Meta AI αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας. Με μαύρο ή διαφορετικού τύπου σκελετό, δύσκολα ξεχωρίζουν από ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιών. Ο χρήστης, ωστόσο, μπορεί να επικοινωνεί μαζί τους φωνητικά, δημιουργώντας την παράξενη εικόνα κάποιου που μοιάζει να μιλά μόνος του στον δρόμο. Δεν εμφανίζουν πληροφορίες απευθείας πάνω στον φακό. Βασίζονται κυρίως σε κάμερες, μικρόφωνα, ηχεία και φωνητικές εντολές τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μια περισσότερο διακριτική προσέγγιση, η οποία μετατρέπει ουσιαστικά τα γυαλιά σε προέκταση του smartphone.
Από τον Τζέιμς Μποντ στην πραγματική ζωή
Άλλα μοντέλα πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα. Τα Even Realities G2, για παράδειγμα, διαθέτουν διακριτική head-up display, προβάλλοντας πληροφορίες μπροστά στα μάτια του χρήστη. Η τεχνολογία έχει ήδη περάσει και στην pop culture, καθώς τα συγκεκριμένα γυαλιά αποτελούν επίσημο gadget του Τζέιμς Μποντ στο video game «007 First Light». Η απόσταση ανάμεσα στην κινηματογραφική φαντασία και την πραγματικότητα φαίνεται έτσι να μικραίνει. Πίσω από την εντυπωσιακή εικόνα κρύβεται, όμως, ένα πολύ μεγαλύτερο επιχειρηματικό στοίχημα: Μπορούν τα γυαλιά να εξελιχθούν στο επόμενο μεγάλο interface της προσωπικής τεχνολογίας; Εάν οι χρήστες μπορούν να παίρνουν πληροφορίες, να επικοινωνούν, να φωτογραφίζουν, να πλοηγούνται και να αλληλεπιδρούν με την AI χωρίς να κοιτούν συνεχώς το τηλέφωνό τους, ένα μέρος των λειτουργιών του smartphone θα μπορούσε σταδιακά να μετακινηθεί στο πρόσωπό τους.
Η Κίνα πατάει γκάζι στα smart glasses
Η νέα αγορά αναπτύσσεται ιδιαίτερα γρήγορα στην Κίνα, όπου τα smart glasses έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται σε πολύ διαφορετικές περιστάσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μιας φοιτήτριας στην επαρχία Χεμπέι, η οποία χρησιμοποιεί Rokid AI glasses όταν μετακινείται με το ηλεκτρικό σκούτερ της, ώστε να λαμβάνει οδηγίες πλοήγησης. Στα καταστήματα φωτογραφίζει τις τιμές προϊόντων με την ενσωματωμένη κάμερα και στη συνέχεια συγκρίνει το κόστος τους με αντίστοιχες προσφορές στο διαδίκτυο. Υπάρχει όμως και μια πολύ πιο αμφιλεγόμενη χρήση: Το σκονάκι στις εξετάσεις. Τα γυαλιά μπορούν να σαρώσουν τις ερωτήσεις και να εμφανίσουν απαντήσεις στον φακό, προσφέροντας μια σχεδόν αόρατη μέθοδο αντιγραφής. Μάλιστα, φοιτητές έχουν φτάσει στο σημείο να δανείζονται ή να νοικιάζουν συσκευές από συμφοιτητές τους αποκλειστικά για να τις χρησιμοποιήσουν σε εξετάσεις. Δεν άργησαν, επομένως, να εμφανιστούν οι πρώτες απαγορεύσεις χρήσης smart glasses σε σημαντικές εξεταστικές διαδικασίες, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη συζήτηση για το πώς τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα αντιμετωπίσουν τη φορετή AI. Η ενοικίαση αποτελεί παράλληλα έναν τρόπο με τον οποίο πολλοί Κινέζοι δοκιμάζουν τη νέα τεχνολογία χωρίς να χρειάζεται να αγοράσουν τη συσκευή. Ένα ζευγάρι μπορεί να νοικιαστεί για περίπου πέντε ευρώ την ημέρα, δίνοντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να πειραματιστούν με τις νέες λειτουργίες.
Xiaomi, Alibaba και κρατικές επιδοτήσεις
Ο ανταγωνισμός στην κινεζική αγορά γίνεται ολοένα εντονότερος. Xiaomi, Alibaba και Li Auto έχουν ήδη παρουσιάσει δικές τους προτάσεις, επιδιώκοντας να πάρουν θέση σε μια κατηγορία που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα από τα επόμενα μεγάλα πεδία ανάπτυξης του hardware. Στην εξίσωση έχει μπει και το κινεζικό κράτος. Από το 2026, τα έξυπνα γυαλιά περιλαμβάνονται σε εθνικό πρόγραμμα επιδοτήσεων για την ενίσχυση της κατανάλωσης, το οποίο προσφέρει έκπτωση 15%, με ανώτατο όριο τα 500 γιουάν, δηλαδή περίπου 64 ευρώ. Οι προσδοκίες για τις πωλήσεις είναι υψηλές, καθώς ήδη την προηγούμενη χρονιά είχαν διατεθεί περίπου 2,5 εκατομμύρια συσκευές στην κινεζική αγορά. Η συνδυασμένη ώθηση από τις επιδοτήσεις, την ανάπτυξη της AI και την είσοδο μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ακόμη ταχύτερη ανάπτυξη.
Η κάμερα που δεν ξέρεις αν σε καταγράφει
Όσο αυξάνονται όμως οι δυνατότητες των smart glasses, τόσο μεγαλώνουν και τα ερωτήματα για την ιδιωτικότητα και τα όρια της τεχνολογίας. Η ενσωματωμένη κάμερα βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται απέναντι από κάποιον που φορά έξυπνα γυαλιά δεν είναι πάντοτε εύκολο να γνωρίζει εάν φωτογραφίζεται ή καταγράφεται σε βίντεο. Έχουν ήδη αναφερθεί περιπτώσεις κατά τις οποίες AI glasses χρησιμοποιήθηκαν για κρυφή βιντεοσκόπηση γυναικών χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεσή τους. Η πρακτική προκάλεσε τόσο έντονες αντιδράσεις στο διαδίκτυο ώστε εμφανίστηκε ακόμη και ο υποτιμητικός χαρακτηρισμός «pervert glasses». Το πρόβλημα δεν αφορά απλώς την τεχνολογία της κάμερας. Τα smartphones διαθέτουν κάμερες εδώ και δεκαετίες. Η διαφορά είναι ότι τα smart glasses μπορούν να καταγράφουν από την οπτική γωνία του χρήστη και με πολύ πιο διακριτικό τρόπο, χωρίς την εμφανή κίνηση που απαιτείται για να σηκώσει κάποιος ένα κινητό και να το στρέψει προς ένα πρόσωπο. Η σύγκρουση ανάμεσα στη χρηστικότητα και την ιδιωτικότητα πιθανότατα θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα καθορίσουν την εξέλιξη της αγοράς.
Οι πρώτες απαγορεύσεις στα δικαστήρια
Οι ρυθμιστικές αντιδράσεις έχουν ήδη αρχίσει. Από τις 20 Ιουλίου, η Διοίκηση Δικαστηρίων της Νέας Υόρκης απαγόρευσε τη χρήση έξυπνων γυαλιών που διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνο ή ενσωματωμένο υπολογιστή σε όλα τα δικαστήρια. Η λογική είναι ότι η κρυφή βιντεοσκόπηση ή ηχογράφηση μπορεί να παραβιάζει τη νομοθεσία περί πολιτικών δικαιωμάτων της Πολιτείας της Νέας Υόρκης.
Ο περιορισμός αφορά όλους όσοι εισέρχονται σε δικαστήριο, ανεξαρτήτως ιδιότητας:
- δικηγόρους
- διαδίκους
- μάρτυρες
- δικαστικούς υπαλλήλους
- απλούς πολίτες
Όποιος προσέρχεται φορώντας smart glasses πρέπει να τα παραδώσει στους ένστολους δικαστικούς φρουρούς πριν εισέλθει στην αίθουσα. Οι ανησυχίες είχαν ενταθεί ήδη από τις αρχές της χρονιάς, όταν μέλη της ασφάλειας του ιδρυτή της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, εμφανίστηκαν με τέτοιου είδους γυαλιά κατά τη διάρκεια δίκης στην Καλιφόρνια. Η δικαστής του Ανώτερου Δικαστηρίου της Καλιφόρνια Κάρολιν Κουλ είχε προειδοποιήσει ότι δεν επιτρεπόταν οποιαδήποτε καταγραφή, ξεκαθαρίζοντας πως πιθανή παραβίαση θα μπορούσε να επιφέρει κυρώσεις για περιφρόνηση του δικαστηρίου.
Η μάχη για την τεχνολογία μετά το smartphone
Τα smart glasses βρίσκονται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη δοκιμασία. Για πρώτη φορά υπάρχουν ταυτόχρονα η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, το ενδιαφέρον των καταναλωτών και οι επενδύσεις των μεγαλύτερων εταιρειών ώστε η κατηγορία να αποκτήσει πραγματικά μαζική διάσταση. Η υπόσχεση είναι μεγάλη. Ένας προσωπικός ψηφιακός βοηθός που βλέπει ό,τι βλέπει ο χρήστης, ακούει τις ερωτήσεις του και μπορεί να προσφέρει πληροφορίες ακριβώς τη στιγμή που τις χρειάζεται, χωρίς την παρεμβολή μιας οθόνης. Ακριβώς αυτή η δυνατότητα είναι όμως και η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας. Όσο πιο «αόρατη» γίνεται η τεχνολογία, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αντιληφθούν οι γύρω μας πότε χρησιμοποιείται και τι δεδομένα συλλέγει. Η αγορά καλείται επομένως να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυνάμεις: Από τη μία, την προοπτική μιας συσκευής που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουμε, εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και αναζητούμε πληροφορίες και, από την άλλη, τον κίνδυνο μιας τεχνολογίας που μπορεί να κάνει την καταγραφή ανθρώπων και χώρων σχεδόν αόρατη. Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν τα smart glasses μπορούν να κάνουν πολύ περισσότερα από ένα συμβατικό ζευγάρι γυαλιά. Είναι εάν μπορούν να γίνουν τόσο χρήσιμα ώστε εκατομμύρια άνθρωποι να θέλουν να τα φορούν καθημερινά και, ταυτόχρονα, αρκετά ασφαλή ώστε οι υπόλοιποι να αισθάνονται άνετα όταν βρίσκονται απέναντί τους.
