Η μελέτη Fractures in Thinking των Industry Disruptors Game Changers καταγράφει μια βαθιά αμφιθυμία, καθώς το 80,4% των Ελλήνων είναι εξοικειωμένο με την τεχνολογία, αλλά μόνο το 17,8% νιώθει ελεύθερο. Η λύση για την αντιμετώπιση αυτής της ψηφιακής κόπωσης και της κρίσης εμπιστοσύνης απαιτεί τον καθορισμό αυστηρών ορίων στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και την ενίσχυση της κριτικής σκέψης.
Στάση των Ελλήνων απέναντι στην τεχνολογία και το AI
Νέα έρευνα αποκαλύπτει μια βαθιά αμφιθυμία των Ελλήνων απέναντι στην τεχνολογία, με το 80,4% να δηλώνει εξοικειωμένο αλλά ελάχιστους να νιώθουν πιο ελεύθεροι. Η μελέτη αναδεικνύει την καθημερινή χρήση ψηφιακών μέσων και την επιφυλακτικότητα για το μέλλον, καταγράφοντας ρήγματα στον τρόπο που οι πολίτες σκέφτονται και εμπιστεύονται την πληροφορία στην ψηφιακή εποχή.
Σχέση των Ελλήνων με την τεχνολογία
Η καθημερινότητα των Ελλήνων χαρακτηρίζεται από μια έντονη αντίφαση, καθώς η εξάρτηση από τα ψηφιακά εργαλεία αυξάνεται, ενώ η αίσθηση ότι αυτά βελτιώνουν τη ζωή παραμένει περιορισμένη. Τα στοιχεία της έρευνας Fractures in Thinking, η οποία διεξήχθη από τους Industry Disruptors Game Changers στο πλαίσιο της BEYOND 2026, καταδεικνύουν ότι οι πολίτες βρίσκονται σε μια συνεχή διαπραγμάτευση με την τεχνολογία. Παρά το υψηλό ποσοστό εξοικείωσης, μόλις το 17,8% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η τεχνολογία ενισχύει την ελευθερία τους, με τη φράση «με βοηθά αλλά με εξαντλεί» να αποτελεί την επικρατέστερη περιγραφή της σχέσης τους με αυτήν.
Τα ρήγματα της ψηφιακής εποχής
Η ψηφιακή εμπειρία παρουσιάζει τέσσερα βασικά ρήγματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών. Η κόπωση από τη συνεχή συνδεσιμότητα αποτελεί μια νέα κανονικότητα, όπου η πίεση για άμεση ανταπόκριση σε μηνύματα και ο έλεγχος των συσκευών χωρίς ουσιαστικό σκοπό κυριαρχούν. Οι νεότερες γενιές πλήττονται κυρίως από τα κοινωνικά δίκτυα, ενώ οι μεγαλύτερες αντιμετωπίζουν την πρόκληση της διαρκούς προσαρμογής σε νέα εργαλεία.
- Το 59,4% των συμμετεχόντων νιώθει συχνά ή σχεδόν πάντα «πάντα διαθέσιμο», ενώ το 50% αισθάνεται πίεση για άμεση απόκριση.
- Το 57,6% ελέγχει το κινητό του πολλές φορές την ημέρα χωρίς συγκεκριμένο λόγο, ενώ το 47,2% δεν θυμάται την τελευταία μέρα εκτός διαδικτύου.
- Μόλις τρεις στους δέκα πολίτες δηλώνουν ότι μπορούν να αποσυνδεθούν πραγματικά από την τεχνολογία με ευκολία.
Η ανάθεση της σκέψης στην τεχνολογία
Η τεχνολογία επηρεάζει πλέον άμεσα τις γνωστικές διαδικασίες των χρηστών. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες προτιμούν τη χρήση συσκευών για την ανεύρεση πληροφοριών αντί για την προσωπική προσπάθεια ανάκλησης μνήμης. Παράλληλα, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι διαδεδομένη, με το 67% να χρησιμοποιεί σχετικά εργαλεία εβδομαδιαίως. Ωστόσο, οι πολίτες θέτουν αυστηρά όρια, προτιμώντας την AI για αναζήτηση πληροφοριών ή μετάφραση, ενώ παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί στο να της αναθέσουν τη λήψη αποφάσεων ή τη σύνταξη προσωπικών μηνυμάτων.
Η κρίση εμπιστοσύνης στην πληροφορία
Παρά την ευρεία υιοθέτηση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, η εμπιστοσύνη προς αυτά παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Μόλις το 7,2% των συμμετεχόντων θεωρεί την AI αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης, γεγονός που υπογραμμίζει την ταχύτητα υιοθέτησης σε σύγκριση με την υπολείπουσα εμπιστοσύνη. Οι ανησυχίες για το μέλλον επικεντρώνονται στα fake news, την απώλεια δεδομένων και τα deepfakes. Επιπλέον, υπάρχει μια δυσαρμονία μεταξύ των πηγών που επηρεάζουν τη γνώμη των πολιτών, όπως τα κοινωνικά δίκτυα, και εκείνων που θεωρούνται όντως έγκυρες, με τους επιστήμονες να κατέχουν την πρώτη θέση στην εμπιστοσύνη του κοινού.
Συμμετοχή στον σχεδιασμό του μέλλοντος
Η αίσθηση συμμετοχής στη διαμόρφωση του τεχνολογικού μέλλοντος είναι χαμηλή, με το 42,8% των ερωτηθέντων να αισθάνεται ότι οι αλλαγές συμβαίνουν ανεξάρτητα από τη δική τους βούληση. Οι περισσότεροι πολίτες πιστεύουν ότι οι εξελίξεις καθορίζονται από τα συστήματα AI και τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Στην Ελλάδα, η εικόνα της καινοτομίας κρίνεται επιφυλακτική λόγω της γραφειοκρατίας, της έλλειψης χρηματοδότησης και του φαινομένου του brain drain. Παρά ταύτα, υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για εργασία σε ελληνικές startups, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ηλικιών που βλέπουν την τεχνολογική προσπάθεια ως μια αξιόλογη προοπτική.
Το πείραμα της ανθρώπινης ταυτότητας
Στο τέλος της έρευνας, η ικανότητα διάκρισης μεταξύ ανθρώπινης και μηχανικής γραφής αποδείχθηκε περιορισμένη, καθώς το 60% των ερωτηθέντων δεν μπορούσε να αναγνωρίσει με βεβαιότητα την πηγή του κειμένου. Αυτό αντικατοπτρίζει μια κοινωνία σε μετάβαση, η οποία δεν απορρίπτει την τεχνολογία, αλλά την αντιμετωπίζει με αμφιθυμία. Λέξεις όπως «χάος» και «φόβος» συνυπάρχουν με την «πρόοδο» και την «καινοτομία», αποτυπώνοντας την πολυπλοκότητα της νέας ψηφιακής πραγματικότητας. Η τεχνολογία, τελικά, επαναπροσδιορίζει τον τρόπο σκέψης, την εμπιστοσύνη και τον ρόλο του ανθρώπου στο εξελισσόμενο μέλλον.
Η έρευνα Fractures in Thinking πραγματοποιήθηκε από τους IDGC για την BEYOND 2026, με δείγμα 500 ατόμων και την επιμέλεια της Άλκηστις Σκοπετέα. Ο στόχος ήταν η διερεύνηση της επίδρασης των ψηφιακών οικοσυστημάτων στη λήψη αποφάσεων και τη συμμετοχή των πολιτών. Τα ευρήματα αναδεικνύουν πως η κοινωνία αναγνωρίζει τα οφέλη της τεχνολογίας, διαπραγματευόμενη διαρκώς τα όριά της σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
