Διαδίκτυο των όντων: το ανθρώπινο σώμα στο επίκεντρο της ιατρικής επανάστασης
Το Διαδίκτυο των όντων (Internet of Beings), περιγράφει τη μετάβαση σε μια εποχή όπου αισθητήρες και βιοτεχνολογία συνδέουν άμεσα το ανθρώπινο σώμα με παγκόσμια ψηφιακά συστήματα. Η συνεχής παρακολούθηση, η έγκαιρη πρόληψη και οι εξατομικευμένες θεραπείες μπορούν να αλλάξουν ριζικά την υγειονομική περίθαλψη, δημιουργώντας όμως και σοβαρές ανησυχίες για ασφάλεια, ιδιωτικότητα και ανθρώπινη ταυτότητα.
Η ιδέα θυμίζει έντονα την ταινία του 1966 «Φανταστικό Ταξίδι», όπου ένα διαστημόπλοιο και το πλήρωμά του συρρικνώνονται και εισέρχονται στο σώμα ενός αστροναύτη για να αφαιρέσουν έναν επικίνδυνο θρόμβο από τον εγκέφαλό του. Αυτό που τότε φάνταζε ως καθαρή επιστημονική φαντασία, σήμερα μοιάζει με προάγγελο μιας νέας ιατρικής πραγματικότητας, καθώς ολοένα μικρότεροι και πιο εξελιγμένοι αισθητήρες προορίζονται να λειτουργούν μέσα στο ανθρώπινο σώμα, συνδέοντάς το άμεσα με το διαδίκτυο.
Από το διαδίκτυο των υπολογιστών στο διαδίκτυο των σωμάτων
Η εξέλιξη του διαδικτύου μπορεί να χωριστεί σε τρία στάδια. Αρχικά συνδέθηκαν οι υπολογιστές, ακολούθησε το διαδίκτυο των πραγμάτων με τις καθημερινές συσκευές και πλέον αναδύεται το Internet of Beings, όπου τα παγκόσμια πληροφοριακά δίκτυα αλληλεπιδρούν άμεσα με τα ανθρώπινα όργανα. Επιστήμονες που συμμετείχαν στο συνέδριο «Prototypes for Humanity» στο Ντουμπάι εκτιμούν ότι το σενάριο αυτό είναι πλέον τεχνικά εφικτό, με επιπτώσεις που αγγίζουν άτομα, κοινωνίες και ολόκληρες βιομηχανίες.
Η προοπτική αυτή γεννά ταυτόχρονα ελπίδες και φόβους. Ορισμένοι κύκλοι στη Σίλικον Βάλεϊ οραματίζονται ακόμη και παράταση της ανθρώπινης ζωής, ενώ ειδικοί στην ασφάλεια προειδοποιούν ότι το hacking ανθρώπινων σωμάτων θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο επικίνδυνο από τις σημερινές κυβερνοεπιθέσεις. Σύμφωνα με αναλύσεις που παρουσιάζονται στο βιβλίο Internet of Beings, οι επιπτώσεις αυτής της τεχνολογίας θα είναι τουλάχιστον τριπλές.
Πρώτη συνέπεια: πρόληψη αντί για θεραπεία
Η μόνιμη και λεπτομερής παρακολούθηση της υγείας μπορεί να επιτρέψει την ανίχνευση παθήσεων πριν εκδηλωθούν σοβαρά συμπτώματα. Η πρόληψη είναι οικονομικά και κοινωνικά πιο βιώσιμη από τη θεραπεία και η συνεχής συλλογή δεδομένων θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη για φαρμακευτικές αγωγές, αντικαθιστώντας τες με στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως αλλαγές στη διατροφή ή εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης.
Εκατομμύρια ζωές θα μπορούσαν να σωθούν με απλές έγκαιρες ειδοποιήσεις. Στις ΗΠΑ, από τις 805.000 καρδιακές προσβολές που καταγράφονται ετησίως, οι 170.000 χαρακτηρίζονται «σιωπηλές», επειδή τα συμπτώματα δεν αναγνωρίζονται έγκαιρα από τους ασθενείς.
Δεύτερη συνέπεια: βιορομπότ που θεραπεύουν
Οι αισθητήρες του μέλλοντος δεν θα περιορίζονται μόνο στην παρακολούθηση. Τα λεγόμενα βιορομπότ, πιθανότατα κατασκευασμένα από τζελ, θα μπορούν να παρεμβαίνουν ενεργά, απελευθερώνοντας φαρμακευτικές ουσίες ή ενεργοποιώντας μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να χορηγούν ασπιρίνη όταν ανιχνεύουν θρόμβο αίματος ή να ενεργοποιούν εμβόλια τη στιγμή που ανιχνεύεται ιογενής επίθεση.
Τα εμβόλια mRNA που αναπτύχθηκαν για την COVID άνοιξαν ήδη αυτόν τον δρόμο. Παράλληλα, οι εξελίξεις στην επεξεργασία γονιδίων ενδέχεται να οδηγήσουν σε βιορομπότ ικανά να πραγματοποιούν μικροχειρουργικές επεμβάσεις, χρησιμοποιώντας πρωτεϊνικά «ψαλίδια» για την επιδιόρθωση κατεστραμμένου DNA.
Τρίτη συνέπεια: ανατροπή της ιατρικής έρευνας
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η ιατρική έρευνα και η ανακάλυψη φαρμάκων. Σήμερα, οι επιστήμονες ξεκινούν με υποθέσεις και τις δοκιμάζουν μέσω μακροχρόνιων και δαπανηρών κλινικών δοκιμών. Στην εποχή του διαδικτύου των όντων, η διαδικασία αντιστρέφεται. Τεράστιες βάσεις δεδομένων αποκαλύπτουν μοτίβα για το τι λειτουργεί και οι ερευνητές αναζητούν εκ των υστέρων τις αιτίες. Έτσι, οι λύσεις μπορούν να αναπτυχθούν ταχύτερα, φθηνότερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Ριζικές αλλαγές στην ιατρική πρακτική
Η εποχή της ενιαίας ιατρικής προσέγγισης έχει ήδη αρχίσει να υποχωρεί. Με το διαδίκτυο των όντων, κάθε άτομο θα μπορεί να λαμβάνει καθημερινές, εξατομικευμένες οδηγίες για δοσολογίες φαρμάκων, βασισμένες σε μικρές μεταβολές, όπως η θερμοκρασία σώματος ή η ποιότητα ύπνου.
Η ίδια η δομή της έρευνας θα μετασχηματιστεί. Συνεχής ροή δεδομένων από ανθρώπους που ζουν φυσιολογικά μπορεί να αποκαλύψει απρόσμενες συνδέσεις, όπως το ότι ορισμένοι πονοκέφαλοι σχετίζονται με τον τρόπο βάδισης ή ότι ο εγκέφαλος και τα πόδια αλληλεπιδρούν περισσότερο απ’ όσο πιστευόταν.
Στο επίκεντρο θα βρεθούν τα ψηφιακά δίδυμα, δηλαδή δυναμικά εικονικά μοντέλα της βιολογίας κάθε ανθρώπου, τα οποία θα ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο. Μέσα από αυτά, οι επιστήμονες θα μπορούν να δοκιμάζουν θεραπείες, να προβλέπουν αντιδράσεις του οργανισμού και να εξερευνούν ασθένειες πριν εμφανιστούν.
Όνειρο και εφιάλτης μαζί
Ο στόχος δεν είναι η κατάργηση της γήρανσης, αλλά η βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης σε παγκόσμιο επίπεδο: η πρόσβαση όλων των Αμερικανών σε ποιοτική φροντίδα, η διάσωση του NHS στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αντιμετώπιση του καρκίνου και η στήριξη των φτωχότερων χωρών, ώστε οι άνθρωποι να ζουν περισσότερο χωρίς ασθένειες.
Ταυτόχρονα, παραμένει ο φόβος ότι η πλήρης ψηφιοποίηση του σώματος μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ανθρώπινης φύσης. Το διαδίκτυο των όντων αποτελεί μία από τις πιο συναρπαστικές τεχνολογικές προοπτικές, αλλά απαιτεί προσεκτική και υπεύθυνη εξερεύνηση. Όπως τη δεκαετία του 1960, όταν η ανθρωπότητα πάτησε για πρώτη φορά σε έναν ξένο πλανήτη, έτσι και τώρα ξεκινά ένα νέο ταξίδι. Μόνο που αυτή τη φορά, ο άγνωστος κόσμος βρίσκεται μέσα μας.
