Η Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης, ο σημαντικότερος φορέας πολιτισμού της πόλης, με ιδιαίτερη χαρά και τιμή παρουσιάζει την έκθεση «Βάσω Κατράκη: Χαρακτική» (4 Απριλίου – 30 Μαΐου 2026), την πρώτη αναδρομική έκθεση της σπουδαίας Ελληνίδας χαράκτριας στην Κοζάνη και γενικότερα στη Δυτική Μακεδονία. Η έκθεση φιλοδοξεί να φέρει σε επαφή το φιλότεχνο κοινό της Περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας με το έργο μιας σπουδαίας δημιουργού, που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη χαρακτική τέχνη.
Η Βάσω Κατράκη (Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας, 1909 ή 1914 – Αθήνα, 1988) είναι μία από τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες του ελληνικού 20ού αιώνα, με διεθνή φήμη. Σημάδεψε την ελληνική τέχνη με τις αδρές, συμβολικές μορφές της, τα μεγάλης κλίμακας χαρακτικά που της χάρισαν διεθνή φήμη.
Σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1936-1940). Την περίοδο της Κατοχής οργανώθηκε στην Αντίσταση και φιλοτέχνησε ξυλογραφίες για πλήθος παράνομων εντύπων. Μετά τον Πόλεμο, συμμετείχε στην α΄ έκθεση της καλλιτεχνικής ομάδας «Στάθμη» (1950) και το 1955 πραγματοποίησε την πρώτη ατομική της έκθεση στην αίθουσα Ζαχαρίου.
Αρχικά, η Κατράκη εργαζόταν με την τεχνική της ξυλογραφίας. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’50, άρχισε να πειραματίζεται με τη χάραξη στην πέτρα. Δούλεψε τις αδρές μορφές της πάνω σε πλάκες ψαμμίτη λίθου. Σύντομα, τα χαρακτικά της έλαβαν μνημειακή διάσταση.
Η εργασία στην πέτρα τής προσέφερε διεθνή αναγνώριση. Το 1957 έλαβε το Α΄ Βραβείο Χαρακτικής στη Μπιενάλε Αλεξάνδρειας. Το 1958 βραβεύτηκε στη Μπιενάλε Χαρακτικής του Λουγκάνο (Premium ex æquo). Το 1965 εξελέγη επίτιμο μέλος Accademia Fiorentina del Arte del Disegno. Το 1966 έλαβε μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις της: το Διεθνές βραβείο Λιθογραφίας Tamarind στο πλαίσιο της ΧΧΧΙΙΙ Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1976 τιμήθηκε με το A΄ βραβείο στη Διεθνή Έκθεση Intergrafik του Ανατολικού Βερολίνου. Το 1980 πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη μεγάλη αναδρομική έκθεσή της.
Μετά τον θάνατό της πραγματοποιήθηκαν πολλές εκθέσεις του έργου της, στην Αθήνα, πόλεις της επαρχίας και την Κύπρο. Το 2006 εγκαινιάστηκε στη γενέτειρά της, το Αιτωλικό, το «Κέντρο Χαρακτικών Τεχνών και Μουσείο Βάσως Κατράκη», με έργα που δώρισαν τα παιδιά της, Μαριάννα και Σπύρος.
Στην αναδρομική έκθεση «Βάσω Κατράκη: Χαρακτική» θα παρουσιαστούν περισσότερα από εκατό εκθέματα προερχόμενα από την ιδιωτική συλλογή της οικογένειας Μαριάννας Κατράκη-Δεσποτίδη. Ειδικότερα θα εκτεθούν: πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, ξυλογραφίες, χαρακτική στην πέτρα, ξύλινες και λίθινες μήτρες χαρακτικής, γλυπτά καθώς και εικονογραφημένα βιβλία. Μέσα από τον πλούτο και την ποικιλία των εκθεμάτων που καλύπτουν το σύνολο της καλλιτεχνικής της παραγωγής μέσα στον χρόνο, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να μάθουν για το έργο της, να κατανοήσουν την εξέλιξή της, να αντιληφθούν τις αισθητικές και ιδεολογικές επιδιώξεις της για μια τέχνη απευθυνόμενη πρώτα και κύρια στον απλό άνθρωπο.
Στην έκθεση περιλαμβάνονται άγνωστα και αδημοσίευτα, μέχρι σήμερα, έργα της Κατράκη, ενώ εκτίθεται πλήθος βιβλίων που κοσμούνται με πρωτότυπα χαρακτικά ή αναπαραγωγές έργων της. Όπως σημειώνει και η κόρη της, Μαριάννα, στον πλούσιο κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση: «Σε έναν χώρο που υπηρετεί και προβάλλει την τέχνη του βιβλίου, αποφασίσαμε να εκθέσουμε, για πρώτη φορά, σπάνια εικονογραφημένα βιβλία, για τα οποία δημιούργησε μοναδικά έργα».
Η έκθεση «Βάσω Κατράκη: Χαρακτική» πραγματοποιείται χάρη στη συνεργασία του Δήμου Κοζάνης, της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και του Συλλόγου Φίλων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα διοργανωθούν ξεναγήσεις και ομιλίες για το κοινό. Στους φιλόξενους χώρους της Κοβεντάρειου Δημοτικής Βιβλιοθήκης θα φιλοξενηθούν, επίσης, εργαστήρια χαρακτικής για παιδιά και ενήλικες υπό την εποπτεία του Τμήματος Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και με τη συνεργασία της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών. Την έκθεση συνοδεύει πλούσια εικονογραφημένος κατάλογος.
Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο, 4 Απριλίου και ώρα 18:00. Χαιρετισμούς θα απευθύνουν: Ο Δήμαρχος Κοζάνης κ. Γιάννης Κοκκαλιάρης, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Κοζάνης κα Ρίτα Κύργια, η Αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού, Πολιτισμού και Περιβάλλοντος Περιφέρειας Δυτ. Μακεδονίας κα Πολυτίμη Φαρμάκη, ο πρόεδρος του ΣΦΔΒΚ κ. Δημήτρης Κακουλίδης και ο επιμελητής της έκθεσης, Ιστορικός Τέχνης κ. Σπύρος Μοσχονάς. Την εκδήλωση θα τιμήσουν με την παρουσία τους και μέλη της οικογένειας της Βάσως Κατράκη.
INFO έκθεσης
Επιμέλεια: Σπύρος Μοσχονάς, Δρ Ιστορίας της Τέχνης
Παραγωγή: Σύλλογος Φίλων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης
Διάρκεια: 04.04.-30.05.2026
Τόπος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης, Κωνσταντίνου Δαβάκη 9, Κοζάνη
Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή: 10:00-14:00 & 17:00-20:00, Σάββατο και Κυριακή: 17:00-20:00
