Η περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ υλοποιεί πιλοτική δράση στην Πύλη του δήμου Πρεσπών, παραχωρώντας ηλεκτροφόρες περιφράξεις και συσκευές αποτροπής για την προστασία των καλλιεργειών από τις αρκούδες. Η πρωτοβουλία, που εντάσσεται στο πρόγραμμα LIFE Bear-Smart Corridors, προωθεί τη συλλογική διαχείριση του εξοπλισμού από τους ίδιους τους κατοίκους για την αποτελεσματική συνύπαρξη με την άγρια πανίδα.
Συλλογική θωράκιση κατά των αρκούδων με νέα τεχνολογικά μέσα
Ειδικά συστήματα ηχητικής αποτροπής και ηλεκτροφόρα πλέγματα διατέθηκαν από την περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ στο χωριό Πύλη, που υπάγεται στον δήμο Πρεσπών της Φλώρινας. Η καινοτομία έγκειται στο γεγονός ότι τα εργαλεία αυτά δεν δόθηκαν σε μεμονωμένους καλλιεργητές, αλλά παραδόθηκαν στην τοπική κοινότητα, ώστε να αξιοποιούνται συλλογικά βάσει των εκάστοτε αναγκών που προκύπτουν στην περιοχή.
Αποτελεί μια πιλοτική πρωτοβουλία με στόχο την προώθηση της συμμετοχικής πρόληψης, γεφυρώνοντας την τοπική εμπειρία με την τεχνική κατάρτιση και το αίσθημα κοινής ευθύνης. Η υλοποίηση εντάσσεται στη δράση E.7 του προγράμματος LIFE Bear-Smart Corridors, μέσω του οποίου η οργάνωση μετέφερε στις Πρέσπες τη γνώση από τις Κοινότητες Έξυπνης Συνύπαρξης με την Αρκούδα, που είχαν συγκροτηθεί προηγουμένως στην περιοχή των Τρικάλων και των Μετεώρων.
Από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές συναντήσεις ανάμεσα σε εκπροσώπους της περιβαλλοντικής οργάνωσης και τα μέλη της κοινότητας Πύλης, συμπεριλαμβανομένων κατοίκων και αγροτών. Σκοπός ήταν η διεξοδική ανάλυση των καλλιεργειών που πλήττονται, η χρονική περίοδος εμφάνισης των ζημιών, η προσβασιμότητα στα κτήματα και οι τοποθεσίες όπου εντοπίζεται συχνότερα η παρουσία του μεγάλου θηλαστικού.
Σύμφωνα με τον Δρα Γιώργο Χατζηνάκο, η Πύλη επιλέχθηκε ως ο πρώτος σταθμός εφαρμογής, όχι γιατί ήταν η μοναδική περιοχή με καταγεγραμμένα περιστατικά, αλλά επειδή διέθετε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για μια δοκιμαστική φάση. Υπήρχε έντονη εποχική πίεση, καθορισμένη ζώνη παρέμβασης, ενεργός συμμετοχή των ντόπιων και δυνατότητα για συστηματική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν.
Στην κοινότητα παραδόθηκαν 10 σετ ηλεκτροφόρων περιφράξεων και 24 συσκευές αποτροπής Critter Gitter, ενώ ακολούθησε επιτόπια επίσκεψη στην αγροτική ζώνη και αναλυτική συζήτηση σχετικά με τη σωστή χρήση και την ενδεδειγμένη τοποθέτηση του εξοπλισμού.
Οι ηλεκτροφόρες περιφράξεις προστατεύουν προσωρινά τις ευάλωτες καλλιέργειες, ενώ οι συσκευές Critter Gitter εκπέμπουν ισχυρούς ήχους, λειτουργώντας υποστηρικτικά σε σημεία διέλευσης της αρκούδας. Πρόκειται για μέσα που τοποθετούνται εύκολα και, όπως εξηγεί σε κείμενό του ο κ. Χατζηνάκος, επιτρέπουν την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες χωρίς να υψώνονται μόνιμα εμπόδια στο τοπίο ή να περιορίζονται οι φυσικοί διάδρομοι κίνησης της άγριας πανίδας.
Το σημαντικότερο ωστόσο για τον ίδιο δεν είναι ο εξοπλισμός καθαυτός, αλλά ο τρόπος με τον οποίο η πρόληψη συνδέθηκε με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
«Οι κάτοικοι δεν κλήθηκαν απλώς να ενημερωθούν για μια ήδη ειλημμένη απόφαση. Έφεραν στη συζήτηση τη γνώση τους για τον τόπο, τις καλλιέργειες, τα σημεία πίεσης και την εποχικότητα των περιστατικών. Συμμετείχαν στην επιλογή της παρέμβασης και ανέλαβαν ρόλο στη διαχείριση του εξοπλισμού» επισημαίνει.
Το επόμενο στάδιο είναι η παρακολούθηση της παρέμβασης προκειμένου να διαπιστωθεί πού και πότε χρησιμοποιείται ο εξοπλισμός, πώς εξελίσσονται οι ζημιές, ποιες δυσκολίες εμφανίζονται και ποιες προσαρμογές απαιτούνται.
