Η εικαστική εγκατάσταση «Η Διαφάνεια των αηδονιών» προσεγγίζει την Πρέσπα ως έναν τόπο όπου η φύση, η μνήμη, η ιστορία και η ανθρώπινη παρουσία συνυπάρχουν και αλληλοδιαμορφώνονται. Το έργο αναπτύσσεται μέσα από διαφορετικά εκφραστικά μέσα: βίντεο, γλυπτική, ζωγραφική, ήχο, κεραμική και περφόρμανς.
Αφετηρία του έργου είναι η θέση ότι «η διαφάνεια δεν σημαίνει καθολική ορατότητα, αλλά επιλεκτική θέαση». Ο τόπος δεν αποκαλύπτεται ποτέ ολόκληρος· γίνεται αντιληπτός μέσα από ίχνη, ήχους, αποσπάσματα, μνήμες και διαφορετικές οπτικές. Η εγκατάσταση επιχειρεί έτσι να μετατρέψει την πράξη της θέασης σε διαδικασία προσοχής, ακρόασης και επανερμηνείας.
Κεντρικό μοτίβο αποτελούν τα αηδόνια, που εμφανίζονται ως φωνές, ίχνη και φορείς μνήμης. Η παρουσία τους διατρέχει τον χώρο και συνδέει το φυσικό τοπίο με μια ευρύτερη αφήγηση γύρω από τη φωνή, τη σιωπή, την ελευθερία και τη συγκρότηση ενός κοινού κόσμου.
Στο εικαστικό αφήγημα εντάσσεται και μια φανταστική, μυστική συνάντηση του Ρήγα Φεραίου με τον Αθανάσιο Χριστόπουλο, πίσω από το ιερό του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα, το σωτήριο έτος 1796. Η συνάντηση λειτουργεί ως ποιητική και πολιτική μυθοπλασία: δύο διαφορετικοί τρόποι σκέψης και λόγου συναντιούνται λίγο πριν από τις μεγάλες ιστορικές ανατροπές της εποχής.
Ο Ρήγας εισάγει στο έργο την έννοια της δημοκρατικής προ-παιδείας, της ελευθερίας και της δημιουργίας ενός κοινού πολιτικού κόσμου. Ο Χριστόπουλος, με τη δημώδη γλώσσα, τη λυρική ποίηση, τον Έρωτα και την καθημερινή εμπειρία, εισάγει τη διάσταση της δημώδους εν-παιδείας. Η εγκατάσταση προτείνει ότι η δημοκρατική προ-παιδεία ενυπάρχει με τη δημώδη παιδεία: τη γλώσσα, τη μνήμη, την ποίηση και τις βιωμένες εμπειρίες των ανθρώπων.
Η υποθετική συνομιλία των δύο μορφών περιστρέφεται γύρω από τον Έρωτα, τον Νόμο, το Δίκαιο και την ελευθερία, χωρίς να επιχειρεί μια ιστορική αναπαράσταση. Αντίθετα, δημιουργεί έναν ενδιάμεσο χρόνο, όπου η ιστορία συνομιλεί με τη μυθοπλασία και το παρελθόν επιστρέφει ως ενεργό ερώτημα του παρόντος.
Το τοπίο της Πρέσπας δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό. Η λίμνη, τα ερείπια του Αγίου Αχιλλείου, τα πουλιά, το φως και οι ήχοι αποτελούν ενεργά στοιχεία του έργου. Η εγκατάσταση καλεί τον επισκέπτη να κινηθεί ανάμεσα στο ορατό και το αθέατο, το ιστορικό και το φανταστικό, το ανθρώπινο και το φυσικό, αναζητώντας όχι μία ενιαία αφήγηση, αλλά διαφορετικούς τρόπους θέασης του ίδιου τόπου.
Η «Διαφάνεια των αηδονιών» είναι, τελικά, μια πρόταση για την ίδια την πράξη της προσοχής: για το πώς βλέπουμε και ακούμε έναν τόπο, τι επιλέγουμε να θυμόμαστε και ποιες φωνές επιλέγουμε να ακούμε.
Συνεργατικό έργο της Σοφίας Αντωνακάκη με τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες του THE SINGING OF THE NIGHTINGALE, σε αλληλεπίδραση με τους:
Ανδρομάχη Ανδρέου, Αντωνία Απιδοπούλου, Βασίλης Δόντσιος, Γιώργο Βαβάτση, Δημήτρη Πορφύρη, Κατερίνα Καρούλια, Κατερίνα Τάπανα, Κωνσταντία Βλαχίδου, Κωνσταντίνο Φωτιάδη (μοντέλο), Κωνσταντίνα Στεφανίδου, Κώστα Σολάκη, Μαρία Χριστοδούλου, Πηνελόπη Σχιζοδήμου, Σταμάτη Τσιμπουκέλη, Φίλιππο Καλαμάρα, Χάρη Κοντοσφύρη, Χρήστο Στέφα, Χρύσα Σιώτη, καθώς και με έργα νηπίων του 8ου Νηπιαγωγείου Φλώρινας.
Χώρος εγκατάστασης: Κτίριο Αγροτικού Συνεταιρισμού Πελεκάνου, Πρέσπα.
Η έκθεση αποτελεί φυσική συνέχεια του διερευνητικού πρότζεκτ «Αηδόνια παντού», το οποίο αναπτύσσεται σε τρεις άξονες: The singing of the nightingale – Το τραγούδι των αηδονιών στα Δειναρικά Όρη – Η Χάρτα των αηδονιών.
Συνδιοργάνωση: Περιφερειακή Ενότητα Φλώρινας – Σχολή Καλών Τεχνών Φλώρινας
Εγκαίνια: 1 Σεπτεμβρίου και ώρα 7 στο κτίριο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πελεκάνου στην Πρέσπα
