Δεν πρόκειται για μια «τεχνική απόφαση». Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική επιλογή που αφορά το παρόν και το μέλλον της χώρας. Το προγραμματισμένο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στις 15 Μαΐου και της Πτολεμαΐδας 5 τον Σεπτέμβριο δεν είναι απλώς μια ενεργειακή μεταβολή. Είναι μια πράξη αποδιάρθρωσης της εθνικής παραγωγικής βάσης, μια επιλογή αποδυνάμωσης της ενεργειακής κυριαρχίας και ταυτόχρονα μια κοινωνική τομή εις βάρος της Δυτικής Μακεδονίας.
1) Εθνική ενεργειακή ασφάλεια : Από την αυτάρκεια στην εξάρτηση
Η κυβέρνηση οδηγεί συνειδητά την Ελλάδα σε ένα καθεστώς ενεργειακής εξάρτησης. Ο λιγνίτης, ως εγχώριος φυσικός πόρος, δεν είναι απλώς καύσιμο – είναι στρατηγικό εργαλείο εθνικής ασφάλειας. Σε μια εποχή γεωπολιτικών αναταράξεων, ενεργειακών κρίσεων και ασταθών διεθνών αγορών, η εγκατάλειψη του μοναδικού εγχώριου καυσίμου ισοδυναμεί με απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πορεία δεν είναι ενιαία ούτε γραμμική όπως συχνά παρουσιάζεται. Πολλά κράτη-μέλη, κυρίως της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία κ.ά., έχουν προχωρήσει σε παρατάσεις λειτουργίας λιγνιτικών ή ανθρακικών μονάδων ή σε αναθεώρηση των χρονοδιαγραμμάτων απόσυρσης, επικαλούμενα λόγους ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας ισχύος.
Η κυβέρνηση, αντί να χαράξει μια ισορροπημένη στρατηγική, επιλέγει τον βίαιο ενεργειακό ακρωτηριασμό της Ελλάδας.
2) ΔΕΗ : Από δημόσιο εργαλείο σε ιδιωτικό μονοπώλιο
Η απολιγνιτοποίηση συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ.
Η επιχείρηση που υπήρξε βασικός πυλώνας ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής, μετατρέπεται σταδιακά σε πεδίο κερδοσκοπίας ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η ΔΕΗ έπαιξε σημαντικό και καθοριστικό ρόλο στην εθνική οικονομία, στην ανάπτυξη της Ελλάδας και υπήρξε επί δεκαετίες υπό δημόσιο έλεγχο, με το ελληνικό Δημόσιο να κατέχει την πλειοψηφία των μετοχών (51%) μέχρι την απώλειά της το 2021, στο πλαίσιο των διαδικασιών ιδιωτικοποίησης και αναδιάρθρωσης.
Στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων έχουν σημειωθεί οικονομικές επιλογές και επιβαρύνσεις, μεταξύ των οποίων η μη διάθεση περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ για τη διατήρηση του ποσοστού του Δημοσίου, καθώς και συνολικές κεφαλαιακές ενισχύσεις που σε διαφορετικές φάσεις μετασχηματισμού της εταιρείας προσεγγίζουν ή υπερβαίνουν το 1,3 δισ. ευρώ.
Η πλήρης ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση του ποσοστού του Δημοσίου, αλλά περιλαμβάνει και την είσοδο μεγάλων διεθνών χρηματοοικονομικών παικτών, όπως το CVC Capital Partners. Η επένδυση του CVC Fund, ενός εκ των μεγαλύτερων διεθνών επενδυτικών ομίλων, στην ΔΕΗ, σηματοδοτεί τη στροφή της επιχείρησης σε έναν πιο επιθετικό και κερδοσκοπικό χαρακτήρα, απομακρυνόμενο από τις αρχές του δημόσιου ελέγχου και της κοινωνικής ευθύνης.
Με την είσοδο τέτοιων μεγάλων επενδυτικών κεφαλαίων, το κέρδος αποκτά πρωτεύοντα ρόλο, εις βάρος της μακροπρόθεσμης στρατηγικής ασφάλειας και βιωσιμότητας της ενεργειακής υποδομής της χώρας. Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες για την ικανότητα της ΔΕΗ να διαχειριστεί κρίσιμες ενεργειακές υποδομές με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την ενεργειακή ασφάλεια. Αποδεικνύει πως η στρατηγική ιδιωτικοποίησης δεν αποτελεί απλώς οικονομικό μοντέλο, αλλά ένα σχέδιο που διαβρώνει τη σταθερότητα της εθνικής ενεργειακής πολιτικής και υπονομεύει την αναγκαία κοινωνική συνοχή.
Η συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους ισχυρούς παίκτες που ορίζουν όπως θέλουν την τιμή της ενέργειας έχει ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση ενός ενεργειακού καρτέλ, με υψηλές τιμές, μειωμένο δημόσιο έλεγχο και πλήρη αποσύνδεση από τις κοινωνικές ανάγκες.
3) Δυτική Μακεδονία : Από την παραγωγή στην εγκατάλειψη
Η Δυτική Μακεδονία δεν είναι ένας «χώρος προς αποκατάσταση». Είναι μια ιστορική παραγωγική περιφέρεια που σήκωσε το βάρος της ηλεκτροδότησης της χώρας για δεκαετίες. Σήμερα, αντί για σχέδιο μετάβασης, βιώνει ένα σχέδιο εγκατάλειψης.
Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου αποτελεί τη μεγαλύτερη λιγνιτική μονάδα της χώρας και για δεκαετίες υπήρξε θεμέλιο της ηλεκτρικής επάρκειας της Ελλάδας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη σταθερότητα του συστήματος και στην ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, αποτέλεσε βασικό εργοδότη για χιλιάδες εργαζόμενους και στήριγμα της τοπικής οικονομίας της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ λειτούργησε ως κόμβος τεχνογνωσίας για ολόκληρο τον ενεργειακό τομέα της χώρας.
Σήμερα όμως δρομολογείται η πλήρης αποδόμησή του. Ήδη σχεδιάζουν εργασίες αποξήλωσης κρίσιμων υποδομών, με την κατεδάφιση πύργων ψύξης, την καταστροφή των απολυπτών και τη σταδιακή διάλυση βασικού μηχανολογικού εξοπλισμού, γεγονός που σηματοδοτεί το οριστικό τέλος της παραγωγικής του ταυτότητας και σημαίνει ότι δεν θα μπορέσει να ξαναλειτουργήσει ποτέ.
Πάνω στον ιστορικό αυτό ενεργειακό κόμβο σχεδιάζεται πλέον η εγκατάσταση ενός mega data center το οποίο θα δεσμεύει τεράστιες ποσότητες νερού, θα αλλάξει το μικροκλίμα και θα πλήξει τη γεωργία και την κτηνοτροφία της περιοχής.
Για την Πτολεμαΐδα 5, μια σύγχρονη λιγνιτική μονάδα, με κόστος κατασκευής που έχει προσεγγίσει το 1,5 δισ. ευρώ, η οποία εντάχθηκε στον ενεργειακό σχεδιασμό ως μονάδα νέας τεχνολογίας και στρατηγικής σημασίας, δρομολογείται η μετατροπή της σε μονάδα φυσικού αερίου, στο πλαίσιο της νέας εγκληματικής ενεργειακής πολιτικής.
Οι εργαζόμενοι οδηγούνται στην ανεργία, οι τοπικές κοινωνίες στη φτωχοποίηση, οι νέοι στη μετανάστευση.
Συμπέρασμα: Μια άλλη πορεία είναι αναγκαία
Το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και της Πτολεμαΐδας 5 δεν είναι μονόδρομος. Είναι πολιτική επιλογή. Και όπως κάθε επιλογή, μπορεί να ανατραπεί.
Απαιτείται :
1) Επαναξιολόγηση της ενεργειακής στρατηγικής με κέντρο την εθνική ασφάλεια
2) Παράταση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων με σύγχρονους περιβαλλοντικούς όρους
3) Επαναφορά της ΔΕΗ υπό δημόσιο έλεγχο
Η ενέργεια δεν είναι εμπόρευμα. Είναι δημόσιο αγαθό. Και η υπεράσπισή της είναι υπόθεση εθνική, κοινωνική και δημοκρατική.
Ο αγώνας για τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και την Πτολεμαΐδα 5 είναι αγώνας για την ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας.
Υ.Γ. 1 : Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας του νομού Κοζάνης είναι συνυπεύθυνοι για την φτωχοποιήση και εγκατάλειψη της περιοχής, έχουν μια ευκαιρία να απειλήσουν με ανεξαρτητοποίηση την κυβέρνηση. Αν δεν αλλάξει στάση και δεν δώσει παράταση λειτουργίας στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και στην Πτολεμαΐδα 5, τότε να παραιτηθούν. Αλλιώς, θα φέρουν ακέραιη την ιστορική ευθύνη για όλα όσα συμβαίνουν και όσα πρόκειται να ακολουθήσουν εις βάρος της περιοχής μας!
Υ.Γ. 2 : Οι βουλευτές των άλλων κομμάτων του νομού Κοζάνης και οι τοπικοί φορείς είναι συνένοχοι με τη σιωπηλή τους στάση (οι απλές αναφορές ή κάποιες δηλώσεις δεν λύνουν το πρόβλημα), έχουν και αυτοί την ευκαιρία ακόμα και την τελευταία στιγμή να κινητοποιηθούν και να κατεβάσουν τον κόσμο στους δρόμους. Αλλιώς, θα είναι πλέον ξεκάθαρο ότι οι όποιες διαμαρτυρίες τους είναι προσχηματικές και η αδράνεια τους ισοδυναμεί με αποδοχή της φτωχοποίησης της περιοχής μας!
Υ.Γ. 3 : Ο αγώνας μας δεν είναι συντεχνιακός, ούτε κομματικός, είναι πολιτικός και εθνικός για το συμφέρον της περιοχής και της χώρας !!!
– Δράση Εργαζομένων Λιγνιτικών Σταθμών και Ορυχείων
– Πρωτοβουλία Πολιτών για την Απολιγνητοποίηση
