Η πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση πρέπει να παραταθεί και το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων πρέπει να ανασταλεί.
Τον Σεπτέμβριο του 2023 ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η απολιγνιτοποίηση θα ολοκληρωθεί το αργότερο έως το 2028, χωρίς να υπάρχει σχετική υποχρέωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, αρκετά κράτη‑μέλη, όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Τσεχία, συνεχίζουν να αξιοποιούν τα δικά τους λιγνιτικά κοιτάσματα έως το 2038 ή ακόμη και το 2050.
Μετά το 2022, και με τη ΔΕΗ πλέον ιδιωτικοποιημένη, η πρόωρη απολιγνιτοποίηση μετατράπηκε σε βίαιη: με το κλείσιμο όλων των λιγνιτικών μονάδων στο τέλος του 2025, ενώ το 2026 προγραμματίζεται η απόσυρση και της νέας, υπερσύγχρονης «Πτολεμαΐδας 5». Μάλιστα, έχει ήδη δρομολογηθεί η κατασκευή νέας μονάδας 300 MW με καύσιμο φυσικό αέριο, με τις προκαταρκτικές εργασίες να έχουν ξεκινήσει.
Από την πρώτη στιγμή είχαμε επισημάνει ότι η πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση, η απαξίωση του εγχώριου καυσίμου και η παύση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων δεν υπαγορεύτηκαν από περιβαλλοντική ευαισθησία.
Το μοναδικό κριτήριο της κυβέρνησης ήταν η εξυπηρέτηση των συμφερόντων των μεγάλων ιδιωτών παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, καθώς και η διευκόλυνση της εισαγωγής αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Είχαμε επίσης προειδοποιήσει ότι η χώρα θα καταστεί ευάλωτη σε εξωτερικούς κινδύνους για την ενεργειακή της ασφάλεια και επάρκεια, στηριζόμενη σε ένα εισαγόμενο καύσιμο.
Παράλληλα, σε συνδυασμό με τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, θα οδηγούμασταν σε εκτίναξη των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος — κάτι που οι καταναλωτές έχουν βιώσει έντονα τα τελευταία χρόνια.
Οι διεθνείς εξελίξεις, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, έχουν προκαλέσει παγκόσμια αναστάτωση. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί για μακροχρόνιο ενεργειακό σοκ και κρίση ιστορικών διαστάσεων στην Ευρώπη, με κινδύνους για τον εφοδιασμό, άνοδο τιμών και σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.
Παρά τα παραπάνω, η κυβέρνηση δεν δείχνει διάθεση να αναθεωρήσει την πολιτική της. Δεν παρατείνει χρονικά την απολιγνιτοποίηση, όπως έχουν ήδη κάνει αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ούτε λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα στήριξης των καταναλωτών απέναντι στην ακρίβεια σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα.
Συνεχίζει την ίδια πορεία, αγνοώντας τις επιπτώσεις που θα υπάρξουν στην ενεργειακή επάρκεια, στην ασφάλεια του συστήματος, στο ενεργειακό ισοζύγιο, στην αναπτυξιακή προοπτική της χώρας και στις τιμές ενέργειας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΑΔΜΗΕ επαναξιολογεί το ζήτημα της επάρκειας ηλεκτρισμού και, με επιστολή του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τη ΡΑΑΕΥ και τη ΔΕΗ, εισηγείται ότι η «Πτολεμαΐδα 5» πρέπει να παραμείνει διαθέσιμη τουλάχιστον έως το τέλος του 2027. Τονίζει ότι η απόσυρσή της τον Σεπτέμβριο είναι υψηλού ρίσκου για την ασφαλή τροφοδοσία της χώρας κατά τη χειμερινή περίοδο.
Παρ’ όλα αυτά, η ΔΕΗ – κατ’ εντολή της κυβέρνησης – δεν προτίθεται να αλλάξει τον σχεδιασμό της, οδηγώντας σε οριστική έξοδο του λιγνίτη από το ενεργειακό ισοζύγιο.
Σήμερα, μετά και τον πόλεμο κατά του Ιράν, το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, της επάρκειας και της εκτίναξης των τιμών καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμο.
Απαιτείται άμεση ανάληψη πρωτοβουλιών από συνδικαλιστικούς και κοινωνικούς φορείς για:
- Παράταση της πρόωρης και βίαιης απολιγνιτοποίησης.
- Αναστολή του κλεισίματος των λιγνιτικών μονάδων.
- Πλήρη λειτουργία της «Πτολεμαΐδας 5» και διατήρηση σε λειτουργική ετοιμότητα όλων των μονάδων με συμβατούς περιβαλλοντικούς όρους.
- Εξασφάλιση επαρκούς χρονικού διαστήματος ώστε, παράλληλα με τη λιγνιτική παραγωγή, να αναπτυχθούν νέες παραγωγικές δραστηριότητες και υποδομές για ομαλή μετάβαση στις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης.
- Κατάργηση ή τουλάχιστον αναστολή της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.
- Λήψη ουσιαστικών μέτρων για τη μείωση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, με διαμόρφωση της χονδρικής τιμής βάσει του πραγματικού κόστους παραγωγής κάθε καυσίμου, συν ένα λογικό και διαφανές κέρδος.
Το Γραφείο Τύπου
