Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα «δύο προσώπων», καθώς η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ανατρέπουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Παρά τις ισχυρές βάσεις, ο Διοικητής Γιάννης Στουρνάρας προειδοποιεί για επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,9% και άνοδο του πληθωρισμού πάνω από το 3%, λόγω του νέου ενεργειακού σοκ που «χτυπά» το διαθέσιμο εισόδημα και την ανταγωνιστικότητα.
Η αναθεώρηση των βασικών μεγεθών
Η ετήσια έκθεση της ΤτΕ για το 2026 αποτυπώνει την επίδραση της διεθνούς αβεβαιότητας στα μακροοικονομικά στοιχεία της χώρας:
| Δείκτης | Πρόβλεψη 2025 (Δεκ.) | Νέα Πρόβλεψη 2026 |
| Ρυθμός Ανάπτυξης (ΑΕΠ) | 2,1% | 1,9% |
| Πληθωρισμός | 2,9% | 3,1% |
| Ανάπτυξη Ευρωζώνης | 1,4% | 0,9% |
Παρά την επιβράδυνση, η Ελλάδα συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με το δημόσιο χρέος να υποχωρεί στο 146% (χαμηλότερο από το 2010) και την ανεργία σε ιστορικό χαμηλό 16 ετών.
Ο μηχανισμός μετάδοσης του σοκ: Το πετρέλαιο «χτυπά τρεις φορές»
Με την τιμή του αργού πετρελαίου (Brent) να αναμένεται αυξημένη κατά 18-22% το 2026, η οικονομία δέχεται πιέσεις σε τρία επίπεδα:
- Νοικοκυριά: Οι τιμές ενέργειας μειώνουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, περιορίζοντας την κατανάλωση.
- Βιομηχανία: Το αυξημένο κόστος παραγωγής μετακυλίεται στις τελικές τιμές, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
- Εμπορικό Ισοζύγιο: Η άνοδος των τιμών εισαγωγών ενέργειας επιβαρύνει το εξωτερικό ισοζύγιο, που παραμένει «πηγή ευπάθειας».
Τα δύο μοντέλα προσομοίωσης της ΤτΕ
Η Τράπεζα της Ελλάδος χρησιμοποίησε δύο διαφορετικά τεχνικά υποδείγματα για να προβλέψει τις επιπτώσεις μιας ετήσιας αύξησης του πετρελαίου κατά 22%:
- Μακροοικονομικό Υπόδειγμα: Δείχνει άμεση αύξηση του πληθωρισμού κατά 0,38 μονάδες το 2026, με το μεγαλύτερο πλήγμα στην ανάπτυξη να έρχεται το 2027 (-0,12 μονάδες) λόγω της σταδιακής μείωσης της ζήτησης.
- Στοχαστικό Υπόδειγμα (DSGE): Προβλέπει ισχυρότερη άνοδο του πληθωρισμού (+0,42) και άμεση επίδραση στην επενδυτική ζήτηση, καθώς οι επιχειρήσεις αντιδρούν στο αυξημένο κόστος παραγωγής.
Δευτερογενείς επιδράσεις και Εξαγωγές
Η κρίση δεν περιορίζεται εντός των συνόρων. Η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας μειώνει την οικονομική δραστηριότητα των εμπορικών εταίρων της Ελλάδας, οδηγώντας σε μείωση της εξωτερικής ζήτησης για ελληνικά προϊόντα. Ωστόσο, το εμπορικό ισοζύγιο ως ποσοστό του ΑΕΠ εμφανίζει τεχνική βελτίωση, καθώς η πτώση της εγχώριας ζήτησης περιορίζει τις εισαγωγές περισσότερο από όσο υποχωρούν οι εξαγωγές.
Συμπέρασμα
Η ανάλυση της ΤτΕ υπογραμμίζει ότι ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού επανέρχεται στο προσκήνιο. Η παρακολούθηση των τιμών ενέργειας καθίσταται κρίσιμη, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή αποτελούν τον κύριο παράγοντα αβεβαιότητας που μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος και του ΑΕΠ τα επόμενα έτη.
