Μια ιστορική μεταρρύθμιση παρουσίασε το Υπουργείο Εσωτερικών με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία αλλάζει ριζικά τη λειτουργία των δήμων στην Ελλάδα. Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις αυτοδιοικητικές εκλογές με την κατάργηση του δεύτερου γύρου, ενώ θεσμοθετείται η Αυτοτελής Υπηρεσία Ελέγχου Νομιμότητας για τους Ο.Τ.Α..
Οι 10 κυριότερες αλλαγές στην τοπική αυτοδιοίκηση
- Ενοποίηση της νομοθεσίας: Δεκαπέντε χρόνια μετά τη θέσπιση των Περιφερειών, η έλλειψη ενιαίου πλαισίου δημιουργούσε σοβαρή σύγχυση, καθώς οι υπηρεσίες διέπονταν από αντικρουόμενες διατάξεις. Ο νέος ενιαίος Κώδικας επιλύει αυτό το ζήτημα, ξεκαθαρίζοντας οριστικά το τοπίο για δήμους και περιφέρειες.
- Συμμετοχική δημοκρατία: Θεσμοθετείται η διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοψηφισμάτων σε τοπικό επίπεδο με τη χρήση ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Παράλληλα, αναβαθμίζονται τα συμβούλια νέων με ξεκάθαρους κανόνες ανάδειξης.
- Διαφάνεια και λογοδοσία: Ενισχύεται η υποχρέωση δημοσιοποίησης όλων των αποφάσεων μέσω ψηφιακών πλατφορμών και ενδυναμώνονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, γεγονός που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
- Αναδιοργάνωση διακυβέρνησης: Αποσαφηνίζονται πλήρως οι ρόλοι των συλλογικών οργάνων, όπως των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων και επιτροπών, προλαμβάνοντας εσωτερικές συγκρούσεις και επικαλύψεις.
- Οικονομική αποτελεσματικότητα: Καταργούνται οι ασάφειες στη διαχείριση των οικονομικών υπηρεσιών, εξαλείφοντας «γκρίζες ζώνες» που επιδέχονταν πολλαπλές ερμηνείες.
- Έλεγχος νομιμότητας: Ο έλεγχος των πράξεων της αυτοδιοίκησης θα αφορά αποκλειστικά τη νομιμότητα και όχι τη σκοπιμότητα. Αυτό θα επιτυγχάνεται μέσω ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α.
- Καταστατική θέση αιρετών: Καθορίζονται με απόλυτη σαφήνεια οι αμοιβές, τα έξοδα παράστασης, καθώς και οι όροι για την αναστολή επαγγελματικής δραστηριότητας ή τη λήψη ειδικών αδειών για τα στελέχη της αυτοδιοίκησης.
- Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση: Καταγράφονται και κατανέμονται με ακρίβεια οι αρμοδιότητες των δήμων και των περιφερειών, αποτρέποντας επικαλύψεις και διοικητικά κενά προς όφελος του πολίτη.
- Εκλογική μεταρρύθμιση: Καταργείται ο δεύτερος γύρος (δεύτερη Κυριακή) των αυτοδιοικητικών εκλογών. Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, για την αύξηση της συμμετοχής.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός: Προβλέπεται η δημιουργία διαλειτουργικών ψηφιακών εφαρμογών που διευκολύνουν τη συμμετοχή των πολιτών και την καθημερινή εξυπηρέτησή τους.
Τι αλλάζει στην πράξη για τους πολίτες και τη διοίκηση
Η θέσπιση ενός ενιαίου νομοθετικού πλαισίου φέρνει άμεσα οφέλη στην καθημερινότητα. Συγκεκριμένα:
- Συγκεντρώνει όλες τις βασικές διατάξεις σε ένα κείμενο, εξαλείφοντας την ανάγκη αναζήτησης σε δαιδαλώδεις παράπλευρους νόμους.
- Καταργεί παρωχημένες ρυθμίσεις και εξασφαλίζει ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή των κανόνων.
- Μειώνει δραστικά τη γραφειοκρατία, διευκολύνοντας τόσο τους αιρετούς όσο και τα στελέχη της αυτοδιοίκησης.
- Επιτρέπει στους πολίτες να κατανοήσουν ευκολότερα τον τρόπο λειτουργίας των δήμων και απλοποιεί τις διαδικασίες εξυπηρέτησης.
- Παρέχει νέες δυνατότητες συμμετοχής, ειδικά για τους νέους ή όσους κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές.
- Αποτρέπει τις επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και βοηθά στην ορθότερη διαχείριση και αξιοποίηση των οικονομικών πόρων.
- Ενισχύει τη διαφάνεια των δαπανών και μειώνει σημαντικά τα περιθώρια αυθαιρεσίας χάρη στους αντικειμενικούς ελέγχους.
Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών
