Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εισάγει 16 νέες παρεμβάσεις που αλλάζουν το πλαίσιο ρύθμισης ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των servicers. Οι αλλαγές ενισχύουν την προστασία των οφειλετών με δεσμευτικές προθεσμίες και πλαφόν, ενώ επιβάλλουν αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων στην Ελλάδα.
Servicers: Αλλάζει το πλαίσιο για τη ρύθμιση ιδιωτικού χρέους
Με 16 νέες παρεμβάσεις αναμορφώνεται πλήρως το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και την καθημερινή λειτουργία των servicers. Το πλέγμα των μέτρων χωρίζεται σε δύο ισόποσες κατηγορίες: οκτώ πρωτοβουλίες ενισχύουν την προστασία των δανειοληπτών, ενώ άλλες οκτώ επιβάλλουν αυστηρότερα πρότυπα διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, καθιερώνονται για πρώτη φορά συγκεκριμένες χρονικές προθεσμίες, αυστηρά όρια και άμεσες ποινικές ή διοικητικές συνέπειες σε περίπτωση καταπάτησης των δικαιωμάτων των οφειλετών. Στο πεδίο των διμερών ρυθμίσεων, ο πιστωτής οφείλει να ανταποκρίνεται εντός τριμήνου, η όλη διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες, ενώ η προκαταβολή περιορίζεται στο 15% της συνολικής οφειλής, ανακόπτοντας πρακτικές που απαιτούσαν έως και το 50% του ποσού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θωράκιση του συνεπή δανειολήπτη. Όσο παραμένει σε ισχύ μια ενεργή ρύθμιση, απαγορεύεται οποιοδήποτε μέτρο αναγκαστικής εκτέλεσης. Σε περίπτωση παράβασης, η πράξη θεωρείται άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με πέντε επιπλέον δόσεις, η διάρκεια της ρύθμισης επεκτείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση, ενώ προβλέπονται τσουχτερά πρόστιμα που κυμαίνονται από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Επιπροσθέτως, τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, ο πιστωτής υποχρεούται να καταθέσει βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση διευθέτησης. Ο δανειολήπτης αποκτά πρόσβαση στο πλήρες ιστορικό του χρέους του και, εφόσον τα στοιχεία δεν παραδοθούν εντός 45 ημερών, αναστέλλεται η τοκοφορία. Παράλληλα, για οφειλές σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης, επιβεβαιώνεται η ισχύς των ανώτατων ορίων των νόμων του 2000 και 2004, περιορίζοντας τη διογκούμενη συσσώρευση χρεών χωρίς τους παλαιότερους περιορισμούς.
Στον αντίποδα, οι εταιρείες εισέρχονται σε καθεστώς αυξημένης διαφάνειας και ελέγχου. Υποχρεούνται σε δημοσιοποίηση οικονομικών δεδομένων, υποβολή ετήσιων στρατηγικών σχεδίων στην Τράπεζα της Ελλάδος, διενέργεια ανεξάρτητων ελέγχων σε τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση, καθώς και ενίσχυση του πλαισίου των επιβαλλόμενων κυρώσεων.
Οκτώ νέες παρεμβάσεις για τους οφειλέτες
Τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες – Απάντηση μέσα σε 3 μήνες, ολοκλήρωση μέσα σε 6 μήνες
Θεσπίζεται μια νέα, τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία υποκαθιστά τον παλαιό Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά, η διαδικασία αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικά χρονικά περιθώρια.
Ο πολίτης καταθέτει το αίτημα και τον φάκελό του, ενώ ο δανειστής υποχρεούται εντός τριών μηνών να υποβάλει πρόταση βιώσιμης διευθέτησης ή να αιτιολογήσει εγγράφως την απόρριψή της.
Ο οφειλέτης διαθέτει έναν μήνα για να ανταποκριθεί, με τη συνολική διαδικασία να πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο εντός εξαμήνου.
Με αυτόν τον τρόπο, σταματά η πρακτική των διαπραγματεύσεων που παρέμεναν σε εκκρεμότητα για αόριστο χρονικό διάστημα χωρίς τελικό αποτέλεσμα.
Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, υποχρεωτική, πραγματική, πρόταση ρύθμισης
Ενδυναμώνεται η υφιστάμενη υποχρέωση του πιστωτή να καταθέτει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την προγραμματισμένη διαδικασία του πλειστηριασμού.
Δεν αρκεί πλέον μια τυπική προσέγγιση. Η πρόταση οφείλει να είναι βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική ικανότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσία του δανειολήπτη, παρέχοντας σαφή πληροφόρηση για το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Τεκμηριωμένες προτάσεις, εναλλακτικές λύσεις, αιτιολογία όταν η απάντηση είναι αρνητική
Αναμορφώνεται ο τρόπος διενέργειας της διμερούς διαπραγμάτευσης. Κάθε πρόταση πρέπει να είναι έγγραφη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, αναφέροντας τα εισοδήματα και την περιουσία του οφειλέτη. Αν υπάρχουν δύο εφικτές λύσεις, θα παρουσιάζονται και οι δύο, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη.
Σε περίπτωση απόρριψης, ο πιστωτής υποχρεούται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφαση, ενώ θεσπίζεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Η Τράπεζα της Ελλάδος θα ορίσει τις ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται, διασφαλίζοντας την πλήρη διαφάνεια για τον πολίτη.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή – Τέλος στις απαιτήσεις για 30%, 40% ή ακόμη και 50%
Επιβάλλεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που δύναται να ζητήσει ένας πιστωτής για μια απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα, το ύψος της προκαταβολής ήταν ελεύθερο προς διαπραγμάτευση, φθάνοντας συχνά σε υπέρογκα ποσοστά.
Ακολουθώντας το πρότυπο του 10% που ισχύει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, το νέο πλαφόν 15% καθίσταται υποχρεωτικό και για τις διμερείς συμφωνίες.
Ισχυρή προστασία του συνεπούς οφειλέτη – Βαριές συνέπειες για όποιον παραβιάζει τη ρύθμιση
Καθιερώνεται ένα ισχυρό δίχτυ ασφαλείας για τον πολίτη που τηρεί πιστά τη συμφωνία ρύθμισης. Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής, δεν μπορεί να δεχθεί καταγγελία, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.
Η προστασία καλύπτει και περιπτώσεις όπου η δόση δεν καταβλήθηκε λόγω καθυστέρησης του πιστωτή στην παροχή στοιχείων. Η παράνομη παραβίαση των κανόνων επιφέρει:
- Πίστωση στον οφειλέτη ποσού ίσου με πέντε δόσεις.
- Παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς επιπλέον επιβάρυνση.
- Αποκατάσταση των συνεπειών της παράνομης ενέργειας.
- Διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ για τον πιστωτή.
- Αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση υποτροπής.
Ο οφειλέτης θα ξέρει ακριβώς τι χρωστά, διαφορετικά «παγώνουν» οι τόκοι
Κατοχυρώνεται το δικαίωμα του οφειλέτη για δωρεάν και πλήρη εικόνα της οφειλής του. Θα μπορεί να ζητά συμβάσεις, ιστορικό καταβολών, τρόπο υπολογισμού επιτοκίου και ανάλυση κεφαλαίου ή προμηθειών.
Τα στοιχεία πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών. Εάν ο πιστωτής αποτύχει να τα χορηγήσει πλήρως, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι την πλήρη συμμόρφωση.
Φρένο στη χωρίς όριο διόγκωση χρεών
Επανέρχεται η προστατευτική διάταξη του άρθρου 39 του ν. 3259/2004, χωρίς χρονικούς περιορισμούς υποβολής αίτησης. Για δάνεια με καθυστέρηση άνω των 90 ημερών, τίθεται ανώτατο όριο στη ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Τράπεζες και διαχειριστές οφείλουν να προσαρμόσουν τις απαιτήσεις τους, θέτοντας οριστικό τέρμα στη διαρκή συσσώρευση τόκων που διογκώνουν το χρέος επ’ αόριστον.
Διευρύνεται η προστασία για οικογένειες παιδιών με αναπηρία
Επεκτείνονται τα ευεργετήματα των ευάλωτων οφειλετών στους γονείς ή κηδεμόνες εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω. Η ρύθμιση έρχεται ως απάντηση σε σχετική επιστολή φορέων, ενσωματώνοντας τις οικογένειες αυτές στο καθεστώς προστασίας.
Οκτώ παρεμβάσεις για αυστηρότερη εποπτεία, διαφάνεια και λογοδοσία των servicers
Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Η βασική αλλαγή είναι ότι οι servicers θα υποχρεώνονται πλέον να δίνουν πολύ περισσότερα στοιχεία για το πώς λειτουργούν, τι διαχειρίζονται και ποια αποτελέσματα έχουν, ενώ ενισχύονται ταυτόχρονα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις.
- Στο φως τα οικονομικά στοιχεία και η εταιρική διακυβέρνηση
Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση.
- Διαφάνεια στα χαρτοφυλάκια και στα αποτελέσματα
Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση και τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους.
Έτσι θα υπάρχει σαφέστερη δημόσια εικόνα για το εύρος και την αποτελεσματικότητα της δραστηριότητάς τους.
- Στη δημοσιότητα και τα στοιχεία για τα παράπονα των δανειοληπτών
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο τα χειρίζονται.
Η εξυπηρέτηση του οφειλέτη παύει έτσι να αποτελεί ένα πεδίο χωρίς λογοδοσία.
- Κάθε χρόνο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος
Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης.
Η εποπτεία, επομένως, δεν θα περιορίζεται μόνο στον εκ των υστέρων έλεγχο, αλλά θα επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η διαχείριση των απαιτήσεων.
- Υπόλογος ο servicer σε κάθε πώληση δανείου στη δευτερογενή αγορά
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων.
Ο servicer θα είναι έτσι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να συνεκτιμάται η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβληθεί.
- Ανεξάρτητος ετήσιος έλεγχος εκεί όπου υπάρχει εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο.
Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή.
Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Όπου υπάρχει εγγύηση του Δημοσίου, ενισχύεται ο έλεγχος και η λογοδοσία.
- Ισχυρότερες κυρώσεις, οι οποίες θα δημοσιοποιούνται
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλονται.
Έτσι η κύρωση δεν θα έχει μόνο οικονομικό και εποπτικό αποτέλεσμα αλλά θα συνοδεύεται και από δημόσια λογοδοσία.
- Ενισχύεται και η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που υποχρεούνται να δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Πρόκειται ιδίως για πληροφορίες σχετικά με συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
