Το ΙΟΒΕ, μέσω του προέδρου Γιάννη Ρέτσου και του γενικού διευθυντή Νίκου Βέττα, επισημαίνει ότι η πολιτική σταθερότητα και η ενίσχυση της παραγωγικότητας είναι καθοριστικές για την ανάπτυξη. Παρά τις θετικές προβλέψεις, απαιτείται προσοχή στις προεκλογικές δαπάνες και ουσιαστική επένδυση στην έρευνα για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών της ελληνικής οικονομίας.
ΙΟΒΕ: Οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία
Η ελληνική οικονομία καλείται να αντιμετωπίσει μια κρίσιμη περίοδο όπου η αναπτυξιακή της δυναμική δεν θεωρείται πλέον δεδομένη, σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ. Οι ειδικοί εστιάζουν στους κινδύνους που μπορεί να εκτροχιάσουν την πορεία της χώρας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πολιτική σταθερότητα, συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και στρατηγική διαχείριση των δημόσιων δαπανών ενόψει της προεκλογικής περιόδου.
Πολιτική σταθερότητα και προεκλογικές προκλήσεις
Ο πρόεδρος του Ιδρύματος, Γιάννης Ρέτσος, χαρακτήρισε την ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια ως το σημαντικότερο πρόβλημα για το επόμενο έτος. Η μακρά προεκλογική περίοδος δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που πλήττει τις επιχειρήσεις και την οικονομία συνολικά, ανεξάρτητα από το αν οι εκλογές διεξαχθούν στο τέλος της τετραετίας ή νωρίτερα. Η κατάσταση αυτή απαιτεί προσοχή ώστε να μην ανατραπεί η κεκτημένη αισιοδοξία.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, τόνισε ότι η μέχρι σήμερα θετική πορεία δεν εγγυάται αυτόματα υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης στο μέλλον. Η οικονομική σταθερότητα προϋποθέτει αξιόπιστη πολιτική, υγιή δημοσιονομική πορεία και συνεχή μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Είναι επιτακτική ανάγκη τα κόμματα να ενσωματώσουν στα προγράμματά τους σαφείς δεσμεύσεις για την ενδυνάμωση της ανάπτυξης, διατηρώντας τον πολιτικό διάλογο σε παραγωγικά επίπεδα κατά την προεκλογική περίοδο.
Δημοσιονομική πειθαρχία και προεκλογικές παροχές
Παρά την υπεραπόδοση των δημόσιων εσόδων, το ΙΟΒΕ εκφράζει ανησυχία για τη δημοσιονομική σταθερότητα. Παρατηρείται μια τάση επιτάχυνσης των δαπανών, η οποία συχνά συνοδεύει τα προεκλογικά έτη. Ο Νίκος Βέττας υπογράμμισε ότι οι δαπάνες αυτές πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένες, ώστε να υποβοηθούν την ευημερία και την ανάπτυξη, αποφεύγοντας την άκριτη χαλάρωση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τα δημόσια οικονομικά.
Στο δυσμενές σενάριο για την ελληνική οικονομία, οι εξωτερικές αναταράξεις από μόνες τους δεν αρκούν για να προκαλέσουν εκτροχιασμό, εφόσον δεν συνδυαστούν με εσωτερικά λάθη. Μια πιθανή γεωπολιτική κρίση ή μακροοικονομική ανισορροπία από το εξωτερικό, αν συνοδευτεί από εσωτερική δημοσιονομική χαλαρότητα και παύση των μεταρρυθμίσεων, θα μπορούσε να αποθαρρύνει τις επενδύσεις. Η ελληνική οικονομία δεν διαθέτει την πολυτέλεια για επιλογές χωρίς συνέπειες.
Προβλέψεις για την ανάπτυξη και διαρθρωτικές αδυναμίες
Το βασικό σενάριο του ΙΟΒΕ παραμένει αισιόδοξο, προβλέποντας ότι η Ελλάδα θα αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Οι βασικές προβλέψεις περιλαμβάνουν:
- Ρυθμός ανάπτυξης 1,8% για το έτος 2026.
- Ρυθμός ανάπτυξης 2,0% για το έτος 2027.
- Οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση παραμένουν οι κύριοι μοχλοί.
- Η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και η βελτίωση της ευρωπαϊκής οικονομίας εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν τις εξαγωγές και την οικονομική δραστηριότητα το επόμενο έτος.
Παρά τις θετικές προοπτικές, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνεται, ενώ η παραγωγικότητα υπολείπεται των ευρωπαϊκών επιδόσεων. Η συνολική ζήτηση στην οικονομία έχει αυξηθεί ταχύτερα από την προσφορά, γεγονός που απαιτεί άμεση ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας μέσω νέων επενδύσεων και βελτίωσης της παραγωγικότητας για την αποκατάσταση της ισορροπίας.
Η σημασία της έρευνας και της παραγωγικότητας
Η έκθεση αναδεικνύει την αύξηση της παραγωγικότητας ως την κύρια προϋπόθεση για τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Η Ελλάδα υστερεί σημαντικά στις επιχειρηματικές δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη, οι οποίες ανέρχονται στο 0,8% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 1,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Νίκος Βέττας τόνισε ότι η απλή εισαγωγή τεχνολογίας από το εξωτερικό δεν αρκεί για να επιταχύνει τη σύγκλιση με τις προηγμένες οικονομίες. Για την προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου, απαιτούνται εγχώριοι μηχανισμοί έρευνας που θα διαρθρώνονται με την παραγωγική βάση. Παρόλο που η χώρα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, το χάσμα παραμένει σημαντικό.
Τέλος, το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει την ανάγκη στενής παρακολούθησης του πληθωρισμού και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αποτελεί καθρέφτη της διαφοράς μεταξύ της εγχώριας ζήτησης και της παραγωγικής δυνατότητας της χώρας. Η διαχείριση αυτών των δεικτών θα καθορίσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας το επόμενο διάστημα, επιβάλλοντας μια στρατηγική που θα δίνει έμφαση στην ουσιαστική αναβάθμιση της παραγωγικής δομής.
