Ο κ. Μητσοτάκης, αφού επτά χρόνια ξέχασε την αποκέντρωση στον πάτο των κυβερνητικών προτεραιοτήτων, έφερε στη Βουλή τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να βάζει στο στόχαστρο κρίσιμες αυτοδιοικητικές αρμοδιότητες, από τις πολεοδομίες μέχρι τα ύδατα. Παράλληλα, ο κ. Τσίπρας παρουσίασε μια όψιμη “αριστοτέλεια” επιφοίτηση για τους ΟΤΑ, που δεν είχε καν σκεφτεί όσο κυβερνούσε. Τα κοινά σημεία στα κυβερνητικά πεπραγμένα και στις προεκλογικές κινήσεις τους, είναι πασιφανή.
Πρωτίστως, τους ενώνει το μείζον: Η έλλειψη στρατηγικού πλαισίου για την αποκέντρωση. Αμφότεροι αδιαφορούν για τη σύγκλιση με το σύγχρονο κράτος, δηλαδή με το κεκτημένο των ώριμων Δημοκρατιών που οικοδομήθηκαν στον “αστερισμό” των πόλεων και των περιφερειών.
Αντίθετα, μετά από δώδεκα χρόνια πρωθυπουργίας των κ.κ. Τσίπρα και Μητσοτάκη, η Ελλάδα αποκλίνει, εγκλωβισμένη στον άκρατο υπερσυγκεντρωτισμό με βαρύ τίμημα για την κοινωνία.
Η χάραξη του σωστού δρόμου, με σαφή στοχοθεσία αποκέντρωσης, προηγείται των όποιων επιμέρους ρυθμίσεων. Πυξίδα, να τεθεί η Αυτοδιοίκηση επικεφαλής στη μάχη κατά των κοινωνικών, περιφερειακών και ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων. “Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν” στην ενεργειακή δημοκρατία, στην επαναθεμελίωση του κράτους πρόνοιας από κάτω προς τα πάνω, στη μείωση του ψηφιακού χάσματος.
Η εμπειρία αποδεικνύει πως μπορούμε να τα καταφέρουμε. Όπως όταν ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης μας εμπιστεύτηκε ως Αυτοδιοίκηση, αποκεντρώνοντας πόρους του Ταμείου Συνοχής στις ΔΕΥΑ. Χάρη στη γενναία απόφασή του, πολλαπλασιάστηκαν οι γαλάζιες σημαίες, στηρίζοντας ακόμα και σήμερα τα έσοδα της χώρας. Ή όπως όταν αποκεντρώθηκαν τα προνοιακά επιδόματα το 2010, επιτυγχάνοντας με τη συμβολή των δήμων εξοικονόμηση 1,2 δισ.
Μπορούμε να αποκεντρώσουμε όλους τους πόρους απασχόλησης στις περιφέρειες, με μοναδικούς φορείς υλοποίησης τους δήμους. Τα σχέδια βελτίωσης και στη συνέχεια όλο το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης στις περιφέρειες.
Πραγματικά επιτελικό κράτος είναι το αποκεντρωμένο κράτος. Για να λειτουργήσει, όμως, αποκεντρωμένα, χρειάζεται δήμους που θα καταφέρουν να σηκώσουν το βάρος των νέων αρμοδιοτήτων, όπως οι ισχυροί δήμοι του “Καλλικράτη” κατάφεραν να κρατήσουν όρθια την Αυτοδιοίκηση στην οικονομική κρίση. Το “κλείσιμο του ματιού” σε διασπάσεις και έριδες απανταχού της επικράτειας, αποτελεί αναχρονισμό και παλαιοκομματισμό, αποπροσανατολίζοντας από τα πραγματικά προβλήματα και το κεντρικό ζητούμενο.
Η ξεχωριστή κάλπη στα χωριά, με αποδέσμευση της εκλογής των κοινοτικών οργάνων από το κεντρικό ψηφοδέλτιο, είναι πράγματι αναγκαία. Ένα καθαρό μήνυμα στην ύπαιθρο, μαζί με παρεμβάσεις ενδοδημοτικής αποκέντρωσης, για θεσμική και οικονομική θωράκιση αρμοδιοτήτων στις κοινότητες. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν θα μπορούσε κανείς να εμπιστευτεί την υλοποίησή τους στον κ. Τσίπρα, που κουβαλά αλησμόνητες περγαμηνές ως ο θεμελιωτής του χειρότερου εκλογικού συστήματος παγκοσμίως, βυθίζοντας τους δήμους σε χάος ακυβερνησίας.
Όσο για τις ακροβατικές εξαγγελίες δισεκατομμυρίων του ίδιου προς τους δήμους, περιττεύει ο σχολιασμός της δημιουργικής ασάφειάς τους, όταν μάλιστα εκστομίζονται από εκείνον που δεν δίστασε να επιτεθεί ακόμα και στα ταμειακά διαθέσιμα των δήμων εν μία νυκτί με ΠΝΠ.
Η απόσταση λόγων και έργων αποκέντρωσης ταυτίζει τον νυν με τον πρώην Πρωθυπουργό σε ένα κοινό ρεσιτάλ αναξιοπιστίας. Κανείς εκ των δύο δεν θα καταφέρει τελικά να ανακόψει το ρεύμα της αποκέντρωσης που ενώνει όλους όσοι πιστεύουμε στο αυτονόητο όραμα, στη σύγκλιση με το ευρωπαϊκό αυτοδιοικητικό κεκτημένο, το οποίο αμφότεροι ως πρωθυπουργοί συστηματικά υπονόμευσαν.
* Άρθρο του Πάρι Κουκουλόπουλου, Δ’ Αντιπρόεδρου της Βουλής, Βουλευτή Κοζάνης & Υπεύθυνου ΚΤΕ Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας “Τα Νέα” ( https: //www.tanea.gr/print/2026/07/31/opinions/na-spasoume-tous-dimous-i-ton-ypersygkentrotismo/ )
