Η Επιτροπή Σοφών επεξεργάζεται τρία διαφορετικά θεσμικά μοντέλα για το Εθνικό Απολυτήριο, με στόχο την αναμόρφωση της διαδικασίας για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Οι προτάσεις εξετάζουν τη σύνδεση της σχολικής επίδοσης με την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, διασφαλίζοντας παράλληλα την αξιοπιστία και τη συγκρισιμότητα των βαθμών μεταξύ των σχολείων.
Σχεδιασμός για το Εθνικό Απολυτήριο και την εισαγωγή στα ΑΕΙ
Η Επιτροπή Σοφών, υπό την ηγεσία του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Καθηγητή Μιχάλη Σφακιανάκη, ολοκλήρωσε την Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων στο πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία. Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτελεί το Εθνικό Απολυτήριο και η αναδιαμόρφωση του τρόπου πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα 106 μέλη της ομάδας εργασίας δεν έχουν οριστικοποιήσει ακόμη τις προτάσεις τους, καταγράφοντας διαφορετικές θεσμικές προσεγγίσεις. Παραμένουν υπό εξέταση τεχνικά ζητήματα, όπως η βαρύτητα του βαθμού απολυτηρίου στην κατάταξη, ο αριθμός των τάξεων του Λυκείου που θα συνυπολογίζονται, ο ρόλος των εθνικών εξετάσεων και οι δικλείδες για τη διασφάλιση της συγκρισιμότητας των επιδόσεων μεταξύ των διαφορετικών σχολικών μονάδων.
Το υφιστάμενο καθεστώς βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο. Η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας έχει διευκρινίσει πως οι Πανελλαδικές παραμένουν σε ισχύ έως ότου συμφωνηθεί ένα νέο, διαφανές και δίκαιο πλαίσιο. Ως χρονικός στόχος για την εφαρμογή του νέου συστήματος έχει τεθεί το σχολικό έτος 2027-2028, με την απαραίτητη προϋπόθεση της ολοκλήρωσης των απαιτούμενων εκπαιδευτικών και εξεταστικών υποδομών.
Τρεις διαφορετικές διαδρομές προς το πανεπιστήμιο
Η Επιτροπή Διαλόγου προχωρά στον διαχωρισμό της πιστοποίησης επιτυχούς φοίτησης στο Λύκειο από την ανταγωνιστική διαδικασία επιλογής για τα ΑΕΙ. Αυτή η διάκριση γεννά τρεις βασικές προτάσεις:
Στο πρώτο σενάριο, το σχολείο χορηγεί το απολυτήριο βάσει της σχολικής πορείας, ενώ οι εθνικές εξετάσεις αποτελούν ξεχωριστή διαδικασία για την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο. Ο μαθητής πιστοποιεί την επάρκειά του μέσω του απολυτηρίου και συμμετέχει σε κεντρικές εξετάσεις για τη διεκδίκηση θέσης. Παραμένει το ερώτημα αν η έλλειψη άμεσης σύνδεσης των δύο διαδικασιών θα μειώσει το κίνητρο των μαθητών, ενώ απαιτούνται εγγυήσεις για την αξιοπιστία της ενδοσχολικής αξιολόγησης. Στη δεύτερη εκδοχή, προτείνεται ένα διπλό εξεταστικό σύστημα: ο μαθητής δίνει εθνικές εξετάσεις για το απολυτήριο και επιπλέον εξετάσεις προσανατολισμού για τα ΑΕΙ. Εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι, παρότι διαχωρίζονται οι λειτουργίες, ο κίνδυνος αύξησης του εξεταστικού φόρτου είναι υπαρκτός. Η τρίτη πρόταση προβλέπει μία εθνική διαδικασία με διττό ρόλο: οι εξετάσεις πιστοποιούν την ολοκλήρωση του Λυκείου και ταυτόχρονα καθορίζουν την κατάταξη, με διαφορετικά όρια επάρκειας και τρόπους υπολογισμού ανάλογα με τον στόχο. Το βασικό πλεονέκτημα εδώ είναι ο περιορισμός των εξεταστικών περιόδων.
Θα μετρά ο βαθμός του απολυτηρίου για το πανεπιστήμιο;
Η Ενδιάμεση Έκθεση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής του βαθμού του απολυτηρίου στην κατάταξη για τα ΑΕΙ, καθώς και το εύρος των τάξεων που θα συνυπολογίζονται (Γ΄ ή και Β΄ Λυκείου). Το νέο μοντέλο στοχεύει στην ανάδειξη της συνολικής εκπαιδευτικής διαδρομής του μαθητή, θέτοντας ως προτεραιότητα την εξωτερική αξιολόγηση και τη συγκρισιμότητα των βαθμών μεταξύ των σχολείων.
Θα μετρά η Α΄ Λυκείου;
Το ερώτημα για το αν η βαθμολογία της Α΄ Λυκείου θα ενσωματωθεί στο τελικό αποτέλεσμα παραμένει υπό συζήτηση. Η υπουργός Παιδείας εξετάζει αν το βάρος θα περιοριστεί στις δύο τελευταίες τάξεις ή αν θα επεκταθεί. Η απόφαση αυτή είναι καθοριστική, καθώς η συμπερίληψη της Α΄ Λυκείου θα μετέθετε την προετοιμασία των μαθητών σε προγενέστερο στάδιο της φοίτησης.
Πώς θα διεξάγονται οι εξετάσεις
Η Επιτροπή εξετάζει ποικίλες αρχιτεκτονικές διεξαγωγής, όπως η καθιέρωση δεύτερης εξεταστικής περιόδου για βελτίωση βαθμού ή η κατανομή της ύλης σε δύο εξεταστικούς πυλώνες. Ερευνάται επίσης η χρήση ψηφιακών εργαλείων, όπως σπονδυλωτές δοκιμασίες και προσαρμοστική αξιολόγηση, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης από μία και μοναδική επίδοση.
Σχετικά με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής παραμένει στο προσκήνιο, με την υπουργό να δηλώνει ότι δεν καταργείται στο τρέχον σύστημα. Η λειτουργία της στο μελλοντικό μοντέλο θα καθοριστεί ανάλογα με τον μηχανισμό που θα επιλεγεί για τη διασφάλιση των ακαδημαϊκών προϋποθέσεων των υποψηφίων.
Ο τρόπος επιλογής των φοιτητών ενός πανεπιστημιακού τμήματος
Η συζήτηση εστιάζει στον συνδυασμό του γενικού βαθμού με ειδικές γνωστικές προϋποθέσεις ανά τμήμα. Στόχος είναι η διατήρηση της αυτονομίας των ΑΕΙ στην επιλογή φοιτητών, αποφεύγοντας παράλληλα την υπερβολική αύξηση των εξετάσεων.
Πρόταση για «Clearing» για την αντιμετώπιση των κενών θέσεων στα πανεπιστήμια
Προτείνεται η εφαρμογή ενός μηχανισμού Clearing, εμπνευσμένου από διεθνή πρότυπα, για την κάλυψη θέσεων που παραμένουν κενές μετά την κύρια εισαγωγή. Η διαδικασία θα βασίζεται σε προκαθορισμένα κριτήρια, χωρίς την ανάγκη νέων εξετάσεων, προσφέροντας μια δεύτερη ευκαιρία στους υποψηφίους.
Λιγότερη εξάρτηση από μία ημέρα χωρίς να χαθεί η αξιοπιστία
Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην αποσύνδεση της εισαγωγής στα ΑΕΙ από την απόλυτη πίεση των τελικών εξετάσεων, ενισχύοντας την αξία της σχολικής πορείας. Ωστόσο, η μεταφορά βάρους στην ενδοσχολική βαθμολογία απαιτεί αυστηρές δικλείδες για την αποφυγή αποκλίσεων μεταξύ σχολείων. Η δημόσια διαβούλευση, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2026, περιλαμβάνει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ενώ το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής παραμένει ευέλικτο, ανάλογα με την ετοιμότητα των υποδομών.
