Ζούμε στην εποχή που η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) δεν συζητιέται απλώς στα τεχνολογικά συνέδρια, αλλά φοράει πλέον ποδοσφαιρικά παπούτσια και μπαίνει δυναμικά στις γραμμές του γηπέδου. Τα γλωσσικά μοντέλα φέρνουν στο φως μια πραγματικότητα που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας: εφαρμογές που χρησιμοποιούν αλγόριθμους για να ανακαλύψουν το επόμενο μεγάλο ταλέντο, εκεί που το μάτι του παραδοσιακού σκάουτερ δεν μπορεί ή δεν προλαβαίνει να φτάσει.
Της Δώρας Ιωακειμίδου
Η κεντρική ιδέα μοιάζει μαγική. Πλατφόρμες όπως η ελβετική Footbao (ιδρύθηκε το 2023 με τεράστια απήχηση σε Βραζιλία, Κολομβία, Αργεντινή) και η γερμανική CUJU επιτρέπουν σε παιδιά από κάθε γωνιά του πλανήτη να ανεβάζουν βίντεο από το κινητό τους, εκτελώντας συγκεκριμένες τεχνικές ασκήσεις. Στη συνέχεια, η AI αναλύει την ταχύτητα, τον έλεγχο της μπάλας και την τεχνική, μετατρέποντας τα pixels σε αξιόπιστα δεδομένα αξιολόγησης.
Τα παραδείγματα που αναφέρονται είναι εντυπωσιακά.
Ο 18χρονος Βραζιλιάνος Λέο Βέιγκα, χαμένος σε μια μικρή ομάδα της νότιας Βραζιλίας, βρέθηκε μέσω της Footbao να προπονείται με τη Λέτσε και σήμερα αγωνίζεται στην ιταλική Σπέτσια.
Στο γυναικείο ποδόσφαιρο —το οποίο αναμένεται να εκτοξευθεί στη Λατινική Αμερική ενόψει και του Μουντιάλ Γυναικών του 2027 στη Βραζιλία— η νεαρή Μαρσέλα Ζερεμίας ντε Λίμα χρησιμοποίησε τη CUJU για να βελτιώσει τις επιδόσεις της, ξεχώρισε σε ένα ψηφιακό pick-up και πλέον φοράει τη φανέλα της ιστορικής Κορίνθιανς.
Ακόμα και «εργοστάσια» παραγωγής ταλέντων, όπως η Σάντος και η Παλμέιρας, στρέφονται σε αυτές τις πλατφόρμες για να φιλτράρουν τον ατελείωτο όγκο βίντεο που δέχονται καθημερινά. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Σβεν Μίλερ της CUJU, οι μεγάλοι σύλλογοι έχουν δεδομένα μόνο για παίκτες που έχουν ήδη εντοπιστεί· στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, υπήρχε ένα τεράστιο «μαύρο κουτί». Η AI έρχεται να το ανοίξει, προσφέροντας έναν θεωρητικό «εκδημοκρατισμό» του ποδοσφαίρου.
Η ελληνική εξίσωση: Χιλιάδες ακαδημίες, μηδενικό επαγγελματικό υπόβαθρο
Διαβάζοντας όλα αυτά, ως αθλητική συντάκτρια που ζει και αναπνέει στα ελληνικά γήπεδα, δεν μπορώ να μη θέσω το αναπόφευκτο ερώτημα: Μπορεί μια τέτοια τεχνολογία να εφαρμοσθεί και να αποδώσει καρπούς στην Ελλάδα;
Η απάντηση δεν είναι ένα απλό «ναι» ή «όχι», αλλά μια βαθιά βουτιά στην αντιφατική ποδοσφαιρική μας πραγματικότητα.
Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα είναι μια χώρα-παράδεισος για τέτοια εργαλεία, αν κοιτάξει κανείς αποκλειστικά την πρώτη ύλη.
Διαθέτουμε χιλιάδες ποδοσφαιρικές ακαδημίες διάσπαρτες από την ακριτική Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου μέχρι τα μεγάλα αστικά κέντρα. Το πάθος των γονιών, η τρέλα των παιδιών και ο αριθμός των εγγεγραμμένων μικρών ποδοσφαιριστών είναι δυσανάλογα μεγάλος για το μέγεθος της χώρας. Υπάρχει απίστευτο ταλέντο που μένει ανεκμετάλλευτο, ακριβώς επειδή τα τμήματα scouting των 3-4 μεγάλων ελληνικών ΠΑΕ δεν έχουν τη δομή, το προσωπικό ή το μπάτζετ να οργώσουν κάθε επαρχιακό γήπεδο. Θεωρητικά, ένα app θα έδινε το δικαίωμα στο παιδί από την Ορεστιάδα ή τη Γαύδο να «δειχθεί» απευθείας σε ένα μεγάλο κλαμπ.
Εδώ όμως έρχεται η σκληρή ελληνική πραγματικότητα να γκρεμίσει το ψηφιακό οικοδόμημα. Το βασικό μας πρόβλημα δεν είναι ο εντοπισμός του ταλέντου, αλλά η απουσία επαγγελματικού υποβάθρου και δομών για την εξέλιξή του.
- Η ψευδαίσθηση της αξιολόγησης χωρίς υποδομές: Τι να το κάνεις αν η AI εντοπίσει ένα παιδί 12 ετών με εκπληκτική τεχνική σε ένα χωριό της επαρχίας, όταν η ακαδημία στην οποία προπονείται δεν διαθέτει γήπεδο με κατάλληλο χλοοτάπητα, όταν δεν υπάρχει εξειδικευμένος γυμναστής, ή όταν ο προπονητής (συχνά ένας single-handed ήρωας-εθελοντής) κάνει και τον φροντιστή και τον οδηγό του βαν;
- Η έλλειψη τεχνογνωσίας και κουλτούρας δεδομένων: Στην Ελλάδα, το ποδόσφαιρο των υποδομών λειτουργεί ακόμα σε μεγάλο βαθμό με το «μάτι», τις δημόσιες σχέσεις και, δυστυχώς, τα «βύσματα». Οι περισσότερες ερασιτεχνικές ακαδημίες δεν έχουν καν ψηφιοποιημένα τα βασικά στοιχεία των παικτών τους. Το να ζητήσεις από έναν Έλληνα προπονητή της βάσης να καθοδηγήσει το παιδί να κάνει τυποποιημένες ασκήσεις μπροστά από μια κάμερα κινητού για να τις αναλύσει ένας αλγόριθμος στην Ελβετία, φαντάζει μακρινό σενάριο.
- Το «χάσμα» μετά την ανακάλυψη: Ας υποθέσουμε ότι το app κάνει τη δουλειά του και το παιδί ξεχωρίζει. Πού θα πάει; Στις ελληνικές επαγγελματικές ακαδημίες, οι θέσεις στους ξενώνες είναι ελάχιστες και οι υποδομές φιλοξενίας περιορισμένες.
Αντίθετα με τη Βραζιλία, όπου η ανάδειξη ενός παίκτη αποτελεί κρατική και εταιρική βιομηχανία με τεράστια δίκτυα υποστήριξης, στην Ελλάδα το σύστημα «κολλάει» στο επόμενο βήμα…
Δεν υπάρχουν ενδιάμεσες ανταγωνιστικές κατηγορίες (όπως οι οργανωμένες αναπτυξιακές λίγκες του εξωτερικού) που να απορροφούν και να ψήνουν αυτούς τους παίκτες σε επαγγελματικό περιβάλλον.
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένας εξαιρετικός «προθάλαμος»
Μπορεί πράγματι να μειώσει τις αποστάσεις και να δώσει φωνή σε ξεχασμένα ταλέντα. Ωστόσο, για να έχει νόημα η εφαρμογή της στην Ελλάδα, πρέπει πρώτα να φτιάξουμε τα θεμέλια.
Η AI μπορεί να σου δείξει ποιο παιδί έχει το χάρισμα, αλλά δεν μπορεί να του χτίσει γήπεδο, δεν μπορεί να του μάθει αθλητική νοοτροπία, ούτε μπορεί να αντικαταστήσει την ανάγκη για ένα σοβαρό, εγχώριο, επαγγελματικό πλάνο ανάπτυξης.
Αν δεν επενδύσουμε στο να αποκτήσουν οι χιλιάδες ακαδημίες μας ένα στοιχειώδες επαγγελματικό υπόβαθρο, η τεχνητή νοημοσύνη στην Ελλάδα θα παραμείνει απλώς ένας ακόμη τρόπος για να βλέπουμε ταλέντα να φεύγουν νωρίς για το εξωτερικό, αφήνοντας τα δικά μας γήπεδα άδεια από ελπίδα…
