Η μηρυκαστική προέκταση στο ανθρώπινο είδος, αποτελεί την εναλλακτική διέξοδο του πνεύματος σε καθετοποιημένα fast foods. Η ύπαρξη μας ως έννοια, απλά παραβρίσκεται σ’ ένα κόσμο που του αφαίρεσαν τη δυνατότητα ή το δικαίωμα της νόησης, παρέχοντας του προς διευκόλυνση, το επεξεργασμένο αποτύπωμα της διαδρομής του πάνω στη γη.
Ζούμε – τρόπος του λέγειν – όσο μπορούμε να το αντιληφθούμε, σε μια κατάσταση παρακμής ως άτομα ή κοινωνικά σύνολα. Βλέπουμε την εικονική πραγματικότητα να μας ξεπερνάει και αυτό το εκλαμβάνουμε ως επίτευγμα της ανθρωπότητας. Αναζητούμε απαντήσεις σ’ ότι μας προκύπτει και αντί να ψάχνουμε σ’ εγκυκλοπαίδειες και συγγράμματα θέτοντας σε λειτουργία τη διανόησή μας, κοιτάμε τις εφαρμογές στο κινητό μας και στις πλατφόρμες του υπολογιστή μας. Μια κοινωνία που αργά – αργά νωχελικά, παραδίνεται στους διακινητές της γνώσης μας. Μια κοινωνία που αργά – αργά μεταλλάσσεται, σε αντικείμενο χωρίς υποκειμενική υπόσταση.
Διαβάζοντας κάποιος τη εισαγωγή μου στο κείμενο, θα νομίσει πως είμαι εναντίον της τεχνολογικής προόδου. Ότι παραμένω στις αγκυλώσεις της γενιάς μου, που δεν θέλουν να ανοίξουν τον ορίζοντά τους στις νέες προκλήσεις που αλλάζουν τις εποχές. Όχι, δεν λέω, ούτε η γη είναι επίπεδη, ούτε δεν κινείται, ούτε είμαι αντίθετος στην εξέλιξη των ειδών κατά τον Δαρβίνο, αστειευόμενος. Απλούστατα όπως σε όλες τις μεγάλες ανακαλύψεις με τρομάζει η κακή χρήση τους. Σίγουρα και η ΤΝ όπως όλα τα βήματα προόδου του ανθρώπου, δημιουργεί νέα δεδομένα που μπορούν να συμβάλλουν στο μέλλον της ανθρωπότητας. Όμως, όμως δεν μπορώ να δεχτώ τα αναμασημένα σβολάκια της γνώσης, που στιγμιαία προσφέρονται στο μενού της απορίας μας, κάνοντας μας έτσι «σοφότερους». Είναι σαν να αποφεύγουμε την δική μας ενεργό συμμετοχή, παραδομένοι στην ευκολία της ντελιβερι γνώσης.
Βλέπω κάποια από αυτά τα μικρά βιντεάκια, «reels» μου είπανε τα λένε τα εγγόνια μου και δεν πιστεύουν τα μάτια μου: Στο άγριο σαρκοβόρο που προστατεύει με μητρική στοργή το νεογέννητο μιάς αντιλόπης, ή την τεράστια μαύρη αρκούδα που λειτουργεί ως διασώστης στα μανιασμένα κύματα ενός χειμάρου, ή… Εκατοντάδες τέτοια ψεύτικα «reels» όπως μου είπανε της Τεχνητής Νοημοσύνης, που διεγείρουν εφησυχαστικά επίσης ένα ψεύτικο συναίσθημα, που επιβεβαιώνει μια ψεύτικη «πραγματικότητα». Ο νεότερος της παρέας που συχνάζουμε στη καφετέρια της γειτονιάς μου, εκπλήσσεται κάθε φορά που με βλέπει να κουβαλώ στη μασχάλη μου την εφημερίδα μου. Ενίοτε δε, με απαξιωτικό ύφος και με βαριά προφορά στη τοπική διάλεκτο με αποπαίρνει: Τι ρα.., Άντε – άντε, ακόμα φημερίδα παίρνς; Το κινητό τι τόχς για διακόσμηση;
Τι να του απαντήσω, τι να του εξηγήσω, ότι η τεχνολογία της ανθρώπινης σκέψης, μας πρόσφερε το κινητό τηλέφωνο για να διευκολύνει την επικοινωνία των ανθρώπων; Ότι είναι ένα δημιούργημα με ιδιαίτερες ικανότητες πάρα πολύ χρήσιμες που απλουστεύουν τη ζωή μας, αλλά όσο κι’ αν η πληροφόρησή του ιντερνετικά σε ενημερώνει, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να αντικαταστήσει τον έντυπο λόγο; Δεν μπορεί να δέσει την πολιτική, την ιδεολογική και την κοινωνική σου διάσταση όπως σε εξοικειώνει η αρθογραφία της εφημερίδας, ή η μυσταγωγία της ανάγνωσης ενός βιβλίου. Είναι δύο εντελώς διαφορετικές γλώσσες που η καθεμιά εξυπηρετεί και αξιολογεί τις ΑΝΑΓΚΕΣ διαφορετικών ανθρώπων.
Άλλο είναι να εντρυφείς στο ποιοτικό σκυρόδεμα ενός οικοδομήματος και άλλο να πασαλείβεσαι με το σοβάτισμα. Απλά η ευκολία της τεχνητής νοημοσύνης με ανησυχεί μην εκληφθεί ως Ευαγγέλιο της γνώσης και στα μανιασμένα κύματα της ζωής, μην περιμένουμε τη μαύρη αρκούδα ως διασώστη.
Μαγκλάρας Βασίλης 11/2/2026
magklarasvas@yahoo.gr
