Είναι γνωστό ότι για να λειτουργήσουν τα ορυχεία και οι σταθμοί παραγωγής στον τόπο μας έγιναν μεγάλες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις. Πολλοί κάτοικοι έχασαν χωράφια, βοσκοτόπια και περιουσίες όχι επειδή επέλεξαν να τα πουλήσουν, αλλά επειδή η πολιτεία έκρινε ότι η γη τους ήταν αναγκαία για έναν συγκεκριμένο δημόσιο σκοπό: τη λιγνιτική δραστηριότητα.
Σήμερα η λιγνιτική εποχή τελειώνει… Η περιοχή αλλάζει και η ΔΕΗ ανακοινώνει νέες, μεγάλες επενδύσεις στις εκτάσεις που απέκτησε με διάφορους τρόπους και τις μετέτρεψε σε ορυχεία: φωτοβολταϊκά, νέες χρήσεις γης, ενεργειακές και άλλες δραστηριότητες.
Πριν, όμως, δοθεί νέα ζωή σε αυτή τη γη, οφείλει να μας πει την αλήθεια για όσα έγιναν μέχρι σήμερα, καθώς όλες οι εκτάσεις των ορυχείων έπρεπε να αποκατασταθούν μετά την χρήση τους ως ορυχείων.
Το ζήτημα αφορά αποκλειστικά τις παλαιές αναγκαστικές απαλλοτριώσεις για τη λειτουργία των ορυχείων. Δεν συγχέεται με τις μεταγενέστερες αγορές εκτάσεων που έγιναν με συμβόλαια και συμφωνημένες τιμές.
Επειδή κανένας δεν έχει ευαισθητοποιηθεί μέχρι σήμερα να μας ενημερώσει, ίσως ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε να μάθουμε την αλήθεια. Ναι, για κάθε έκταση που αποκτήθηκε με αναγκαστική απαλλοτρίωση, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν:
- ποια ήταν η πράξη απαλλοτρίωσης και για ποιον ακριβώς σκοπό έγινε,
- ποιος ήταν ο αρχικός ιδιοκτήτης ή οι νόμιμοι διάδοχοί του,
- αν και για πόσο χρόνο η έκταση χρησιμοποιήθηκε πραγματικά για ορυχείο ή συναφή δραστηριότητα,
- αν αποκαταστάθηκε περιβαλλοντικά και με ποια τεχνικά στοιχεία,
- αν επανατοποθετήθηκε το γόνιμο επιφανειακό έδαφος, όπου αυτό προβλεπόταν,
- ποιο είναι σήμερα το ιδιοκτησιακό και πολεοδομικό καθεστώς της,
- με ποια νόμιμη πράξη σχεδιάζεται ή επιτρέπεται η νέα χρήση της.
Η αποκατάσταση δεν μπορεί να είναι μια γενική διαβεβαίωση. Πρέπει να αποδεικνύεται ανά έκταση, με στοιχεία, μελέτες, πρωτόκολλα και παραλαβές. Δεν αρκεί να λέμε ότι μια περιοχή «αποκαταστάθηκε», όταν οι πολίτες δεν γνωρίζουν αν η γη είναι πραγματικά κατάλληλη για γεωργία, κτηνοτροφία, αναψυχή, ανάπτυξη ή άλλη χρήση προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Το ίδιο ισχύει και για τις νέες παραχωρήσεις ή εγκαταστάσεις, όπως τα φωτοβολταϊκά. Πριν χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε πρώην απαλλοτριωμένη έκταση για νέο έργο, πρέπει να υπάρχει πλήρης και δημόσια απάντηση για το πώς αποκτήθηκε, πώς χρησιμοποιήθηκε, αν ολοκληρώθηκε ο σκοπός της απαλλοτρίωσης και με ποια διαδικασία λαμβάνεται η σημερινή απόφαση αξιοποίησής της.
Δεν προδικάζουμε ότι όλες οι περιπτώσεις είναι ίδιες. Δεν ισχυριζόμαστε ότι κάθε απαλλοτριωμένη έκταση επιστρέφει αυτομάτως. Αυτό θα κριθεί μόνο μετά από έλεγχο των πράξεων απαλλοτρίωσης, των δικαστικών αποφάσεων, των κτηματολογικών στοιχείων, των περιβαλλοντικών όρων και της σημερινής πραγματικής κατάστασης.
Αυτό που ζητούμε είναι απλό και αυτονόητο: πλήρη διαφάνεια, έλεγχο ανά ακίνητο και εφαρμογή του νόμου.
Για μεγάλο διάστημα έχουν γίνει δημόσιες παρεμβάσεις και έχουν τεθεί ερωτήματα προς τη ΔΕΗ, την Πολιτεία, τους Δήμους, την Περιφέρεια, τους βουλευτές, τα Επιμελητήρια και τους συλλογικούς φορείς. Δεν υπήρξε μέχρι σήμερα μια ολοκληρωμένη, δημόσια και τεκμηριωμένη απάντηση.
Γι’ αυτό αναλαμβάνω αυτή την πρωτοβουλία. Όχι απέναντι στους θεσμούς, αλλά για να κινητοποιηθούν οι θεσμοί. Όχι για να δημιουργηθεί σύγκρουση, αλλά για να καταγραφούν τα πραγματικά δεδομένα και να προστατευθούν νόμιμα τα δικαιώματα των πολιτών και το συμφέρον της Δυτικής Μακεδονίας.
Καλώ όσους έχουν χάσει ιδιοκτησίες από παλαιές αναγκαστικές απαλλοτριώσεις της ΔΕΗ, ή είναι κληρονόμοι τέτοιων ιδιοκτητών, να στείλουν SMS στο 6936689235 με:
- ονοματεπώνυμο
- χωριό ή περιοχή
- περίπου στρέμματα
- έτος απαλλοτρίωσης, εφόσον είναι γνωστό.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια σοβαρή, τεκμηριωμένη καταγραφή των περιπτώσεων. Στη συνέχεια, με έγγραφα και νόμιμες διαδικασίες, να ζητηθούν οι απαραίτητες απαντήσεις από τη ΔΕΗ, το Ελληνικό Δημόσιο, τη ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. και κάθε αρμόδιο φορέα.
Η Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να δεχθεί άλλη μία μετάβαση χωρίς λογαριασμό για όσα προηγήθηκαν.
Πριν σχεδιαστεί το αύριο της γης του λιγνίτη, πρέπει να απαντηθεί καθαρά τι έγινε με τη γη που πήραν από τους ανθρώπους της περιοχής.
Μάκης Ιωσηφίδης
Πρώην Δήμαρχος Αμυνταίου
Πρώην Πρόεδρος Δικτύου Ενεργειακών Δήμων Ελλάδος
