Παραβρέθηκα την Δευτέρα 27-4-2026 στην συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Σερβίων, που διεξήχθη στο Τρανόβαλτο.
Κυρίαρχο θέμα, που ήταν και το πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης, ήταν το θέμα της έκδοσης της άδειας εκμετάλλευσης των λατομείων μαρμάρων του Τρανοβάλτου στην θέση Μπιστιριά.
Ο δήμαρχος στην τοποθέτησή του, σε συνέχεια των επικοινωνιακών του παιχνιδιών που είχαν προηγηθεί, με σειρά αναρτήσεων και αναδημοσιεύσεων, απέκρυψε επιμελώς να αναφερθεί στην συνεισφορά των προηγούμενων δημοτικών αρχών, κάνοντας μόνο μια γενική αναφορά.
Με λίγα λόγια η έκδοση της άδειας εκμετάλλευσης οφείλονταν σε αυτόν και στις παρεμβάσεις που έκανε στον πρωθυπουργό και στα στελέχη της κυβέρνησης.
Αποσιωπά όμως ότι διοικεί τον δήμο εδώ και 7 χρόνια και ενώ η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων ήταν έτοιμη το 2019 που ανέλαβε, χρειάστηκαν 7 χρόνια για την έκδοση της άδειας εκμετάλλευσης.
Κανένα δεν τιμά το γεγονός αυτό, ούτε την δημόσια διοίκηση ούτε τον ίδιο.
Κατ’ αρχήν πρέπει να πούμε ότι η άδεια εκμετάλλευσης της μαρμαροφόρου περιοχής Τρανοβάλτου είναι μια θετική εξέλιξη για την περιοχή και αξίζουν συγχαρητήρια σε όλους, όσους συνέβαλαν στην έκδοσή της.
Ήρθε όμως αργά, πολύ αργά, με αμφίβολα αποτελέσματα για την αποτελεσματικότητά της στις σημερινές κοινωνικές συνθήκες της περιοχής.
Χωρίς να θέλουμε να υποβαθμίσουμε κανενός την συνεισφορά του στην έκδοση της άδειας εκμετάλλευσης της μαρμαροφόρου περιοχής του Τρανοβάλτου, προφανώς και του ίδιου του δημάρχου, δεν μπορούν να αποσιωπούνται τα πραγματικά γεγονότα.
Η αληθινή ιστορία για την αξιοποίηση των λατομείων Τρανοβάλτου είναι η παρακάτω:
- Το καλοκαίρι του 2013, στην δική μας δημοτική θητεία, αντιπροσωπεία του συνδέσμου των επιχειρήσεων μαρμάρου ζήτησε συνάντηση μαζί μου για να θέσει υπόψη της δημοτικής αρχής, τα προβλήματα που υπήρχαν με την εκμετάλλευση των λατομείων Τρανοβάλτου, δεδομένου ότι ο δήμος ήταν και παραμένει ιδιοκτήτης της έκτασης όπου αναπτύσσονται τα λατομεία.
Τέθηκαν δύο βασικά θέματα:
- Το θέμα του αποκλεισμού των μαρμάρων Τρανοβάλτου από τα δημόσια έργα που εκτελούνταν ανά την Ελλάδα, λόγω μη ύπαρξης πιστοποίησης των μαρμάρων Τρανοβάλτου.
- Το θέμα της αδειοδότησης των ενεργών λατομείων, δεδομένου ότι οι άδειες λειτουργίας είχαν λήξει και υπήρχε αδυναμία έκδοσης νέων αδειών, για λόγους που δεν είναι της παρούσης να παρουσιάσουμε.
- Η δημοτική αρχή αντέδρασε άμεσα.
– Με ομόφωνες αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου μέσα μόνο σε έξη μήνες εκδόθηκε η πιστοποίηση, η οποία κατατέθηκε αρμοδίως και έτσι το μάρμαρο Τρανοβάλτου έκτοτε γινόταν δεκτό στα δημόσια έργα.
Για την έκδοση των αδειών λειτουργίας
– Έγιναν κατ’ αρχήν συσκέψεις με τον αρμόδιο Διευθυντή Περιβάλλοντος της Αποκεντρωμένης κ. Μιχελάκη Β., με την συνδρομή της ΑΝΚΟ Α.Ε με Γενικό Διευθυντή τον σημερινό Περιφερειάρχη κ. Αμανατίδη Γ, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπήρχε η δυνατότητα έκδοσης νέων αδειών.
– Ακολούθως έγιναν οι απαραίτητες συνεννοήσεις με την Περιφερειάρχη κ. Δακή Γ. και τον αντιπεριφερειάρχη κ. Σόκουτη Ι., από τους οποίους ζητήθηκε η πολιτική και οικονομική συνδρομή, δεδομένου ότι το έργο ήταν πολύ μεγάλο για να μπορέσει ο δήμος να το υλοποιήσει μόνος του. Από την Περιφέρεια υπήρξε άμεση ανταπόκριση.
– Μετά από αλλεπάλληλες συσκέψεις, οι οποίες διήρκησαν πάνω από 6 μήνες, αποφασίστηκε ότι μπορεί να γίνει η αξιοποίηση της μαρμαροφόρου περιοχής, μόνον εάν εκδοθεί ενιαία άδεια εκμετάλλευσης, η οποία θα εκδοθεί για λογαριασμό του δήμου.
– Στην μαρμαροφόρο περιοχή θα αναπτύσσονταν όλες οι ενεργές επιχειρήσεις, με τρόπο που θα περιγράφονταν στην άδεια εκμετάλλευσης κα λειτουργίας.
Στο σημείο αυτό υπήρξαν ισχυρές αντιδράσεις από κάποιες επιχειρήσεις, των οποίων κατά την άποψή τους, θίγονταν τα συμφέροντα.
Έγινε όμως σαφές από τον δήμο αλλά και από την αρμόδια υπηρεσία της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Αποκεντρωμένης, ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος αδειοδότησης. Σε αντίθετη περίπτωση τα λατομεία θα έκλειναν.
Στο σημείο αυτό θέλω να τονίσω την καθοριστική συμμετοχή τόσο του τότε Διευθυντή κ. Μιχελάκη Β., ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της τελικής πρότασης αλλά και την καθοριστική συμμετοχή της Γενικής Γραμματέως Αποκεντρωμένη Διοίκησης κας Ευταξά Β., η οποία εξέφρασε με βεβαιότητα την πολιτική βούληση να εκδώσει την άδεια λειτουργίας.
- Όλες αυτές οι συζητήσεις διήρκησαν πάνω από 6 μήνες.
Στις 31-01-2014 έγινε η τελική σύσκεψη στα γραφεία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας κατά την οποία διατυπώθηκαν απόψεις, προτάσεις και συμφωνήθηκαν τα αναγκαία βήματα και οι άμεσες ενέργειες για την περιβαλλοντική νομιμοποίηση και ανάπτυξη του κλάδου.
Τον Μάιο του 2014 (9-5-2014) υπογράφηκε το «Κείμενο Αρχών και Δεσμεύσεων για την ορθολογική διαχείριση και αξιοποίηση της μαρμαροφόρου περιοχής Τρανοβάλτου».
Το Κείμενο Αρχών και Δεσμεύσεων συνεπέγραψαν η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, ο δήμος Σερβίων-Βελβενδού, οι εκπρόσωποι όλων των επιχειρήσεων που ήθελαν να συμμετέχουν και το Εμπορικό Επιμελητήριο Κοζάνης (συνολικά 13 φορείς).
Στα πλαίσια του «Κειμένου Αρχών και Δεσμεύσεων» εκπονήθηκε από την ΑΝΚΟ Α.Ε μελέτη με τίτλο «πρόταση ορθολογικής διαχείρισης και αξιοποίησης της μαρμαροφόρου περιοχής Τρανοβάλτου», η οποία και υπήρξε συνημμένο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ του Κειμένου.
Η ως άνω μελέτη έγινε αποδεκτή και δεσμευτική από όλους τους υπογράφοντες.
Επίσης εκπονήθηκε στα πλαίσια του Κειμένου Αρχών και Δεσμεύσεων, πάλι από την ΑΝΚΟ Α.Ε , Φάκελος Έργου με τις αναγκαίες βασικές, υποστηρικτικές και συμπληρωματικές μελέτες και τα έργα υποδομής που θα πρέπει να υλοποιηθούν, για την συνολική και ολοκληρωμένη αξιοποίησης της μαρμαροφόρου περιοχής Τρανοβάλτου, συμπεριλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματος ενεργειών, όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο 9 αυτού.
Ως προς την περιβαλλοντική αδειοδότηση των λατομείων προβλέφθηκε να εφαρμοστεί η προταθείσα διαδικασία από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας όπως περιγράφεται καθώς και η υλοποίηση των μελετών των περιπτώσεων 1-4 της παραγράφου 7.1 του κεφαλαίου 7 του συνημμένου Φακέλου Εργου.
Σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, οι μελέτες θα είχαν ολοκληρωθεί εντός δύο ετών και η αδειοδότηση θα είχε ολοκληρωθεί εντός τριών ετών, το 2017.
Εμείς ως δημοτική αρχή είχαμε δεσμευτεί ότι εντός του 2017 θα είχε εκδοθεί η άδεια λειτουργίας από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, στην αρμοδιότητα της οποίας ήταν η έκδοση της άδειας αυτής.
Επιπλέον στο Κείμενο Αρχών περιγράφεται και ο τρόπος χρηματοδότησης του Έργου.
Συγκεκριμένα ο δήμος Σερβίων-Βελβενδού, θα διέθετε από τον Τοπικό Πόρο Ανάπτυξης 606.262,95 ευρώ, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας 1.648.931,57 ευρώ και οι επιχειρήσεις 375.000 ευρώ.
Τέλος στο πλαίσιο της αρχικής φάσης του συνολικού σχεδιασμού και ως προαπαιτούμενο, ο Δήμος Σερβίων – Βελβεντού ανέλαβε τις αναγκαίες ενέργειες προγραμματισμού και χρηματοδότησης της σύνδεσης της λατομικής περιοχής με το δίκτυο ηλεκτροδότησης, λαμβάνοντας υπόψη τις φάσεις ανάπτυξης του έργου.
Συμπερασματικά, ό,τι ακολούθησε στην συνέχεια, έως την έκδοση της άδειας εκμετάλλευσης, οφείλεται στις βάσεις που είχαμε θέσει όλοι οι συμμετέχοντες φορείς το 2014 με την υπογραφή του Κειμένου Αρχών και Δεσμεύσεων.
- Εξέλιξη των γεγονότων
Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014 επιφύλαξαν μια έκπληξη για μας. Οι εκλογές χάθηκαν και έτσι αποχωρήσαμε από την διοίκηση του δήμου.
Η επόμενη δημοτική αρχή έπρεπε να συνεχίσει με βάση το Κείμενο Αρχών και Δεσμεύσεων.
Οι μελέτες καθυστέρησαν και δεν ολοκληρώθηκαν εντός του συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου που ορίστηκε από το αρχικό χρονοδιάγραμμα ενεργειών (2 χρόνια).
Εν τω μεταξύ ο νόμος περιβαλλοντικής αδειοδότησης το 2018 άλλαξε, η αρμοδιότητα για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και την έκδοση της άδειας εκμετάλλευσης έφυγε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Επίσης άλλαξε και το νομοθετικό πλαίσιο έκδοσης της άδειας εκμετάλλευσης.
Με τα πολλά η μελέτη ενιαίας εκμετάλλευσης ολοκληρώθηκε από την ΑΝΚΟ Α.Ε κατά τα τέλη του 2019.
Η έκδοση της άδειας περιβαλλοντικής αδειοδότησης ολοκληρώθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος το 2021.
Η άδεια εκμετάλλευσης εκδόθηκε στις 8-4-2026 (5 χρόνια μετά).
Στην συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Σερβίων, έγιναν γνωστοί στους μετόχους του συνεταιρισμού μαρμαράδων, οι όροι για την απ’ ευθείας ανάθεση στον συνεταιρισμό της εκμετάλλευσης των λατομείων.
Δυσβάστακτοι οι όροι, όπως αναλύθηκαν από τον δήμαρχο.
Η αίσθηση που δημιουργήθηκε από τις τοποθετήσεις των εκπροσώπων του συνεταιρισμού, είναι ότι υπάρχει μια δυσαρέσκεια κυρίως για το ύψος της εγγυητικής αλλά και το κόστος αποκατάστασης.
Γι αυτό στην αρχή του κειμένου είπαμε ότι η άδεια εκμετάλλευσης ήρθε αργά, πολύ αργά.
Γιατί οι όροι εκμετάλλευσης έγιναν πιο απαιτητικοί, δυσβάστακτοι για τους μετόχους του συνεταιρισμού, πολλές από τις επιχειρήσεις μαρμάρου βρίσκονται σε οικονομική ασφυξία γιατί βγήκαν από την αγορά, αφού εδώ και δέκα χρόνια δεν είχαν πρώτη ύλη να επεξεργαστούν, οι νέοι έφυγαν και το δυναμικό κομμάτι της κοινωνίας δεν υπάρχει πια για να αναλάβει ένα τέτοιο μεγάλο έργο.
Πέρασαν 12 χρόνια από την υπογραφή του Κειμένου Αρχών και Δεσμεύσεων.
Και αντί οι δημοτικές αρχές να κάνουν το κείμενο αυτό Ευαγγέλιο και να τρέχουν, ολιγώρησαν και καθυστέρησαν, με καταστροφικές συνέπειες στις επιχειρήσεις της περιοχής, στην οικονομία της περιοχής, στην κοινωνία του δήμου αλλά και στην οικονομία της χώρας.
Σήμερα 12 χρόνια μετά, τα χωριά των Καμβουνίων άδειασαν χωρίς καμιά προοπτική ανάκαμψης.
Εύχομαι η άδεια εκμετάλλευσης να αποτελέσει το έναυσμα για θετικές εξελίξεις στην περιοχή.
Του Β. Κωνσταντόπουλου
Πρώην δημάρχου Σερβίων-Βελβενδού
