Ένας φίλος μου, ο Αγάπιος Γαβριηλίδης, γνωστός για τους αγώνες του για το Ποντιακό ζήτημα, κάνει συχνά – πυκνά αναφορά στον “Κολοκοτρώνη του Πόντου” και λέει δυο πράγματα…
– 1ον: Το Ποντιακό δεν είναι ζήτημα μόνον των Ποντίων, αλλά όλων των Ελλήνων και θα έπρεπε να είναι στην ατζέντα των ελληνοτουρκικών όλων των κυβερνήσεων και…
– 2ον: Ότι είναι σημαντικότερο να μιλούν και να γράφουν για το Ποντιακό, οι μη Πόντιοι Έλληνες.
Κάπως έτσι, μου γεννήθηκε η ιδέα να γράψω το κείμενο που ακολουθεί!
Του Διαμαντή Θ. Βαχτσιαβάνου
Αν η ιστορία είναι, κατά τον ορισμό της, η επιστημονική αναζήτηση και η κριτική ερμηνεία των πεπραγμένων του παρελθόντος, τότε οι ήρωες όπως ο Κοτζά Αναστάς, αποτελούν τα ίδια τα δομικά της υλικά. Η ιστορία δεν είναι απλώς μια στείρα καταγραφή ημερομηνιών και μαχών σε σκονισμένα βιβλία. Είναι μια ζωντανή διαδικασία που αποκτά σάρκα και οστά μέσα από τις επιλογές των ανθρώπων σε οριακές στιγμές.
Στην ιστορία που θα πούμε, αναφερόμαστε στον “Κολοκοτρώνη του Πόντου”, διασώζοντας την μνήμη από την λήθη. Ο Κοτζά Αναστάς έδωσε αγώνα στα βουνά του Τοπτσάμ, όχι απλά ως μια πράξη ανυπακοής, αλλά ως μια ιστορική αναγκαιότητα, για την επιβίωση ενός ολόκληρου πολιτισμού!
Ο 19χρονος Αναστάσιος Παπαδόπουλος ,δραπετεύοντας από τα φοβερά “Τάγματα Εργασίας” ή αλλιώς “τάγματα θανάτου”, επέλεξε την αντίσταση, προστατεύοντας χιλιάδες αμάχους και έγραψε ιστορία, μετατρέποντας το όνομά του σε σύμβολο αυτοθυσίας για ελευθερία και πατρίδα!
Δίνοντας το παράδειγμα, όπως η ιστορία μας διδάσκει, πως το παρελθόν διαμορφώνει το μέλλον και πως η θυσία για ιδανικά και ελευθερία, αποτελεί το ζωντανό παράδειγμα ως “δασκάλα της ζωής”.
ΠΑΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ…
Στις απόκρημνες κορυφές του Δυτικού Πόντου, εκεί όπου η ομίχλη σκεπάζει τα βουνά με τα πυκνά δάση και ο άνεμος σφυρίζει το τραγούδι της λευτεριάς, γράφτηκαν πολλές συγκλονιστικές και αιματοβαμμένες σελίδες της ελληνικής ιστορίας!
Όταν η Οθωμανική αυτοκρατορία και οι Νεότουρκοι, έθεσαν σε εφαρμογή το εφιαλτικό σχέδιο της Γενοκτονίας (με την σφραγίδα των Γερμανών), κάποιοι αρνήθηκαν να αποδεχτούν την σφαγή και την εξορία!
Άφησαν πίσω τους σπίτια, οικογένειες και περιουσίες, πήραν το όπλο και με τον σταυρό βοήθεια, ανέβηκαν στο βουνό, ως αντάρτες – καπεταναίοι!
Ανάμεσά τους ξεχώρισε μια μορφή, που το όνομά της έγινε συνώνυμο της αυτοθυσίας και του τρόμου για τον δυνάστη Οθωμανό! Αυτή είναι η ιστορία ενός ήρωα που μετατράπηκε σε ζωντανή ασπίδα για τον λαό του, επιλέγοντας τον θάνατο στην μάχη από την σκλαβιά!
Ο Αναστάσης Παπαδόπουλος – Κοτζά Αναστάς, γεννήθηκε το 1896 στο χωριό Εντίκ Πουνάρ της Έρπαας, γιος πολύτεκνης οικογένειας και εγγονός ιερέα. Η μοίρα του σφραγίστηκε βίαια το 1915. Σε ηλικία μόλις 19 ετών, οι Οθωμανικές αρχές τον επιστράτευσαν στα “Τάγματα Εργασίας”. Γρήγορα ο νεαρός Αναστάσιος κατάλαβε ότι αυτά τα “τάγματα”, δεν ήταν τίποτα άλλο, παρά “τάγματα θανάτου”, που στόχευαν στην μεθοδική εξόντωση των Ελλήνων μέσω της πείνας, των βασανιστηρίων και της εξάντλησης!
Ο Αναστάσιος που είχε “στόφα” καπετάνιου, ψηλός στο μπόι, βλέμμα που “κάρφωνε” τον αντίπαλο, φωνή βροντερή που έμοιαζε με τους κεραυνούς του Ολύμπου, αρνήθηκε την μοίρα του σκλάβου. Μαζί με άλλους συντρόφους, δραπέτευσαν κρυπτόμενοι αρχικά στα πυκνά δάση της οροσειράς του Τοπτσάμ. (Δυτικά της Έρπαας (Ευπατορία) και βόρεια της Αμάσειας, του Δ. Πόντου).
Εκεί, ανάμεσα στα πυκνά πεύκα και τις άγριες χαράδρες, “πέθανε” ο Αναστάσιος Παπαδόπουλος και “γεννήθηκε” ο Κοτζά Αναστάς. Ο “Μεγάλος Αναστάσης”, ο καπετάνιος – ηγέτης, που έμελλε να γίνει ο τρόμος των Κεμαλιστών!
Ο Κοτζά Αναστάς δεν ήταν ένας απλός αντάρτης, αλλά ο ιδιοφυής στρατηγικός νους και σωστά τον είπαν “Κολοκοτρώνη του Πόντου”!
Στο ένα χέρι κρατούσε Σταυρό και στο άλλο όπλο και μαχαίρι. Όρκος του ο δίκαιος αγώνας προστασίας του άμαχου πληθυσμού, που σφάζονταν από τους Κεμαλιστές και κατέφευγαν κυνηγημένοι στα βουνά!
Έγινε θρύλος κατά την 1η και 2η μάχη του Τοπτσάμ. Το 1921, με λίγους αντάρτες, κατάφερε το απίστευτο:
– Την συντριβή του Λιβά Πασά και μιας ολόκληρης μεραρχίας τουρκικού στρατού. Σε ένα μέτωπο 28 χλμ, οι αντάρτες του Κοτζά Αναστάς, πολέμησαν για 95 ημέρες, εξόντωσαν 700 τούρκους στρατιώτες, χάνοντας μόλις 18 παλικάρια τους!
– Την πολιορκία του Τζεμάλ Τζεβήτ, ο οποίος λίγο αργότερα κατέφθασε με 16.000 άνδρες, με σκοπό να σβήσουν από τον χάρτη τον Κοτζά Αναστάς.
Άλλη μια βιβλική σύγκρουση και μια ακόμα τιτάνια νίκη και τους Κεμαλιστές να γλείφουν τις πληγές τους.
Σε όλες τις ανοιχτές μάχες ο Κοτζά Αναστάς, το ανήμερο θεριό που οι εχθροί φοβούνταν να αντιμετωπίσουν κατά πρόσωπο, παρέμεινε αήττητος!
Ακόμα κι όταν ήρθε η Μικρασιατική καταστροφή το 1922 και το μέτωπο είχε καταρρεύσει, ο Κοτζά Αναστάς δεν παρέδωσε τα όπλα.
Το ηρωϊκό τέλος του όμως, δεν γράφτηκε στο πεδίο της μάχης, καθώς οι εχθροί δεν μπορούσαν να τον νικήσουν τίμια με τα όπλα. Πάντα κάποιος Εφιάλτης υπάρχει για να κάνει την βρώμικη δουλειά!
Στις 2 Δεκεμβρίου 1922, στο χωριό Εζενούς της Έρπαας, ο τελευταίος Ακρίτας του Πόντου, έπεσε νεκρός από προδοτικό χτύπημα! Ήταν μόλις 26 ετών!
Όλος ο Ελληνισμός του Πόντου και όχι μόνον, τον έκλαψε με αληθινά δάκρυα. Το κορμί του ήρωα Ακρίτα, του “Μεγάλου Αναστάση”, “έπεσε” στην γη του Πόντου. Το όνομά του, όμως, γράφτηκε με χρυσά γράμματα στην αιωνιότητα. Έγινε τραγούδι ενός Ακρίτα ήρωα στα χείλη των προσφύγων και θρύλος στις χορδές της ποντιακής λύρας!
Ο Κοτζά Αναστάς δεν τάφηκε με τις τιμές που αρμόζαν σε έναν αρχιστράτηγο της λευτεριάς. Το νεανικό, γεμάτο πληγές σώμα του έμεινε εκεί, στα χώματα του Πόντου, φυλάσσοντας για πάντα τις δικές του Θερμοπύλες. Όμως, οι προδότες και οι διώκτες του, έκαναν ένα μοιραίο λάθος: Πίστεψαν ότι σκοτώνοντας τον άνθρωπο, θα έσβηναν τον θρύλο του!
Η προδοτική σφαίρα στον 26χρονο καπετάνιο, έκανε το όνομά του να περάσει από τις φλόγες του ξεριζωμού, να μπει στα αμπάρια των πλοίων της προσφυγιάς και να ριζώσει στην νέα πατρίδα. Δάκρυα στα μάτια των ξεριζωμένων μανάδων, βαρύς σκοπός στις χορδές της ποντιακής λύρας και ιερή κληρονομιά στις γενιές που ακολούθησαν!
Περισσότερο από έναν αιώνα από τότε και στα κορφοβούνια του Τοπτσάμ, λένε οι ντόπιοι, πως ακόμα ακούνε την βροντερή φωνή του “Κολοκοτρώνη του Πόντου”.
Την αδούλωτη γενιά δεν την λυγίζει ο χρόνος, αυτή δεν γονατίζει και ο “Μεγάλος Αναστάσης”, θυμίζει, πως οι αληθινοί ήρωες, πεθαίνουν μόνον όταν ξεχαστούν…και ο
Κοτζά Αναστάς θα ζει για πάντα!
Υ.Γ.: ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ:
“Σαν τον Κοτζά Αναστάς, δεν θα δεις όπου κι αν πας.
Ήταν σταυραετός, ο θεός των προσφύγων.
Στο ένα χέρι τον Σταυρό & στ’ άλλο το κανόνι (όπλο).
Αυτός ήταν αρχηγός, στον αγώνα οδηγός, Κοτζά Αναστάς, τραντέλληνα (30 φορές Έλληνα) & καβαλάρη της νύχτας.
Θυμόμαστε τα έργα σου, παλικάρι του Τοπτσάμ.
Αντάρτη επάνω στη ράχη (του βουνού) με τ’ άλλα τα παιδιά.
Για πίστη, πατρίδα, ζωή & για την
ελευθερία!”
ΑΘΑΝΑΤΟΣ!
