Με αφορμή το γεγονός ότι το ελληνικό Κοινοβούλιο βιώνει μια ιστορική περίοδο έντονης κινητικότητας βουλευτών, αλλά και την παρουσίαση μίας πρωτότυπης θεατρικής παράστασης με τίτλο «Ζ’ Επιστολή ή ο απογοητευμένος Πλάτωνας», που παίζεται αυτή την περίοδο στην Αθήνα, θα ήταν καλό να αναφέρουμε λίγα στοιχεία για μία άγνωστη στο ευρύ κοινό επιστολή του Πλάτωνα και τις προεκτάσεις της στο σήμερα.
Ο Πλάτωνας (427-347 π.Χ) είχε κάνει το λάθος να πιστέψει ότι δια μέσου της φιλοσοφίας και της διδασκαλίας του θα μπορούσε να εφαρμόσει στην πράξη το πρότυπο του φιλοσόφου ηγεμόνα, δηλαδή του κυβερνήτη που θα είχε αποκτήσει φιλοσοφική παιδεία και εξουσία τέτοια που θα τον κατεύθυνε στο να λαμβάνει αποφάσεις για το συμφέρον του λαού και το μακροχρόνιο όφελος του κράτους. Αυτή την πεποίθησή του θέλησε να την μεταλαμπαδεύσει στον τύραννο των Συρακουσών, Διονύσιο Β΄. Το 367 π.Χ., ο Πλάτων, αφού προσκλήθηκε από τον φίλο του, τον Δίωνα, στενό συγγενή του Διονυσίου Β΄, ταξίδεψε δύο φορές στη Σικελία, για να μορφώσει τον νεαρό ηγεμόνα. Στόχος του Πλάτωνα και του Δίωνα ήταν αφενός να εμφυσήσει τις αξίες της φιλοσοφίας στον νεαρό ηγεμόνα και αφετέρου μέσω αυτού να συνενώσει τις ελληνικές πόλεις της Σικελίας εναντίον των Καρχηδονίων.
Η προσωπικότητα του Διονυσίου Β΄ όμως χαρακτηριζόταν από έκδηλη καχυποψία και ανωριμότητα και σε συνδυασμό με τη δράση συκοφαντών το εγχείρημα οδηγήθηκε σε πλήρη αποτυχία. Ο τύραννος εξόρισε τον Δίωνα και έθεσε τον Πλάτωνα υπό κατ’ οίκον περιορισμό, εκμηδενίζοντας τις ελπίδες του για τη δημιουργία μιας ιδανικής και δίκαιας πολιτείας. Ο Πλάτωνας μετά από πολλές δυσχέρειες κατάφερε να ξεφύγει από τον στενό έλεγχο του τυράννου και μετά από περιπέτειες επέστρεψε στην Αθήνα.
Σαν να μην έφτανε αυτή η απογοήτευση που είχε ήδη δεχτεί, λίγα χρόνια αργότερα ο στενός φίλος του, ο Δίων, δολοφονήθηκε από τον Κάλλιππο το 354 π.Χ., ο οποίος ήταν αθηναίος, φιλόσοφος και μαθητής του Πλάτωνα στην Ακαδημία. Ο Κάλλιπος προφασιζόταν για χρόνια ότι ήταν στενός φίλος, συνεργάτης και συμπολεμιστής του Δίωνα. Οργάνωσε όμως συνωμοσία, εξαγόρασε στρατιώτες και δολοφόνησε τον Δίωνα μέσα στο ίδιο του το σπίτι, προκειμένου να καταλάβει την εξουσία των Συρακουσών, την οποία και κράτησε για περίπου ένα χρόνο, μέχρι που κατέλαβε τον θρόνο ο Ιππαρίνος, ο οποίος υποστηρίχτηκε από τους οπαδούς του δολοφονημένου Δίωνα.
Ο Πλάτωνας γράφει τη 7η Επιστολή και την απευθύνει ως παρακαταθήκη στους φίλους και συγγενείς του Δίωνα, στις Συρακούσες. Αποτελεί μια ανεκτίμητη πνευματική αυτοβιογραφία και ένα βαθύ πολιτικό μανιφέστο. Γράφτηκε μετά τη δολοφονία του Δίωνα, με σκοπό να δικαιολογήσει την εμπλοκή του στα πολιτικά πράγματα των Συρακουσών, αλλά και να καθοδηγήσει τους οπαδούς του. Κεντρικό άξονα του κειμένου αποτελεί η βαθιά απογοήτευση του φιλοσόφου από την πολιτική πραγματικότητα, τόσο στην Αθήνα των Τριάκοντα Τυράννων όσο και στη Δημοκρατία που επικράτησε μετά την τυραννία και οδήγησε στην καταδίκη του Σωκράτη σε θάνατο. Ο Πλάτων διαπιστώνει ότι η ορθή διακυβέρνηση είναι αδύνατη χωρίς τη φιλοσοφία. Υποστηρίζει ότι τα δεινά των πόλεων θα σταματήσουν μόνο όταν οι άρχοντες φιλοσοφήσουν πραγματικά.
Στη σύγχρονη εποχή το πιο πιθανό είναι ο Πλάτωνας να εξακολουθούσε να είναι βαθιά απογοητευμένος από την πολιτική σκηνή της Ελλάδας. Στο σημερινό κοινοβούλιο ο αριθμός των ανεξάρτητων βουλευτών έχει φτάσει στο επίπεδο-ρεκόρ των 40 μελών, καθιστώντας τους ουσιαστικά τη δεύτερη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη σε αριθμό εδρών. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των μετακινήσεων το τελευταίο εξάμηνο αφορά αποχωρήσεις, διαγραφές, ανεξαρτητοποιήσεις, αλλά και μεταγραφές σε άλλα υφιστάμενα κόμματα ή και σε νεότευκτα. Δημοσίευμα της Καθημερινής της 30ης Ιουνίου 2026 μάλιστα ανέφερε ότι στο «παιχνίδι» των μεταγραφών βρίσκονται εδώ και καιρό αρκετοί βουλευτές του κόμματος που κυβέρνησε για πέντε χρόνια την Ελλάδα. Βουλευτές τη μία μέρα σηκώνουν το λάβαρο του ενός κόμματος και την επόμενη ενός άλλου που κατηγορούσαν λίγο καιρό πριν. Η πολιτική ζωή του τόπου δηλητηριάζεται και από επιθέσεις εναντίον πολιτευτών από άγνωστες ομάδες με άγνωστα κίνητρα.
Βασανιστικά ερωτήματα, όπως το κατά πόσο η στάση του πολιτικού συστήματος διασφαλίζει τη δικαιοσύνη, την ασφάλεια και τη μακροπρόθεσμη προοπτική της χώρας, εύκολα προκύπτουν στον μέσο πολίτη.
Αξίζει να διαβάσουν οι πολίτες και οι πολιτικοί μας την 7η επιστολή του Πλάτωνα.
Με εκτίμηση
Δάσκαλος – Φιλόλογος
