Ορισμένες πτυχές των όσων συνέβησαν την ημέρα εκείνη και το επόμενο διάστημα μπορεί να τις έχουμε ξεχάσει , αλλά το συγκλονιστικό γεγονός των 6,6 Ρίχτερ , τη συμπαράσταση της Ελληνικής Κοινωνίας (εθελοντές πολίτες , φορείς και επιχειρήσεις) και την υποδειγματική παρουσία του Κράτους ΟΧΙ.
Ηταν Σάββατο 11,47 π.μ., ηλιόλουστη ημέρα και πολύς κόσμος βρίσκονταν εκτός σπιτιών. Τα σχολεία ήταν κλειστά. Ο σεισμός, που είχε επίκεντρο το Ρύμνιο Κοζάνης, παραμένει ένα από τα πιο αξιοσημείωτα γεωλογικά συμβάντα στην Ελλάδα, καθώς, παρά το τεράστιο μέγεθός του, δεν θρηνήσαμε καμιά ανθρώπινη απώλεια. Μόλις 4 λεπτά πριν από το κύριο χτύπημα, σημειώθηκε προσεισμός μεγέθους 4,5 Ρίχτερ. γεγονός που ανάγκασε πολλούς από τους κατοίκους των νομών Κοζάνης και Γρεβενών να εγκαταλείψουν αμέσως τα σπίτια τους με αποτέλεσμα όταν εκδηλώθηκαν τα 6,6 Ρίχτερ, οι πολίτες βρίσκονταν ήδη σε ασφαλείς, ανοιχτούς χώρους, αποτρέποντας μια σίγουρη τραγωδία.
Εγώ, παραδόξως, παρέμεινα στο γραφείο στην Αιανή και τηλεφωνούσα στο γιο μου αν κατάλαβε τον προσεισμό…… Όταν είδα να σχίζεται ο τοίχος πετάχτηκα στο δρόμο….
Τραυματισμοί καταγράφηκαν μόνο μερικές δεκάδες και αυτοί ελαφρείς από πτώσεις αντικειμένων ή πανικό.
Όπως αναφέρει ο Ο.Α.Σ.Π. συνολικά 10.216 κτίρια υπέστησαν σοβαρές βλάβες ή κατέρρευσαν ολοσχερώς (7.693 στο νομό Κοζάνης και 2.523 στο νομό Γρεβενών). Ολόκληροι οικισμοί όπως η Κνίδη, το Καλαμίτσι, ο Ταξιάρχης, η Βάρη, το Χρώμιο και το Δαφνερό υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή.
Οι ζημιές στην ευρύτερη περιοχή εκτιμήθηκαν στα 105 δισεκατομμύρια δραχμές
Η γη συνέχισε να τρέμει για μήνες, με τον μεγαλύτερο μετασεισμό να καταγράφεται στις 17 Ιουλίου 1995, μεγέθους 5,5 Ρίχτερ.
Χιλιάδες οικογένειες έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε καταυλισμούς με αντίσκηνα και λυόμενα οικήματα, μέσα σε συνθήκες έντονης ψυχολογικής πίεσης.
Από το κράτος συντάχθηκε αμέσως μετά τον καταστροφικό σεισμό της 13ης Μαΐου 1995 το Ο.Π.Α.Ν.Γ.Κ. που ήταν το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης των Νομών Γρεβενών και Κοζάνης και αποτέλεσε το βασικό αναπτυξιακό και οικονομικό εργαλείο για να ξαναγεννηθεί η περιοχή μέσα από τα ερείπια. Αρχικά με 40 δις και στην εξέλιξή του 80 δις , γιατί συμπεριέλαβε στη συνέχεια όλη την Δυτική Μακεδονία.
Υπουργεία, Ν.Π.Δ.Δ. , Νομαρχίες , Δήμοι , Κοινότητες , είχαν υποδειγματική παρουσία και συνεργασία και εφάρμοσαν γρήγορα το πρόγραμμα ανασυγκρότησης.
Για τη στεγαστική αποκατάσταση των πληγέντων στους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών, το κράτος υλοποίησε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα, παρέχοντας συνολικά περίπου 2.500 έτοιμες, συμβατικές και μόνιμες τυποποιημένες κατοικίες.
Παράλληλα, περίπου 5.000 ακόμη ιδιοκτήτες επέλεξαν την οδό της «αυτοστέγασης», δηλαδή εισέπραξαν τα κρατικά δάνεια/αρωγές και έχτισαν μόνοι τους τα νέα τους σπίτια ή επισκεύασαν τα παλιά με δικά τους συνεργεία.
Στα αρνητικά της υπόθεσης ότι δεν υπήρξε πρόνοια για να διασωθούν παλαιά πέτρινα σπίτια με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Ισοπεδώθηκαν τα πάντα.
Οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες των νομών Κοζάνης και Γρεβενών βοηθήθηκαν σημαντικά μέσα από ένα ειδικό πακέτο μέτρων που θεσπίστηκε αμέσως μετά τον σεισμό με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ 242/1995): Στεγαστική συνδρομή επαγγελματικών κτιρίων, δάνεια κεφαλαίου κίνησης, φορολογικές ελαφρύνσεις,( μειωση συντελεστών, διαγραφή χρεών , τόκων, προσαυξήσεων) , ασφαλιστικές διευκολύνσεις και ειδική μέριμνα για τον αγροτικό τομέα
Ο σεισμός αυτός αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους Έλληνες σεισμολόγους, καθώς η περιοχή θεωρούνταν μέχρι τότε χαμηλής σεισμικότητας, αναγκάζοντας την πολιτεία να αναθεωρήσει τους χάρτες επικινδυνότητας της χώρας. Τα νεα κτίρια πλέον είναι περισσότερο θωρακισμένα για τέτοια φαινόμενα.
Σήμερα, 31 χρόνια μετά, η επέτειος αυτή υπενθυμίζει τη σημασία της ετοιμότητας και της σωστής αντίδρασης των πολιτών απέναντι στα φυσικά φαινόμενα.
